ސައިންސްވެރިން ވަނީ ހަންގަނޑު މުސްކުޅިވުމުގެ ކުރީކޮޅު ފެންނަ ނިޝާންތަކެއް ދެނެގަނެފައެވެ. މިގޮތުން، ހަމުގައި ހުންނަ ކޮލަޖަން ފައިބަރުތައް ބޭރުފުށުން ހަލާކުވުމުގެ ކުރިން، އޭގެ އެތެރޭގެ އޮނިގަނޑު ރޫޅެން ފަށާކަން މި ދިރާސާއިން ވަނީ ހާމަވެފައެވެ.
ހަމުގެ އަޑީގައި ހުންނަ ކޮލަޖަންގެ އެތެރޭގެ ތަރުތީބު ގެއްލެމުން ދާއިރުވެސް، ބޭރުފުށުން ބަލާއިރު ހަންގަނޑު ފެންނަން ހުންނަނީ އެއްވެސް އުނިކަމެއް ނެތް ސަލާމަތުން ހުރި އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޖަޕާނުގެ ހިރޯޝީމާ ޔުނިވަރސިޓީން އިސްވެ އޮވެ ހެދި ބައިނަލްއަގުވާމީ ދިރާސާ ޓީމަކުން ވަނީ، އާދައިގެ ފޮޓޯތަކުން ނުވަތަ ސްކޭންތަކުން މި ބަދަލުތައް ފެނުމުގެ މާ ކުރިން އެކަން ދެނެގަނެވޭނެ ގޮތެއް ހޯދާފައެވެ. 16 ޖުލައި 2026 ގައި ‘އޭ.ސީ.އެސް ނެނޯ’ މަޖައްލާގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ މި ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، ކޮލަޖަން ފައިބަރުތައް ތުނިވެ ނުވަތަ ބުރިބުރިވާން ފެށުމުގެ ކުރިން، އޭގެ މޮލިކިއުލާ ތަރުތީބާއި ‘ސްޕްރަމޮލިކިއުލާ ކައިރަލިޓީ’ ނުވަތަ އޮނިގަނޑު އެތުރިފައި ހުންނަ ގޮތަށް ބަދަލު އަންނަން ފަށައެވެ.
ކޮލަޖަންއަކީ މޮލިކިއުލްތަކުން ފެށިގެން ބޮޑެތި ފައިބަރުތަކާ ހަމައަށް ވަރަށް ފުރިހަމަ ތަރުތީބެއްގައި އެތުރިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ހަންގަނޑަށް ބޭނުންވާ ބާރާއި ވަރުގަދަކަން ލިއްބައިދެނީ މި ތަރުތީބުގެ ސަބަބުންނެވެ. އާދައިގެ އިމޭޖިންގް ވަސީލަތްތަކުން ފެންނަނީ ފައިބަރުތައް ތުނިވެ ނުވަތަ ގުޅުންތައް ކެނޑުމުން އަންނަ ބަދަލުތަކެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ހަންގަނޑު ހަލާކުވުމުގެ މަރުހަލާގެ ވަރަށް ފަހުގެ މަރުހަލާއެކެވެ.
“މި ހޯދުންތަކާ މެދު ވިސްނާލެވިދާނެ އެއްގޮތަކީ، އާދައިގެ އިމޭޖިންގް ވަސީލަތްތަކުން ކޮލަޖަންގެ ‘ބްލޮކްތައް’ ފެނިދާނެ، އެކަމަކު އެ ބްލޮކްތައް އެތުރިފައި ހުރި ގޮތަށް އަންނަ ކުދިކުދި ބަދަލުތައް އެ ވަސީލަތްތަކަށް ފާހަގައެއް ނުކުރެވޭނެ،” ދިރާސާގެ މައި ލިޔުންތެރިޔާ ޢަލީ ހައިދަރު ވިދާޅުވިއެވެ. “މިއީ ފޮތެއްގެ ސަފުހާއެއް ވީދައިގެން ދިއުމުގެ ކުރިން، އޭގައި ހުރި ލަފުޒުތަކާއި ޖުމުލަތައް އެތުރިފައިވާ ތަރުތީބަށް ބަދަލު އައުން ފަދަ ކަމެއް.”
ވަޅުޖެހިފައިވާ ބަދަލުތައް ހާމަކޮށްދޭ އައު ވަސީލަތްތައް
އާދައިގެ ވަސީލަތްތަކަށް ނުފެންނަ ބަދަލުތައް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ދިރާސާވެރިން ވަނީ އެންމެ ޒަމާނީ އޮޕްޓިކަލް އިމޭޖިންގްއާއި ‘ކައިރޮޕްޓިކަލް ސްޕެކްޓްރޯސްކޯޕީ’ ބޭނުންކޮށްފައެވެ. މިއީ ވަކި ބައްޓަމަކަށް އެތުރިފައި ހުންނަ އޮނިގަނޑުތަކަށް އަލި ފޯރުމުން އަމަލުކުރާ ގޮތް ބަލާ މިންގަނޑެކެވެ. މި ދިރާސާގައި ވަރަށް ކުރިއަރާފައިވާ ލޭޒާ އަދި ރޭޑިއޭޝަން ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައި ހަމުގެ އެކި ފަށަލަތައް ތަހުލީލުކުރިއެވެ.
މި އުކުޅުތަކުގެ އެހީގައި ދިރާސާވެރިން ވަނީ ހަމުގައި ކޮލަޖަން ހުރި މިންވަރާއި، އޭގެ އެތެރޭގެ ތަރުތީބު ހުރި ގޮތް އެއްވަގުތެއްގައި ބަލާފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ހަމުގައި ހުރި ކޮލަޖަންގެ މިންވަރާއި އޭގެ އެތެރޭގެ ފެންވަރާ ހުރި ތަފާތު ވަކިކޮށް ދެނެގަތުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުނެވެ.
ފައިބަރުތައް ހަލާކުވުމުގެ ކުރިން އޮނިގަނޑުގެ ތަރުތީބު ގެއްލުން
ތަހުލީލުތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، ކޮލަޖަންގެ މިންވަރު މަދުވުމާއި އޭގެ ތަރުތީބު ގެއްލުމަކީ އެކުއެކީގައި ހިނގާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ކޮލަޖަންގެ އެތެރޭގެ އޮނިގަނޑު ބޮޑުތަނުން ހަލާކުވެފައިވާއިރުވެސް، ބޭރުފުށުން ބަލާއިރު ހަމުގައި ހުރި ކޮލަޖަންގެ މިންވަރު މަދުނުވެ ހުރެދާނެއެވެ.
މާނައަކީ، ބޭރުފުށުން ފެންނަ ފައިބަރުތަކުގެ ވިއުގަ ސަލާމަތުން ހުރިހެން ހީވިޔަސް، އޭގެ އެތެރޭގެ ނިޒާމު އޮންނަނީ ރޫޅެން ފަށާފައެވެ. މިއީ ހަންގަނޑަށް ގެއްލުން ލިބެން ފަށަނީ ފެންނަން ހުންނަ ފައިބަރުތަކުގެ ބައްޓަމަށް ބަދަލު އައުމުގެ މާ ކުރިން، މޮލިކިއުލާ ފެންވަރުގައިކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ހެއްކެކެވެ.
“މި ދިރާސާގެ މުހިންމު މެސެޖަކީ، ކޮލަޖަންއަކީ ހަމައެކަނި ލޮލަށް ފެންނަ ފައިބަރުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދެކިގެން ނުވާނެ ކަމާއި، އޭގެ މަސައްކަތް ބިނާވެފައިވަނީ އެކި ފެންވަރުގައި އެތުރިފައިވާ ތަރުތީބުގެ މައްޗަށް ކަން،” ޕްރޮފެސަރު ކަޓްސުޔާ އިނޯއޭ ވިދާޅުވިއެވެ. “ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައި، ހަމައެކަނި ބޭރުގެ ބައްޓަމަށް ބަލައިގެން ނުފެންނަ، ފޮރުވިފައިވާ ބަދަލުތައް ދެނެގަނެވޭނެކަން މި ދިރާސާއިން ސާބިތުވެއްޖެ.”
ކުރީބައިގައި ދެނެގަތުމުން ފަރުވާގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުވާނެ
ދިރާސާވެރިންގެ އުންމީދަކީ މޮލިކިއުލާ ފެންވަރުން ފެށިގެން ހަމުގެ ބޮޑު އޮނިގަނޑާ ހަމައަށް ހުރިހާ ބަދަލުތަކެއް އެއްކޮށް ދެނެގަނެވޭނެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމެވެ. މި ތިން މަރުހަލާ އެއްކޮށް ބަލައިލެވޭނެ ގޮތްވުމުން، ހަންގަނޑަށް ލިބޭ ގެއްލުންތައް އިއާދަނުކުރެވޭ ވަރުވުމުގެ ކުރިން އެކަން ދެނެގަނެވޭނެއެވެ.
މި ހޯދުމުގެ ސަބަބުން ޒަހަމްތައް ފަސޭހަކުރުމާ ބެހޭ ދިރާސާތަކަށާއި، ބަޔޯމެޓީރިއަލް އުފެއްދުމަށާއި، ކުރިމަގުގައި ދެވޭ ބޭސްފަރުވާގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށް ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ލިބޭނެއެވެ. ކޮލަޖަން ފައިބަރުތައް ތުނިވެ ބުރިވަންދެން މަޑުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އެކަން މެދުވެރިވާން ފަށާ އެންމެ ކުރީގެ މަރުހަލާގައި ދެނެގަނެ ފަރުވާ ދިނުމުގެ ފުރުސަތު މިހާރު ވަނީ ހުޅުވިފައެވެ.
