ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮންގޯ (ޑީ.އާރު. ކޮންގޯ) ގެ އިރުމަތީ ސަރަހައްދުގައި ފެތުރެމުންދާ އެބޯލާ ބަލި މިހާރު ހާހަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ޖެހިފައިވާއިރު، އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ ބައްޔާ ދެކޮޅަށް އެންމެ އިސްސަފުގައި މަސައްކަތްކުރާ ސިއްޙީ އެހީތެރިންނަށް މި ބަލީގެ ނުރައްކާ ކުރިމަތިވަމުންދާ މިންވަރެވެ. މިގޮތުން، މިހާތަނަށް 75 ސިއްޙީ އެހީތެރިއަކަށް ބަލި ޖެހިފައިވާކަން ކަށަވަރުވެފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން 17 މީހަކު ވަނީ ނިޔާވެފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ސިއްޙަތު ޖަމްއިއްޔާ (ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ) އާއި ކޮންގޯގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ހާމަކުރި ގޮތުގައި، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހު މި ބަލި ރަސްމީކޮށް ފެތުރެމުންދާކަން އިއުލާނުކުރުމުގެ ކުރިންވެސް، އެތައް ސިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިންނަކަށް ވަނީ ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައެވެ. މާސްކާއި އަތްކުރި ފަދަ ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސާސީ ވަސީލަތްތައް ނެތުމުގެ ސަބަބުން، ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ފަރުވާދިނުމުގެ ތެރޭގައި ނޭނގި ތިބެ ސިއްޙީ އެހީތެރިންނަށް ބަލިޖެހި، ކްލިނިކްތަކުގެ ތެރޭގައި ވައިރަސް ފެތުރެން މަގުފަހިވިއެވެ.
މިފަހަރު ފެތުރެމުންދަނީ އެބޯލާގެ ނިސްބަތުން މަދުން ފެންނަ ބާވަތެއް ކަމަށްވާ “ބަންޑިބުގްޔޯ” ސްޓްރެއިންއެވެ. މިއީ މިހާތަނަށް އެއްވެސް ވެކްސިނެއް ނުވަތަ ޚާއްސަ ފަރުވާއެއް ފާސްކުރެވިފައިވާ ބާވަތަކަށް ނުވުމުން، ބަލި ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ނޯތު ކިވޫ އަދި އިޓޫރީ ސަރަހައްދުގައި ހިނގަމުންދާ ހަތިޔާރު އެޅި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން މި ހާލަތު ވަނީ އިތުރަށް ގޯސްވެފައެވެ. ގެދޮރު ގެއްލިފައިވާ އެތައް ހާސް ބަޔަކު ތޮއްޖެހިފައިވާ ކޭމްޕުތަކުގައި ދިރިއުޅެމުންދާއިރު، މިއީ ބަލި ފެތުރުމަށް ފަހި މާހައުލަކަށް ވުމުގެ އިތުރުން، ބަލިޖެހޭ މީހުން ދެނެގަތުމަށާއި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އޮތް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ.
ސިއްޙީ މާހިރުން އިންޒާރު ދޭ ގޮތުގައި، ބަލި ފެތުރޭކަން އިއުލާނުކުރުން ލަސްވުމާއި، ސަލާމަތީ ނުރައްކާތަކާއި، އަދި ބޭނުންވާ ފައިސާ ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން، މިހާރު ހުރި ނިޒާމުތަކަށް ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވޭ މިންވަރަށް ބަލި ވަނީ ފެތުރިފައެވެ. އަދި ސިއްޙީ އެހީތެރިންގެ ފުރާނަ ގެއްލެމުން ދިއުމަކީ މިހާރުވެސް ނާޒުކު ހާލަތެއްގައި އޮތް އެ ޤައުމުގެ ސިއްޙީ ނިޒާމަށް ލިބޭ އިތުރު ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ.
2026 ޖޫން މަހުގެ ނިޔަލަށް ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދިޔަ ނަމަވެސް، މި ބަލި އިތުރަށް ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި އަވަސް އެހީތެރިކަމާއި، ސިއްޙީ އެހީތެރިންނަށް އެކަށީގެންވާ ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، އަދި ބަލި މޮނިޓަރކުރުމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުން މުހިންމު ކަމަށް މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ.
