ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤުދުރަތީ މުއްސަނދިކަމާއި، ދިވެހިންގެ ކެއިންބުއިމުގެ އާދަކާދަތަކަށް ބަލާއިރު، ރުކަކީ ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމާ އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅިފައިވާ އެއް ގަހެވެ. ރުކުގެ ކޮންމެ ބަޔަކީވެސް އޭގެއިން ފައިދާއެއް ލިބޭ އެއްޗެކެވެ. މިގޮތުން ރުކުން ލިބޭ އެންމެ ޚާއްޞަ އަދި އެންމެ މީރު އެކައްޗަކީ “ރުކު މުޑި” ނުވަތަ މުޑި ކާށްޓެވެ. މިއީ ކާށި ފަޅައިގެން ގަހަކަށް ވާން ތައްޔާރުވާ މަރުޙަލާގައި އޭގެ އެތެރޭގައި އުފެދޭ ވަރަށް މީރު ބައެކެވެ.
މުޑި އުފެދެނީ ކާށި ހަރުވެ، އޭގައި ހުންނަ ފެން މަދުވެ، އެ ފެނުގެ ބަދަލުގައި މަޑު، އިސްޕަންޖެއް ފަދަ ހުދުކުލައެއްގެ ބައެއް އުފެދެން ފެށުމުންނެވެ. މި ބަޔަށް ކިޔަނީ ރުކު މުޑިއެވެ. ކާށި ފަޅައިގެން ކުރިފަޅައި، ގަސް ބޮޑުވަމުންދާ ވަރަކަށް މި މުޑިވެސް ބޮޑުވަމުންދެއެވެ. މުޑި ބޮޑުވަމުންދާ ވަރަކަށް ކާށިގަނޑު ތުނިވެ، އޭގެ ހުރިހާ މީރުކަމެއް މުޑިއަށް ދަމައިގަނެއެވެ. މިއީ ގުދުރަތީ ގޮތުން ހިނގާ ވަރަށް ފުރިހަމަ ބަދަލެކެވެ.
މުޑީގެ ރަހައަކީ ތަފާތު ފޮނި ރަހައެކެވެ. މީގެ މަޑުކަމާއި ތެތްކަމުގެ ސަބަބުން ކާލަން ވަރަށް ފަސޭހައެވެ. ޞިއްޙީ ގޮތުން ބަލާއިރުވެސް މުޑިއަކީ ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި ގިނަ މާއްދާތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ އެއްޗެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ އިތުރުކޮށްދިނުމާއި، ދިފާޢީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކޮށްދިނުމަށް މިއީ އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެއް ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ކުރީގެ މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި މުޑި ކެއުމަކީ ބަނޑުގެ އެކި ބަލިތަކަށްވެސް އޮތް ފަރުވާއެކެވެ.
ދިވެހި ސަގާފަތުގައި މުޑި ކެއުމަކީ އާއިލީ ގުޅުން ބަދަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ރަށުތެރެއިން ނުވަތަ ގޭގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަޙައްދުން ފަޅާފައި ހުންނަ ކާށި ހޮވައިގެން ގެނެސް، އޭގެ ނާށިގަނޑު ތަޅާލައިގެން މުޑި ނަގައިގެން ކެއުމަކީ ކުޑަކުދިންނަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު އުފަލެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު މި މުޑި ހަކުރާ އެކުވެސް ބޭނުންކުރެއެވެ. އަދި ބައެއް ކަހަލަ ދިވެހި ފޮނިކާތަކެތި ތައްޔާރުކުރުމުގައިވެސް މުޑި ބޭނުންކޮށްފައިވެއެވެ.
މުޑިއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރުއްތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭ ވަރަށް އަގުހުރި، ޤުދުރަތީ ހަދިޔާއެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ކެއުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުޑައިރުގެ ހަނދާންތަކާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤުދުރަތީ މާޙައުލާ އޮންނަ ގާތްކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މިފަދަ ޤުދުރަތީ ނިޢުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކޮށް، ދިވެހިވަންތަ މިފަދަ އާދަކާދަތައް ދެމެހެއްޓުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ.
