ރިޒްނާއަށް ހޭލެވުނުއިރު އެންމެ ފުރަތަމަ އިޙުސާސްކުރެވުނީ އާދަޔާ ޚިލާފު ހިމޭންކަމެކެވެ.
އެއީ އޭނާ ދަންނަ ކަހަލަ ހިމޭންކަމެއް ނޫނެވެ. ރަށުގައި އުޅުނުއިރު، ފަތިހުގެ ފިނިކަމާއެކު އަތިރިމަތިން އިވޭ ރާޅުޖަހާ އަޑާއި، މުޅި މާހައުލަށް އަމާންކަން ގެނެސްދޭ ފަތިސް ނަމާދުގެ ބަންޤީގެ އަޑެއް އެތަނަކު ނެތެވެ.
މި ހިމޭންކަމަކީ ބަރު، ބީރައްޓެހި، އަދި ނޭނގޭ ބިރުވެރިކަމަކުން ހިތް ފުރާލައިދޭ ކަހަލަ ހިމޭންކަމެކެވެ. ރިޒްނާ މަޑުމަޑުން ލޯ ހުޅުވާލިއެވެ.
ފެންނަން އޮތް ސީލިންގަކީ މާ ހުދު، މާ އޮމާން، އަދި އޭނާ ދަންނަ ދުނިޔެއާ މާ ދުރު ތަނެކެވެ. މަދު ސިކުންތުކޮޅަކަށް އޭނާގެ ސިކުނޑި މަސައްކަތްކުރީ އޭނާއަށް މިހިސާބަށް އާދެވުނު ގޮތާއި، މިއީ ކޮންތަނެއްކަން ދެނެގަތުމަށެވެ. އެހެނަސް، އޭނާގެ ހިތަށް ވެރިވަމުން ދިޔައީ ބަޔާންކުރަން ނޭނގޭ ފުން ހިތާމައެކެވެ.
ދެން ހަނދާންތައް އާވާން ފެށީ ސާފު ވާހަކައެއްގެ ސިފައިގައެއް ނޫނެވެ. ކުދިކުދި އެތިކޮޅުތަކެއްގެ ސިފައިގައެވެ. ހިނިތުންވުންތަކެވެ. ގަދަ އަލިތަކެވެ. ނަން ކިޔަން ނޭނގޭ ކާނާތަކުން ފުރިފައިވާ މޭޒެކެވެ. އެކުވެރިޔާ ބުނި ބަސްތަކެވެ.
“ރިޒްނާ ހިނގާބަލަ، އެމީހާއާ ބައްދަލުކޮށްލަން. ދެން ދިމާވާނެ ކަމެއްވެސް ނޭނގެއެއްނު. އެންމެ ރެޔެއް.” ކަރުތެރެއަށް ހޫނުކަމެއް ގެނެސްދިން ފޮނި އަދި ހިތި ރަހައެކެވެ. އޭނާގެ ހަޔާތުން އެންމެ ރެޔެއް.. ހުރިހާ ކަމެއް ހަނދާން ނައްތާލަން. އެންމެ ރެޔެއް އިއްފަތްތެރިކަމާ އަބުރު ނަގާލަން އެންމެ ރެޔެއް.. ދެން އޭނާގެ އެ ލަދުވެތި ހިނިތުންވުމެވެ. އޯގާތެރިކަމާއި ތޫނު ދެ ލޮލެވެ.
އެންމެ ފަހުން ދެމީހުން އެކަތިގަނޑަކަށްވެ ފެނުނު ފުސް މަންޒަރުތަކެވެ. އޭގެ ފަހުން އެއްވެސް ކަމެއް ހަނދާނެއް ނެތެވެ. “ޔާރައްބީ އަހަރެން ކީއް މި ކުރީ؟” ރިޒްނާ ބޯ އަނބުރާލާފައި ބަލާލިއެވެ. އެނދުގެ އަނެއް ފަރާތް އޮތީ ހުސްކޮށެވެ. އޭނާ ރޭގައި ލައިގެން ހުރި ހެދުން އޮތީ ކައިރި ހުރި ގޮނޑި މަތީގައެވެ.
ރިޒްނާގެ ނޭވާ ތާށިވިއެވެ. އެތަނުގައި އެއްވެސް މީހަކު ނެތެވެ. އެއްވެސް މީހަކު އުޅުނުކަމުގެ ނިޝާނެއްވެސް ނެތެވެ. ފެންނަން އޮތީ ބާލީހުގައި ހުރި ފުންމިނަކާއި، ކޮޓަރީގައި ހިފާފައި ހުރި ނުދަންނަ ވަހެއް އެކަންޏެވެ.
ކުއްލިއަކަށް ތެދުވެ، އޭނާ ބަނޑުދަށަށް ރަޖާގަނޑު ބާރުކޮށްލިއެވެ. “ދެން ނޫން..” ތުރުތުރުއަޅާ އަޑަކުން އޭނާއަށް ބުނެވުނެވެ.
އެނދު ކައިރީ ހުރި ކުޑަ މޭޒުމަތީގައި ސިޓީއުރައެއް އޮތެވެ. އެއީ ބޯ، ބަރު ސިޓީއުރައެކެވެ.
ތުރުތުރުއަޅާ އަތަކުން ރިޒްނާ އެއަށް އަތްލިއެވެ. އޭގެ އެތެރޭގައި ހުރީ ނޫޓު ބަންޑެލިތަކެވެ. ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާއެވެ.
އޭނާގެ ނޭވާ ހުއްޓުނު ކަހަލައެވެ. ފައިސާތަކުގެ ދަށުގައި ކުޑަ ކަރުދާސްކޮޅެއް އޮތެވެ. އޭގައި ލިޔެފައިވެއެވެ.
“މިއީ ހުރިހާ ކަމެއް ހިނގުމުގެ ކުރިން ކަލެއަށްޓަކައި ލިޔެފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ތަޤުދީރު ކަމަށް ބަލާށެވެ. އަހަރެން ހޯދަން މަސައްކަތް ނުކުރާށެވެ. މި ރަނގަޅު ދިރިއުޅުމަކަށް ބޭނުންކުރާށެވެ.”
އެވަރުން ނިމުނީއެވެ. ނަމެއް ނެތެވެ. ސަބަބެއް ނެތެވެ. މާފަށް އެދުމެއްވެސް ނެތެވެ. ހަމައެކަނި ފައިސާގެ ތެރޭގައި ފޮރުވިފައިވާ ހިމޭންކަމެކެވެ.
ރިޒްނާގެ އަތުން އެ ކަރުދާސްކޮޅު ދޫވިއެވެ. އޭނާއަށް ހީވީ އެއީ އަލިފާންކޮޅެއްހެންނެވެ. ހިނގި ކަންތައްތަކުގެ ފުންމިނެއް އޭނާއަށް އިޙުސާސެއް ނުކުރެވުނެވެ. އޭނާގެ ކިބައިން އެއްޗެއް ފޭރިގަނެވިއްޖެކަމުގެ އިޙުސާސް ކުރެވުނެވެ. އެހެނަސް އެއީ ކޮން އެއްޗެއްކަން ބުނެދޭކަށް ނޭނގުނެވެ. އޭނާއަށް އެއްޗެއް ދެވިއްޖެކަން އެނގުނެވެ. އެހެނަސް އެ ބަލައިގަންނާނެ ގޮތެއް ނޭނގުނެވެ.
ލޮލުން ކަރުނަ އޮހެން ފެށިއެވެ. އޭނާ ރޮނީ ހަމައެކަނި ހަނދާން ނެތް ކަންތައްތަކަކަށް ނޫނެވެ. އޭނާއަށް ވިސްނޭނެ ކަމަށް ބިރުގަންނަ ހަޤީޤަތަށްޓަކައެވެ.
ރިޒްނާ މާލެ އައީ އޭނާގެ ރަށަށްވުރެ މާ ބޮޑެތި ހުވަފެންތަކަކާއިގެންނެވެ. އޭނާއަކީ މަސްވެރި ބަފައެއްގެ އަދި ރޭގަނޑު ދަންވަރު ފަހަން އިންނަ މައެއްގެ ދޮށީ ދަރިފުޅެވެ. އޭނާއަށް ކިޔަވައިދިނުމަށްޓަކައި އެ މައިންބަފައިން ވަނީ ނުހަނު ބޮޑު ޤުރުބާނީތަކެއް ވެފައެވެ.
“ދަރިފުޅުގެ ޢިލްމަކީ ދަރިފުޅުގެ ބާރު. އަދި ދީނަކީ ދަރިފުޅުގެ މަގު ދައްކައިދޭނެ ނޫރު.” އޭނާގެ ބައްޕަ ބުނެއުޅެއެވެ.
ނަމަވެސް މާލޭގެ ދިރިއުޅުން އުނދަގުލެވެ. ކުލި ދެއްކުމާއި ކެއިންބުއިމުގެ ޚަރަދުތައް ހަމަޖެއްސުމަކީ ބޮޑު ތަކުލީފެކެވެ. އޭނާ ރޭގަނޑު ކެފޭއެއްގައި މަސައްކަތްކޮށްގެން ލިބޭ މަދު ފައިސާކޮޅު ރަށަށް ފޮނުވަނީ ކޮއްކޮމެންގެ ކިޔެވުމަށާއި މައިންބަފައިންގެ ބުރަ ލުއިކޮށްދިނުމަށެވެ.
އެރޭ.. ހަޔާތުން އެއް ރޭ.. އެއީ ހިތި ތަޖުރިބާއެއް ކަމަށް އޭނާ ހީކުރިއެވެ. ކުރެވުނު އެންމެ ފަހުގެ ފާފަ ކަމަށް ނިންމައި ތައުބާވިއެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސަށް ނަފުރަތުކޮށް ހިތާމަކުރިއެވެ. އެންމެ ފަހުން އުފާވެރިކަމެއް ކަމަށް ހީކުރިއެވެ. އެކަމަކު އެއީ އޭނާގެ މުޅި އުމުރަށް އުނދަގޫކުރާނެ ސުވާލަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ.
ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ރިޒްނާއަށް އެ ފައިސާގައި އަތްލާކަށް ނުކެރުނެވެ. އޭނާ ނަމާދުކޮށް، ދުޢާކުރިއެވެ. “ޔާ ﷲ! މިއީ އިމްތިހާނެއް ކަމުގައިވާނަމަ، މީގެން ފާސްވާނެ މަގު ދައްކަވާށި!” އޭނާގެ ކަރުނުން މުސައްލަ ތެމެމުން ދިޔައިރު އާދޭސްކުރިއެވެ.
ނަމަވެސް މަޖުބޫރުވީއެވެ. ކުލި ނުދެއްކިގެން ގެއިން ނެރެލާ ހިސާބަށް ދިޔުމާއި، ކިޔެވުމުގެ ފީ ނުދެއްކުމާއި، ރަށުން މަންމަ ގުޅާފައި ދަތި ހާލުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުން އޭނާއަށް ގޮތެއް ނިންމަން މަޖުބޫރުވިއެވެ. އެއީ އޭނާ ބޭނުންވެގެން ނިންމި ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.
ރިޒްނާ އެ ފައިސާ ބޭނުންކުރީ ވަރަށް ބަލައިގެންނެވެ. ކޮންމެ ނޫޓެއްގައި އަތްލާއިރުވެސް އެއީ ބޮޑު ބުރައެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާއަށް އިޙުސާސްކުރެވުނެވެ. އޭނާ ދަރަނިތައް ދެއްކިއެވެ. ކިޔެވުން ނިންމިއެވެ. އާއިލާއަށް އެހީވިއެވެ. އެކަމަކު އޭނާ އަމިއްލަ އަރާމަކަށް ނުވަތަ މުއްސަނދިކަމަކަށް އެންމެ ލާރިއެއްވެސް ހޭދައެއް ނުކުރެއެވެ. ރިޒްނާ އެ ފައިސާ ބެލީ ތޫނު އަލިފާންގަނޑެއްގެ ސިފައިގައެވެ.
އެހެނަސް އަބަދުވެސް ހިތުގައި އުފެދޭ ސުވާލަކީ އެއީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އަދި އެހެން ހެދީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އެމީހާ އަހަރެން ދެކުނީ ހަށި ވިއްކާ މީހެއްގެ ސިފައިގައެވެ. މިހެން ހިތަށް އަރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ރިޒްނާ މޭގައި އަތް އަޅައި ލަދުން ލޯ މަރާލައެވެ.
ހަތް އަހަރު ފާއިތުވެގެން ދިޔައެވެ. ރިޒްނާގެ ދިރިއުޅުން މުޅިން ބަދަލުވިއެވެ. އޭނާ ކިޔެވުން ނިންމައި، މާލޭގެ ބޮޑު ކުންފުންޏަކުން ވަޒީފާ ހޯދިއެވެ. މިއަދު އޭނާއަކީ ކާމިޔާބު، ޤަދަރުވެރި އަންހެނެކެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތުގައި އަދިވެސް އެ ލަކުނު އެބަހުއްޓެވެ.
އެއް ދުވަހަކު އޭނާގެ މެނޭޖަރު ބުންޏެވެ. “ޚާއްޞަ ކްލައިންޓަކު އެދިލައްވައިފި ތިބޭފުޅާއާ ބައްދަލުކުރަން. އޭނާއަކީ ވަރަށް މުހިންމު މީހެއް.”
ރިޒްނާ މީޓިން ރޫމަށް ވަތްއިރު، އޭނާއަށް ބުނެދޭން ނޭނގޭ އިޙުސާސެއް ކުރެވުނެވެ. އެއީ ހަނދާނެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އިންސާނީ ފިތުރަތުން ދެނެގަނެވޭ ކަހަލަ ކަމެކެވެ. އެތަނުގައި އިނީ އުމުރުން ދުވަސްވީ، އިސްތަށިގަނޑު ނުރަވެފައިވާ ދުވަސްވީ ނަމަވެސް ހައިބަތު ވަރުގަދަ ރީތި
މީހެކެވެ.
އެމީހާ އިސްއުފުލާ ބަލާލިއެވެ. “ރިޒްނާ.” އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.
އެ އަޑު އިވުމާއެކު ރިޒްނާގެ މުޅި ހަށިގަނޑު ގަނޑުވި ކަހަލައެވެ. އެއީ ހަމަ އެމީހާއެވެ.
އެމީހާ ކިޔައިދިނެވެ. “އެރޭ އަހަރެން އެތަނަށް ދިޔައީ އަހަރެންގެ ބަލި ހާލަތުގެ ޚަބަރު ލިބުނު ދުވަހު. އަހަރެން ހީކުރީ އަހަރެން މަރުވަނީ ކަމަށް. އަހަރެންގެ މުއްސަނދިކަން ބަހާނެ މީހަކު ނެތް. ދެން އަހަރެންނަށް ފެނުނީ ކަލޭ. ކަލެއަކީ ވަރުބަލިވެފައިވީ ނަމަވެސް، ހިތްހެޔޮ އަދި އަޚުލާޤު ރަނގަޅު، ރީތި ކުއްޖެއްކަން އަހަރެންނަށް އިޙުސާސްކުރެވުނު. އެރޭ ކަންތައް ހިނގި ގޮތަކީ އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ފަޚުރުވެރިވާނެ ކަމެއް ނޫން. އޭގެ ފަހުން ކޮންމެ ދުވަހަކު އަހަރެން ﷲގެ ހަޟުރަތުގައި ތައުބާވެ، މާފަށް އެދެން.”
ކޮޓަރިތެރެއަށް ހިމޭންކަން ވެރިވިއެވެ.
“އަހަރެން އެ ފައިސާ ދިނީ އަގަކަށް ނޫން.” އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. “އެކަމަކު މި ދުނިޔެއިން ދިއުމުގެ ކުރިން ރަނގަޅު ކަމެއް ކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި. އަހަރެން ބޭނުންވީ ކަލެއަށް އެ ހިޔަނިން ސަލާމަތްވެފައިވާ މިނިވަން ދިރިއުޅުމެއް ލިބެން.”
“އެކަމަކު ކަލޭ ތިހިރީ ދުނިޔޭގައި.” ރިޒްނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.
އޭނާ ބޯޖަހާލިއެވެ. “ޑޮކްޓަރުންގެ ނިންމުން ނުބައިވީ. ނޫނީ ﷲ އަހަރެންނަށް އިތުރު ފުރުސަތެއް ދެއްވީ. އެ ފުރުސަތުގައި އަހަރެން މަސައްކަތްކުރީ މާނަހުރި ދިރިއުޅުމެއް އުޅެން. ސްކޫލްތަކާއި ކްލިނިކްތައް ބިނާކުރިން. އަހަރެން ބޭނުންވީ ހަޤީޤަތް ކަލެއަށް އަންގައިދޭން.”
ރިޒްނާ އިރުކޮޅަކު ހިމޭނުން އިނެވެ.
“އަހަރެން އެ ފައިސާދެކެ ވަރަށް ނަފުރަތުކުރިން.” އޭނާ ބުންޏެވެ. “އެއީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފުސު ކުށްވެރިކުރަން ލިބުނު ބުރައެއް ކަމަށް ހީކުރިން. އެކަމަކު އެ ފައިސާގެ ސަބަބުން އަހަރެންގެ އާއިލާއަށް އާ ފުރުސަތެއް ލިބުނު. އަހަރެންނަށް ކިޔެވުނު. އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެވުނު.”
ރިޒްނާގެ ކަރުނަތައް ކޯތާފަތްމަތިން ފޭބިއެވެ. “ހުރިހާ ކަމަކަށް މާފުކުރަން އަދި އުނދަގޫ. އެކަމަކު ތަދުވާ ކަންތައްތަކަކުން މާނަހުރި ނަތީޖާއެއް ﷲ ނެރުއްވައިފިކަން އަހަރެން ޤަބޫލުކުރަން.”
ރިޒްނާ ތެދުވިއެވެ. “މީގެ ފަހުން އަހަރެން މިއީ ލަދުވެތިކަމެއްގެ ގޮތުގައި އިޙުސާސެއް ނުކުރާނަން.” އޭނާ ފުން ނޭވާއެއްލިއެވެ. “އަހަރެން މިއީ ތައުބާވާން ލިބުނު ފުރުސަތަކާއި އަމާނާތެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭނީ.”
އޭގެ ފަހުން ރިޒްނާ ކުރީ ހަމަ އެކަމެވެ. އޭނާ ކުދި ރަށްރަށުގެ އަންހެން ކުދިންނަށް ކިޔަވައިދިނުމަށް ސްކޮލަޝިޕް ފަންޑެއް ގާއިމުކުރިއެވެ. އެކުދިންނަށް އަމިއްލަ ޢިއްޒަތާއި އަބުރު ރައްކާތެރިކޮށްގެން ކުރިއަށްދާނެ މަގު ތަނަވަސްކޮށްދިނެވެ. ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް އެހީވާއިރު، އޭނާގެ ހިތުގައިވާ ޒަޚަމްތައް ފަސޭހަވަމުންދާކަމުގެ އިޙުސާސް ކުރެވެއެވެ.
އެއްދުވަހެއްގެ އިރުއޮއްސުނު ވަގުތު، މާލޭގެ އަތިރިމަތީގައި ހުރެ ރިޒްނާ ކަނޑަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. ވައިރޯޅިތައް މަޑެވެ. މުޅި ދުނިޔެ އަމާނެވެ. އެތައް އަހަރަކަށްފަހު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އޭނާގެ ހިތަށް ލުއިކަން ލިބުނެވެ.
އޭނާއަށް ވިސްނުނެވެ. ބައެއް ވާހަކަތައް ފެށެނީ އުފާވެރިކަމަކުން ނޫނެވެ. އަދި ނިމެނީވެސް ފުރިހަމަ އިންސާފަކުން ނޫނެވެ. އެކަމަކު އީމާންތެރިކަމާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، ހެޔޮ ނިޔަތާއެކު، އެފަދަ ހިތްދަތި ކަންތައްތަކުންވެސް ރީތި ނަތީޖާއެއް ނެރެވިދާނެއެވެ.
އޭނާ ލޯ މަރާލާފައި މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ، “އަލްޙަމްދުލިﷲ!”
މިފަހަރު އެ ބަސް ބުނީ ހިތުގެ އަޑީންއެވެ. ސަބަބަކީ އެއް އިރެއްގައި އޭނާ “އަގަކަށް” ދެކުނު އެއްޗަކީ މިއަދު އޭނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ “މަޤުސަދަށް” ވެފައިވާތީއެވެ. އަދި އޭނާއަށް “ގެއްލުނު” އެއްޗަކީ މިއަދު އޭނާގެ “ކާމިޔާބީގެ މަގަށް” ވެފައިވާތީއެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ނަސީބެއް ނޫނެވެ. އެއީ ﷲގެ ރަޙުމަތެވެ.
(ނިމުނީ)
