އަލަށް މީހަކާ ބައްދަލުވުމުން، އެމީހެއްގެ ހާލާއި ނަން އެހުމުގެ ބަދަލުގައި އަހަރެމެންނަށް ގިނައިން އަހައި އުޅެވެނީ “ކޮން މަސައްކަތެއްތޯ ކުރަނީ؟” މި ސުވާލެވެ. މީހެއްގެ ވަޒީފާއަކީ، ނުވަތަ ޢިލްމީ ފެންވަރާއި އިޖުތިމާޢީ ދަރަޖައަކީ އެމީހަކަށް އަހަރެމެން ދޭންޖެހޭ އިޙްތިރާމާއި ގާތްކަން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ.

އަހަރެމެންނަށް ނޭނގި ތިބެ ނަމަވެސް، މީހުންގެ ދަރަޖަ ކަނޑައަޅަމުއެވެ. ނުފޫޒުގަދަ މީހުންނަށް ކަމޭހިތާއިރު، ދަރަޖައެއް ނެތް މީހުންނަށް އަޅާނުލައި ދޫކޮށްލެވެއެވެ. އަހަރެމެން މީހުންނާ މުޚާޠަބުކުރާ ގޮތާއި، އަޑުއަހާ ގޮތް އަދި އުޅޭ ގޮތް ތަފާތުވަނީ އެމީހެއްގެ އަޚްލާޤަށް ބަލާފައެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެމީހެއްގެ “ލަގަބަށް” ބަލާފައެވެ. މިގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުގައި އަހަރެމެންނަށް ވަރަށް މުހިންމު ޙަޤީޤަތެއް ހަނދާން ނެތެއެވެ. އެއީ، މަޤާމުތަކަކީ ބަދަލުވާ އެއްޗެއް ކަމާއި، ދަރަޖައަކީ ވަގުތީ އެއްޗެއް ކަމެވެ. ނަމަވެސް، އިންސާނާގެ އަޚްލާޤަކީ އަބަދަށް ދެމިގެންވާނެ ސިފައެކެވެ.

އަހަރެމެން އެހާ އަވަހަށް މީހުންނާމެދު ގޮތް ނިންމަނީ ކީއްވެ؟

ފަހަރުގައި އެއީ “ލަގަބުތަކުގެ” ސަބަބުން ކަންކަން ފަސޭހަވާތީ ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. އެމީހަކަށް ދޭންވީ ސަމާލުކަމާއި، ބަހައްޓަންވީ އަދަބުވެރިކަން މަދު ސިކުންތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމުމަށް މިއީ އަހަރެމެން ބޭނުންކުރާ ކުރު މަގަކަށް ވެއެވެ.

ނަމަވެސް، މީގެ ނޭދެވޭ އަސަރު މާ ބޮޑެވެ. އިންސާނާގެ އަގަކީ ދުނިޔަވީ ކާމިޔާބީ ކަމުގައި އަހަރެމެން ދެކެން ފަށަމުއެވެ. މީހަކީ ކާކުތޯ ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، އެމީހެއްގެ ފަރާތުން ލިބިދާނެ ފައިދާއަކަށް ނުވަތަ ނުފޫޒަކަށް ބަލައިގެން މީހުންގެ އަގު ވަޒަންކުރެވެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު، މީހެއްގެ މާޒީގައި ކުރެވިފައިވާ ކުށެއްގެ ސަބަބުން އެމީހަކީ މުޅި އުމުރަށް ގޯސް މީހެއްގެ ގޮތުގައި ބަލަމުއެވެ. އެމީހަކަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލާއި، ތައުބާއާއި، އިޞްލާޙުވުމަށް ބެލުމެއް ނެތިއެވެ.

ޙަޤީޤީ ރަނގަޅު މީހަކީ ހަމައެކަނި ތިމާއަށްވުރެ މަތީ ދަރަޖައިގެ މީހުންނަށް އިޙްތިރާމްކުރާ މީހާއެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެމީހަކީ އެއްވެސް ފައިދާއެއް ލިބެން ނެތް މީހުންނަށް އޯގާތެރިވާ މީހާއެވެ.

ރަނގަޅު މީހަކީ އަންނަނިވި މީހުންނަށް އޯގާތެރިވާ މީހާއެވެ:

● ތިމާއަށް އެހީތެރިކަމެއް ރައްދުކޮށްދެވެން ނެތް މީހުން.
● ނުފޫޒެއް ނުވަތަ ބާރެއް ނެތް މީހުން.
● ބަދަލުގައި އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްދެވެން ނެތް ނިކަމެތިން.

ބަދަލަކަށް އެދިގެންވާ އޯގާތެރިކަމަކީ ވިޔަފާރި މުޢާމަލާތެކެވެ. އެއްވެސް ބަދަލަކަށް ނޭދިވާ އޯގާތެރިކަމަކީ އަޚްލާޤެވެ. އެއްވެސް މާއްދީ ފައިދާއެއް ނެތި، އަދި އެހެން މީހުންގެ ތަޢުރީފެއް ނެތި މީހަކަށް އެހީތެރިވުމަކީ އިންސާނާގެ ޙަޤީޤީ ހެޔޮކަން ހާމަވާ ކަމެކެވެ.

އިސްލާމީ ނަޒަރު:

މީހުންނާމެދު ގޮތް ނިންމުމުގައި އަވަސްވެނުގަތުން

ބޭރުފުށުގެ ސިފައަށާއި، ދަރަޖައަށް ބަލައިގެން މީހުންނާމެދު ގޮތް ނިންމުމަކީ އިސްލާމްދީން ވަރަށް ބޮޑަށް އިންޒާރު ދޭ ކަމެކެވެ. މީހުންގެ މައްޗަށް ޙުކުމްކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އޮތް ކަމެކެވެ. އެހެނީ ހިތްތަކުގައިވާ ކަންކަމާއި، ނިޔަތާއި، މީހުން އުފުލާ ތަކުލީފުތައް ދެނެވޮޑިގެންވަނީ ހަމައެކަނި އެކަލާނގެއެވެ.

ﷲ ތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ:

“އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ހީގެ ތެރެއިން ގިނަ ކަންތަކާ ދުރުވެގަންނާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ބައެއް ހީއަކީ ފާފައެކެވެ.”(އަލްޙުޖުރާތު: 12)

ކިބުރުވެރިވުމާއި އެހެން މީހުންނަށް ދެރަކޮށް ހިތުމާ ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ: “މީހަކު ކުރާ ނުބައިކަމެއްގެ ގޮތުން، އޭނާގެ މުސްލިމް އަޚާއަށް ދެރަކޮށް ހިތުން ފުދެއެވެ.”

އަދި މުހިންމު ކަންތައްތަކަކީ ކޮބައިކަން ހަނދާންކޮށްދެއްވަމުން ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ:

“ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ ތިޔަބައިމީހުންގެ ސޫރަތަކަށް ނުވަތަ ތިޔަބައިމީހުންގެ މުދާލަކަށް ބައްލަވައިވޮޑިއެއް ނުގަންނަވައެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، އެކަލާނގެ ބައްލަވައިވޮޑިގަންނަވަނީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ހިތްތަކަށާއި ޢަމަލުތަކަށެވެ.”

އިސްލާމްދީނުގައި، މީހުން ޒިންމާދާރުވަނީ އެމީހުންގެ ޢަމަލުތަކަށެވެ. ނަމަވެސް އެހެން މީހުންގެ ހިތްތަކާއި ފުރާނައިގެ މައްޗަށް ފަނޑިޔާރުންގެ ގޮތުގައި އަހަރެމެން ކަނޑައަޅުއްވާފައެއް ނުވެއެވެ. މީހެއްގެ މާޒީގެ ފާފަތަކަކީ އެމީހެއްގެ މިހާރުގެ އިޚްލާޞްތެރިކަން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑެއް ނޫނެވެ. ދުނިޔަވީ ދަރަޖައެއް ނެތުމަކީ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި އެމީހެއްގެ އަގު ދަށްވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މުޖުތަމަޢު އަޅާނުލައި ދޫކޮށްލާފައިވާ އެތައް ބަޔަކީ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި މަތިވެރިވެގެންވާ ބައެއް ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ.

މީހުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަ ދަރަޖަތައް ނުކިރައި އެމީހުންނާ ބައްދަލުކޮށްފިނަމަ ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟” ކޮން މަސައްކަތެއްތޯ ކުރަނީ؟” މި ސުވާލުގެ ބަދަލުގައި، އެމީހަކީ ކޮންކަހަލަ އަޚްލާޤެއްގެ މީހެއްތޯ ބަލައިފިނަމަ ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟

މަޤާމަށްޓަކައި އިޙްތިރާމް ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، މީހެއްގެ ހިތްތިރިކަމާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، ތެދުވެރިކަމަށްޓަކައި އިޙްތިރާމް ކުރާ ބަޔަކަށް އަހަރެމެން ވަމާ ހިނގާށެވެ.

ދަރަޖައެއް ނެތް މީހެއްގެ ކިބައިގައި ފުން ޙިކުމަތެއް ހުރެދާނެއެވެ. ހިތްދަތި މާޒީއެއް އޮތް މީހަކީ ﷲ އާ އެންމެ ކައިރި މީހާ ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ. އެއްވެސް އުންމީދެއް ނެތި، ހިމޭންކަމާއެކު އެހީތެރިވާ މީހަކީ މަޝްހޫރު މީހުންނަށްވުރެ މާ މަތިވެރި މީހަކަށް ވެދާނެއެވެ.

ނިންމާލުމުގެ ކުރިން ފުންކޮށް ވިސްނާލުމަށް ކުޑަ ސުވާލެއް މިތާ ކޮށްލާނަމެވެ. ތިބާ އަދާކުރާ ވަޒީފާއާއި، އިޖުތިމާއީ މަގާމު ނުވަތަ ހާސިލުކޮށްފައިވާ ފެންވަރާ ބެހޭ އެއްވެސް ވާހަކައެއް ދެއްކުމުގެ ފުރުސަތު ނެތް ނަމަ، ބީރައްޓެއްސަކަށް ތިބާގެ އަމިއްލަ ތައާރަފެއް ދޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟

އަހަރެން ހަމަ ގައިމުވެސް ވަރަށް އުފާވެއްޖެއެވެ. މި ފުރުސަތުގައި ތިބާއާ ބައްދަލުވެ، މި ޚިޔާލުތައް ހިއްސާކޮށްލެވުނީތީއެވެ. އަހަރެންގެ މި ޚިޔާލުތަކަށް ތިޔަ ދެއްވި ވަގުތުކޮޅަށްޓަކައި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ. މި އާދައިގެ ލިޔުމުގެ ތެރެއިން ތިބާގެ ދިރިއުޅުމާ ގުޅޭ، ހިތްހަމަޖެހުން ލިބޭނެ ނުވަތަ މާނަފުން ކަމެއް ހާސިލުވި ކަމަށް އުންމީދު ކުރަމެވެ.

“ފުރަތަމަ ފެނުމުން އަހަރެމެން މީހުންނާމެދު ނިންމާ ގޮތުން، އެމީހުންނަށްވުރެ ބޮޑަށް އެނގެނީ އަހަރެމެންގެ އަމިއްލަ ގޮތެވެ.”