– ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ވަނީ ކިޑްނީއަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން އަމިއްލައަށް ރަނގަޅުވުމަށް ހުރަސްއަޅާ މޮލިކިއުލާ މަގެއް ދެނެގަނެފައެވެ.
އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ގުނަވަންތަކަށް، ޚާއްޞަކޮށް ހިތާއި ކިޑްނީއަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުމުން، އެ ގުނަވަންތައް އަމިއްލައަށް މަރާމާތުވުމުގެ ގާބިލުކަން ހުންނަނީ ވަރަށް ކުޑަކޮށެވެ. ނަމަވެސް، ޔޫ.ސީ.އެލް.އޭގެ ދިރާސާވެރިން ވަނީ ހާޓް އެޓޭކަކަށްފަހު ހިތުގެ މަސްތައް އާލާކުރުމަށް އުފެއްދި ބޭހަކުން ކިޑްނީ މަރާމާތުވުމުގެ ދުވެލި އަވަސްކޮށްދޭކަން ހޯދާފައެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން މީހުން މަރުވާ އެއް ސަބަބު ކަމަށްވާ ކިޑްނީގެ ބަލިތަކަށް އޮތް އައު އުންމީދެކެވެ.
“އޭޑީ-އެންޕީ1” ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ މި ބޭހަކީ ހިތުގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމަށްޓަކައި އިންސާނުން ބޭނުންކޮށްގެން ހަދާ ފުރަތަމަ މަރުހަލާގެ ކްލިނިކަލް ޓްރަޔަލްތަކަށް އެފް.ޑީ.އޭ އިން ދާދިފަހުން ހުއްދަ ދީފައިވާ ބޭހެކެވެ. ދިރާސާވެރިން މިހާރު ވަނީ މި ބޭސް މީދަލަށް ބޭނުންކޮށްގެން، ހަށިގަނޑުގެ ގުދުރަތީ ފަސޭހަވުމުގެ ނިޒާމަށް ހުރަސްއަޅާ ޕްރޮޓީންއެއް ހުއްޓުވައި، ކިޑްނީއަށް ލިބިފައިވާ ގެއްލުންތައް ރަނގަޅުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭކަން ސާބިތުކޮށްދީފައެވެ.
“ސެލް ސްޓެމް ސެލް” މަޖައްލާގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ މި ހޯދުންތަކަކީ ޔޫ.ސީ.އެލް.އޭ ގެ ކާޑިއޯވެސްކިއުލަރ ސައިންސްވެރިޔާ އަރުޖުން ދެބްގެ ލެބޯޓްރީން ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ކުރި މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެވެ.
ކިޑްނީ އާލާވުމަށް ހުރަސްއަޅާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އީއެންޕީޕީ1 ކަން ދެނެގަނެވުން
ދެބްގެ ޓީމުން ހޯދި ގޮތުގައި، ކިޑްނީއަށް ގެއްލުންވުމުން “އީއެންޕީޕީ1” ކިޔާ ޕްރޮޓީންއެއް އުފެދެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ހަކަތަ އުފެއްދުމުގެ ނިޒާމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކޮށް، ކިޑްނީގެ ސެލްތަކުގެ މަސައްކަތަށް ބުރޫއަރައި، ގެއްލުން ލިބިފައިވާ ސަރަހައްދުތައް މަރާމާތުވުން ލަސްވެގެންދެއެވެ. މި ޕްރޮޓީންގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުވުމުން ކިޑްނީ ފަސޭހަވުމަށް އެހީތެރިވެ، ލަކުނުލުން މަދުވެ، ކިޑްނީގެ މަސައްކަތް ހަރުދަނާވެގެންދެއެވެ. މި ޓީމުން ކުރިން ވަނީ ހިތުގެ މަސައްކަތްތަކުގައިވެސް މި ޕްރޮޓީން ހުއްޓުވުމުން ހަމަ މިފަދަ ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ލިބޭކަން ދައްކާފައެވެ.
ދިރާސާވެރިން ވަނީ ދާއިމީކޮށް ކިޑްނީގެ ބަލި ތަހައްމަލުކުރާ މީހުންގެ ކިޑްނީގެ ސާމްޕަލްތައް ބަލައި، ދުޅަހެޔޮ މީހުންނަށްވުރެ އެމީހުންގެ ކިޑްނީގައި އީއެންޕީޕީ1 ގެ މިންވަރު މަތިކަން ދެނެގަނެފައެވެ. އޭގެފަހުން، އާންމު މީދަލާއި އީއެންޕީޕީ1 އުފެއްދުމުގެ ގާބިލުކަން ނެތް މީދަލަށް ކިޑްނީއަށް ގެއްލުންވާ ފަދަ ކާނާއާއި ބޭސް ދީގެން ތަޖުރިބާތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.
ލޭގެ ޓެސްޓުތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، ހުރިހާ މީދަލެއްގެވެސް ކިޑްނީގެ މަސައްކަތްތައް ދަށްވާކަން އަންގައިދޭ މާކަރސް (ކްރިއޭޓިނައިން، ބީޔޫއެން، އަދި ސިސްޓައިން ސީ) ފުރަތަމަ މަތިވިއެވެ. ނަމަވެސް، ހަތަރު ހަފުތާ ފަހުން ބެލިއިރު، އީއެންޕީޕީ1 އުފެއްދުމުގެ ގާބިލުކަން ނެތް މީދަލުގެ މި މާކަރސްތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، އެ މީދާތަކުގެ ކިޑްނީ މަރާމާތުވަމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
އޭޑީ-އެންޕީ1 ބޭހުގެ ސަބަބުން މީދަލުގެ ކިޑްނީ ފަސޭހަވުން އަވަސްވެގެންދިޔުން
އީއެންޕީޕީ1 ހުއްޓުވުމުން ކިޑްނީ މަރާމާތުވާކަން ކަށަވަރުވުމާއެކު، ސައިންސްވެރިން ވަނީ އާންމު މީދަލުގެ ކިޑްނީއަށް ގެއްލުން ދިނުމަށްފަހު އޭޑީ-އެންޕީ1 ބޭހުން ފަރުވާ ދީފައެވެ. ހަތް ދުވަސް ފަހުން ބެލިއިރު، ފަރުވާ ދިން މީދާތަކުގެ ކިޑްނީގެ މަސައްކަތް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެފައެވެ. އަދި ފަހުން ކުރި ތަހުލީލުތަކުން ކިޑްނީގައި ލަކުނު ލާފައި ހުރި މިންވަރު މަދުކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
“މި ޖަނަވާރުތަކުގެ ނަތީޖާ މާ ބޮޑަށްވެސް ރަނގަޅު. އެ ޖަނަވާރުތަކުގެ ކިޑްނީއަށް ލިބުނު ގެއްލުން ކުޑަވެފައި، ސެލްތައް އާލާވާ މިންވަރު ވަނީ އިތުރުވެފައި،” ޔޫ.ސީ.އެލް.އޭ ގެ ޕްރޮފެސަރ އަދި މި ދިރާސާގެ އިސްވެރިޔާ ދެބް ވިދާޅުވިއެވެ.
އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ހިތުގެ ދިރާސާއިން ފެނުނު ހަމަ އެ އުސޫލުތައް ކިޑްނީގައިވެސް މަސައްކަތްކުރާކަން މިހާރު ކަށަވަރުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. ކިޑްނީއަށް ގެއްލުމެއް ލިބުމުން، ގެއްލުން ލިބިފައިވާ ސަރަހައްދުގެ ވަށައިގެންވާ ދުޅަހެޔޮ ސެލްތައް އާލާވާން މަސައްކަތްކުރި ނަމަވެސް، ގެއްލުން ލިބިފައިވާ ސަރަހައްދުން ފޮނުވާ ނޭދެވޭ ސިގްނަލްތަކެއްގެ ސަބަބުން އެކަމަށް ހުރަސްއެޅެނީއެވެ.
ގުނަވަންތައް މަރާމާތުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މޮނޯކްލޯނަލް އެންޓިބޮޑީ
އޭޑީ-އެންޕީ1 ބޭހަކީ ދައުލަތުގެ އެހީގައި ޔޫ.ސީ.އެލް.އޭ ގެ ދެބްގެ ޓީމުން އުފެއްދި ބޭހެކެވެ. މިއީ ލެބޯޓްރީގައި ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ “މޮނޯކްލޯނަލް އެންޓިބޮޑީ” އެކެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުން އުފައްދާ ގުދުރަތީ އެންޓިބޮޑީތަކާ އެއްގޮތަށް މަސައްކަތްކުރާ ގޮތަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ ޕްރޮޓީންއެކެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުން ބަލިތަކާ ދެކޮޅަށް އެންޓިބޮޑީ އުފައްދާއިރު، އޭޑީ-އެންޕީ1 ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ ހަމައެކަނި އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ އީއެންޕީޕީ1 ޕްރޮޓީންއަށް އަމާޒުކޮށްގެންނެވެ.
އެފް.ޑީ.އޭ އިން ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ވަނީ ހިތުގެ ބަލިތަކަށް މި ބޭސް އިންސާނުން ބޭނުންކޮށްގެން ޓެސްޓުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދީފައެވެ. ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި ބަލާނީ ބޭހުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ބޭނުންކުރަންވީ މިންވަރާއި، ހަށިގަނޑަށް އެ ބޭސް ނަގައިގަންނަ ގޮތަށެވެ. ދެބް މިހާރު ރާވަމުން ދަނީ ކިޑްނީގެ ބަލިތަކަށް މި ބޭސް ތަޖުރިބާކުރުމުގެ ހުއްދައަށް އެދުމަށެވެ.
