އަހަރެން އޭނާގެ ފަހަތުން ވަނީމެވެ. ގޭގެ އެތެރެ ފެންނަނީ އަބަދުވެސް ފެންނަ ގޮތަށެވެ. ފުރިހަމައެވެ. ސާފުތާހިރެވެ. ރީއްޗެވެ. އެކަމަކު އެދުވަހު އަލަށް އަހަރެންނަށް ފާހަގަވީ އެ ގޭގައި ނެތް އެއްޗެހިތަކެވެ. ފާރުތަކުގައި އާއިލީ ފޮޓޯއެއް ނެތެވެ. އައިސްއަލަމާރީގައި ކުޑަކުދިން ކުރަހާފައި ހުރި ކުރެހުމެއް ނެތެވެ. ކައިވެނީގެ ފޮޓޯއެއް ނެތެވެ. ކުޑަކުދިން ކުޅޭ އެއްޗެއް ނެތެވެ. އަމިއްލަ އެއްވެސް އެއްޗެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. އެ ގެ ފެންނަނީ މީހަކު ދިރިއުޅޭ ގެއަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، ދައްކާލަން ތަރުތީބުކޮށްފައި ހުރި ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
އަމީނާ ސައި ތައްޔާރުކުރިއެވެ. މޭޒުމަތީގައި ސައިތަށި ބެހެއްޓުމާ ހަމައަށް އަހަރެމެން ދެމީހުންކުރެ އެކަކުވެސް ވާހަކައެއް ނުދައްކަމެވެ. ދެން އޭނާ އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި އިށީނދެލިއެވެ.
“އޭނާގެ ނަމަކީ މަރިޔަމް.”
އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލާލީމެވެ. “އެ ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖާތަ؟”
އޭނާ ބޯ ޖަހާލިއެވެ. “އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު.”
އެ ޖުމްލައިން އަހަރެންގެ ހިތަށް ވަރަށް އަސަރުކުރިއެވެ. ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގުނެވެ.
“އޭނާ މަރުވިތާ ނުވަ އަހަރު ވެއްޖެ.”
އަހަރެން އިސްދަށަށް ޖަހާލީމެވެ. “ވަރަށް ދެރަވެއްޖެ.”
އަމީނާ ކުޑަކޮށް ހިނިތުންވެލިއެވެ. “އެންމެންވެސް ބުނަނީ ތިޔަހެން.”
އޭނާ ދެއަތުން ސައިތަށީގައި ހިފަހައްޓާލިއެވެ. “ފުރަތަމަކޮޅު މީހުން އައި. ކާއެއްޗެހި ގެނައި. އަހަރެންނާއެކު އިށީނދެގެން ތިބި. އަހަރެންނާއެކު ރުއި. އެމީހުން ބުނި ﷲ ދެއްވަވާނެއޭ އަދި ގެންދަވާނެއޭ. އެމީހުން ބުނި އަހަރެންނަކީ ވަރުގަދަ މީހެކޭ.” އޭނާގެ އަޑު ތުރުތުރުލާން ފެށިއެވެ. “އަހަރެން އެ ބަސް ދެކެ ރުޅި އައި.”
“ވަރުގަދަ؟”
އޭނާ ބޯ ޖަހާލިއެވެ. “މީހުން ދެރަވެފައި ތިބޭ އަންހެނުންނަށް ވަރުގަދައޭ ކިޔަން ބޭނުންވަނީ އެއީ އެމީހުންނަށް ފަސޭހަވާތީ. ކަލެއަކީ ވަރުގަދަ މީހެއް ނަމަ، ކަލޭ ހަލާކުވަމުންދާކަމާމެދު އެމީހުން ކަންބޮޑުވާކަށް ނުޖެހޭނެ.”
އަހަރެން އެއްޗެއް ނުބުނަމެވެ. އޭނާ ވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.
“މަރިޔަމްގެ އުމުރަކީ އަށް އަހަރު.”
އަހަރެން ކުޑަދޮރާ ދިމާލަށް ބަލާލީމެވެ. “ފޮޓޯގައި ތިބި ފިރިހެން ކުދިންނަކީ؟”
“އެއީ އަހަރެންގެ ދެ ފިރިހެން ދަރިން. އޭރު އެކުދިންގެ އުމުރަކީ އެގާރަ އަހަރާއި ތޭރަ އަހަރު.”
“މިހާރު އެކުދިން ކޮބާ؟”
“ދެކުދިންވެސް ތިބީ މީހުންނާ އިނދެގެން. އެކަކު އުޅެނީ މާލޭގައި. އަނެކަކު އުޅެނީ ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ވަޒީފާގައި.” އޭނާ މަޑުމަޑުން ހިނިތުންވެލިއެވެ. “އެކުދިންގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމެއް އެބައޮތް.”
އެ ގެ އެހާ ފަޅުކޮށް ފެންނަ ސަބަބު އަހަރެންނަށް އޭރު ވިސްނުނެވެ. އެކަމަކު އަދިވެސް ކުނި ކޮތަޅުތަކުގެ ސިއްރެއް ނުވިސްނެއެވެ.
އަމީނާ ބޭރުގައި ހުރި ކަޅު ކޮތަޅުތަކާ ދިމާލަށް ބަލާލިއެވެ. “މަރިޔަމް މަރުވުމަށްފަހު، އަހަރެންނަކަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް އުކައެއް ނުލެވުނު.”
އޭނާ ފުން ނޭވާއެއްލިއެވެ. “އޭނާގެ އަންނައުނު، އޭނާގެ ފޮތްތައް، އޭނާގެ ކާ ތަށިތައް، އޭނާގެ ހަލާކުވެފައި ހުރި ފަންސޫރުތައް، އޭނާގެ ފައިވާން. ހުރިހާ އެއްޗެއް.”
އޭނާ މަޑުކޮށްލިއެވެ. “ނަތީޖާއަކަށްވީ އެ ގޭގައި ދިރިއުޅެން ދަތިވުން.”
އަހަރެން ހިމޭނުން އަޑުއަހަން އިނީމެވެ.
“އަހަރެންގެ ދަރިން އާދޭސްކުރި އެ އެއްޗެހި އުކާލަން. ތިމާގެ މީހުންވެސް ބުނީ ހަމަ އެހެން. އެމީހުން ބުނި ހުރިހާ އެއްޗެއް ބެހެއްޓުމަކީ އަހަރެންގެ ހިތާމައިން އަރައިގަންނަން އޮތް ހުރަހަކަށް ވާނެ ކަމެއް ކަމަށް.”
އޭނާ ހިތާމަވެރި ގޮތަކަށް ހިނިތުންވެލިއެވެ. “މީހުން އަބަދުވެސް ހިތާމައިން އަރައިގަތުމުގެ ވާހަކަ ދައްކަނީ، އެއީ ހަމަ މަގެއް ކަމަށާއި، ކަލޭ ބޭނުންވާ މިސްރާބަކަށް ހިނގައިގަނެވޭނެ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި.”
އޭނާ އޭނާގެ އަތަށް ބަލާލިއެވެ. “އެކަމަކު އަހަރެން އެ ހިތާމައިން ދުރަށްދާކަށް ބޭނުމެއް ނުވި.”
ކޮޓަރިތެރެ ހިމޭންވިއެވެ.
“އަހަރެން ބޭނުންވީ އޭނާ އެނބުރި އައުމަށް.”
އަހަރެންގެ އަރުބެދުނެވެ. “އެއީ ޔަގީން ކަމެއް.”
“އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން، އަހަރެން ހުރިހާ އެއްޗެއް ރައްކާކުރީން.” އޭނާ އިޝާރާތް ކުރީ ގޭގެ ފެންޑާގެ ކޮޅުގައި ހުރި ލައްޕާފައިވާ ދޮރަކަށެވެ. “އޭނާގެ ކޮޓަރި އަދިވެސް އެހުރި ގޮތަށް އެބަހުރި.”
އަހަރެން އެ ދޮރަށް ބަލާލީމެވެ.
“މިހާރު އަހަރެން ކޮންމެ ދުވަހަކު އެތެރެއަކަށް ނުވަންނަން.”
“ދެން އެ ކޮތަޅުތަކުގައި ހުރީ ކޮން އެއްޗެއް؟”
އަމީނާ އަހަރެންނަށް ބަލަހައްޓައިގެން އިނެވެ. މިފަހަރު އޭނާގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފާޅުވިއެވެ. “އެއީ އެންމެ ފަހުން އަހަރެންނަށް އުކާލަން ކެރުނު އެއްޗެހިތައް.”
އަހަރެން ވާހަކައެއް ނުދައްކަމެވެ. އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.
“އެއީ އަހަރެން އޭނާދެކެ ލޯބިވުން ހުއްޓާލީތީއެއް ނޫން.” އޭނާ އަތުގެ ނުފުށުން ކަރުނައެއް ފޮހެލިއެވެ. “އެއީ މީހަކުދެކެ ލޯބިވުމަކީ އެމީހަކު އަތްލި ކޮންމެ އެއްޗެއް ރައްކާކުރުން ނޫންކަން އަހަރެންނަށް އެންމެ ފަހުން ވިސްނުނީމަ.”
އަހަރެން އިސްދަށަށް ޖަހާލީމެވެ. “އެ ކޮތަޅުތައް ފުރިފައި އެހުރީ މަރިޔަމްގެ ތަކެތިންތަ؟”
“އޭގެ ބައެއް އެއްޗެހި.”
“ދެން އެހާ ގިނަވަނީ ކީއްވެ؟”
އަމީނާ ކަރުނައިގެ ތެރެއިން ހިނިތުންވެލިއެވެ. “އެއީ ހިތާމައަކީ ވަރަށް ބޮޑު އޮޅުންބޮޅުންގަނޑަކަށް ވާތީ.”
އޭނާ ބުނިގޮތުގައި، އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ހުރިހާ އެއްޗެއް ބެހެއްޓުމަށްފަހު، އެންމެ ފަހުން އޭނާ އެ ކޮޓަރި މަޑުމަޑުން ސާފުކުރަން ފެށީއެވެ. އެއްފަހަރާ ވަތްގަނޑެކެވެ. އެއްފަހަރާ ފޮށްޓެކެވެ. އެއްފަހަރާ ހަނދާނެކެވެ. ބައެއް ދުވަސްދުވަހު މުޅި ކޮތަޅެއް ފުރާ އެއްޗެހި އުކާލެވެއެވެ. އަނެއްބައި ދުވަސްދުވަހު ފޮށްޓަކުން ކުޑަ ރިބަންކޮޅެއް ނަގަންވެސް އޭނާއަށް ކެތެއް ނުވެއެވެ. އެކަމަކު އޭނާއަށް އެހެން ކަމެއްވެސް ފާހަގަވިއެވެ. އެކަމެއްގެ ސަބަބުން އެ ކަޅު ކޮތަޅުތަކުގެ މާނަ މުޅިން ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ.
“މަރިޔަމްގެ ބައެއް ތަކެތީގެ ތެރޭގައި އަދިވެސް ބޭނުންކުރެވޭނެ ވަރަށް ރަނގަޅު އެއްޗެހި ހުރި.” އޭނާ ބުންޏެވެ. “އަންނައުނާއި، ފޮތްތަކާއި، ސްކޫލް ސާމާނާއި، ކުޅޭ އެއްޗެހި.”
އޭނާ އެ އެއްޗެހި ވަކިކުރަން ފެށިއެވެ. އަދި ހިމޭނުން އެ އެއްޗެހި ހަދިޔާކުރަން ފެށިއެވެ. ރަށުގެ ކުޑަކުދިންނަށެވެ. ސްކޫލް ސާމާނަށް ބޭނުންވެފައިވާ އާއިލާތަކަށެވެ. އީދަށް އާ ހެދުމެއް ގަނެދެވޭނެ ތަނަވަސްކަން ނެތް މައެއްގެ ކުޑަ އަންހެން ދަރިފުޅަށެވެ. ބައްޕަ ނެތް ކުދިންނަށެވެ.
“އެކަމަކު ހުރިހާ އެއްޗެއް ކުނި ކޮތަޅަށް ތިޔަ އަޅަނީ ކީއްވެ؟” އަމީނާ ލަދުގަންނަ ގޮތްވިއެވެ.
“އެއީ މީހުން ސުވާލުކުރަން ފެށީމަ.”
“ކޮން ސުވާލެއް؟”
“ކީއްވެގެންތަ ތިހާ ގިނަ އެއްޗެހި ދެނީ؟ ކީއްވެގެންތަ ތިހާ ވަރަށް ސާފުކުރަނީ؟ ކީއްވެގެންތަ ތަކެތި އުކާލަނީ؟ ކަލޭގެ ދަރިން އެހީނުވަނީ ކީއްވެ؟ ކީއްވެގެންތަ ދެވަނަ ކައިވެންޏެއް ނުކުރަނީ؟ ކީއްވެގެންތަ އެކަނި ތިޔަ އުޅެނީ؟”
އޭނާ ބޯ ހޫރާލިއެވެ. “މީހުންނަށް އަބަދުވެސް ނޭނގެނީ އަނެކާގެ ހިތާމައާ ދުރުގައި ތިބެން.”
އަހަރެންނަށް އެކަން ވިސްނުނެވެ. ކުޑަ ރަށެއްގައި، އަމިއްލަ މިނިވަންކަމަކީ ކުޑަދޮރުގެ ފަރުދާއަށްވުރެ ތުނި އެއްޗެކެވެ. މީހުން ކަންކަން ފާހަގަކުރާނެއެވެ. ޝައްކުތައް އުފައްދާނެއެވެ. ވާހަކަ ދައްކާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެމީހުން ވާހަކަ ދައްކަނީ އަޅާލާތީއެވެ. އަނެއްބައި ފަހަރު ވާހަކަ ދައްކަނީ ފޫހިވާތީއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު، ނޭނގި ނަމަވެސް، އެމީހުން އަނެކާގެ ތަދު މަޖަލަކަށް ހަދާލައެވެ.
“އެހެންވެ އަހަރެން ހުރިހާ އެއްޗެއް ކަޅު ކޮތަޅަށް އަޅަން ފެށީ.” އޭނާ ބުންޏެވެ. “އޭރުން އެއީ ކޮން އެއްޗެއްކަން އެކަކަށްވެސް ނޭނގޭނެ.”
ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނު އޭނާ އެ ކޮތަޅުތައް ހިފައިގެން އުޅުނު ގޮތް އަހަރެން ހަނދާންވިއެވެ. އޭނާ ފޮރުވައިގެން އެ އުޅެނީ ކޮން ސިއްރެއްބާވައޭ އަހަރެން ހިތަށްއެރި ފަހަރުތަކެވެ. އަދި އަހަރެން ހިތަށް ގެނައި ހުރިހާ ކަމެއްގެ މަތިންނެވެ. އެއިން އެއްވެސް ކަމަކީ ހަޤީޤަތެއް ނޫނެވެ.
އަމީނާ ތެދުވެގެން ގޮސް ފެންޑާއާ ދިމާލަށް ހިނގައިގަތެވެ. “އާދޭ.”
އޭނާ އެ ދޮރު ހުޅުވާލިއެވެ. އަހަރެން ފަސްޖެހިފައި ހުރެފައި އޭނާގެ ފަހަތުން ވަނީމެވެ.
މަރިޔަމްގެ ކޮޓަރި ހުރީ އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން އަތްނުލާ ހުރި ގޮތަށެވެ. ފާރުތަކުގައި ހުރީ މަޑު ނޫކުލައެވެ. ކުޑަދޮރު ކައިރީގައި ކުޑަ ލަކުޑި މޭޒެއް ހުއްޓެވެ. ފޮތް ހަރުގަނޑުގައި ކުޑަކުދިންގެ ފޮތްތައް ހުއްޓެވެ. މުސައްލައެއް ވަރަށް ތަރުތީބުން އެއްކަނެއްގައި ފަށްޖަހާފައި އޮތެވެ. އެނދުމަތީގައި ބޯޅައެއް އޮތެވެ.
އަދި ފާރުގައި ކުރެހުންތައް ހުއްޓެވެ. ވާރޭވިލާގެ ކުލަތަކެވެ. މާގަސްތަކެވެ. މޫދު ކައިރީގައި ތިބި އާއިލާއެކެވެ. ރީނދޫ ފުރާޅެއްލީ ގެއެކެވެ. އެއް ކުރެހުމެއްގައި ކުޑަކުއްޖެއްގެ އަތުލިޔުމުން ލިޔެފައި އޮތެވެ. “މަންމަ، އަހަރެން، ބޭބެމެން. އަބަދަށް.”
އަހަރެން ދުރަށް ބަލާލީމެވެ. އަމީނާ ހުރީ އަހަރެންގެ ކައިރީގައެވެ. “އޭނާ އަބަދުވެސް ބުނާނެ އަބަދަށް އަކީ ވަރަށް ފަސޭހަ އެއްޗެކޭ.”
އަހަރެން ހިތާމަވެރި ގޮތަކަށް ހިނިތުންވެލީމެވެ. “ކުޑަކުދިން އެކަން ޤަބޫލުކުރޭ.”
“އާނ.” އޭނާ މޭޒުގެ ކަނުގައި އަތްލިއެވެ. “ބޮޑެތި މީހުންނަށް އެނގޭނެ އެއަށްވުރެ ރަނގަޅަށް.”
އަހަރެމެން ހިމޭނުން އެތަނުގައި ތިބީމެވެ. ދެން އޭނާ އަލަމާރިއެއް ހުޅުވާލިއެވެ. އޭގެ އެތެރޭގައި ވަރަށް ތަރުތީބުން ފަށްޖަހާފައި ހުރި އެތައް އަންނައުނެއް ހުއްޓެވެ. ބައެއް އެއްޗެހި ވަރަށް ކުޑައެވެ. އަނެއްބައި އެއްޗެހި ތަންކޮޅެއް ބޮޑެވެ. އީދު ހެދުންތަކާއި، ސްކޫލް ޔުނީފޯމާއި، ބޮލުގައި އަޅާ ބުރުގާތަކާއި، ޓީޝާޓުތަކެވެ. ކުޑަ ފިޔާތޮށި ކުލައިގެ ހެދުމެކެވެ. އެއީ ފައިވާނާ އެއް ކުލައެއްގެ ހެދުމެއްކަން އަހަރެންނަށް އެނގުނެވެ.
އަމީނާ ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އެ ހެދުން ނެގިއެވެ. “މިއީ އޭނާ އެންމެ ގަޔާވި ހެދުން.”
އަހަރެން ބޯ ޖަހާލީމެވެ.
“މިހާރު ނުވަ އަހަރު ވެއްޖެ.” އޭނާ ބުންޏެވެ.
“އަހަރެންނަށް އެނގޭ.”
“އަދި ކަލޭ ތިޔަ ތައްޔާރުވަނީ އެންމެ ފަހުން އެ ހަދިޔާކުރަންތަ؟”
އޭނާ ލޯ މަރާލިއެވެ. “އާނ.”
“އެކަމުން ކުރެވެނީ ކޮން އިޙުސާސެއް؟”
އޭނާ ފުން ނޭވާއެއްލިއެވެ. “އަނެއްކާވެސް އޭނާ ގެއްލުނު ފަދަ އިޙުސާސެއް.” ދެން އޭނާ ހިނިތުންވެލިއެވެ. “އެކަމަކު އެހެން މީހަކަށް ކުޑަ އުފަލެއް ދެވޭކަމުގެ އިޙުސާސްވެސް ކުރެވޭ.”
އެ ޖުމްލަ އަހަރެންގެ ހިތުގައި ބިންވަޅު ނެގުނެވެ.
ޖެހިގެން އައި ހަފުތާތަކުގައި، އަހަރެންނަށް އެ ކޮތަޅުތައް ފެންނަން ފެށީ ތަފާތު ގޮތަކަށެވެ. އެއީ ނުރައްކާތެރި ނުވަތަ ސިއްރުވެރި ކަމެއްގެ ހެކިތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ މީހަކު އޭނާގެ ނަފުސާނީ ބަލިމަޑުކަމުން ނުވަތަ ހިތާމައިން މަޑުމަޑުން އަރައިގަންނަމުންދާކަމުގެ ހެކިތަކެވެ. ވަރަށް ލަހުން، ވަރަށް ވޭނާއެކު، އަދި ވަރަށް ހިމޭންކޮށެވެ.
(ނުނިމޭ)
