ކައިވެނީގެ މަތިވެރި ޢަޤުދު
މަރްޔަމްގެ ކައިވެނީގެ ހެނދުނު ފެށިގެން އައީ ނުހަނު އަމާން، ހަމަހިމޭން ގޮތެއްގައެވެ. އެ ދުވަހުވެސް ރަށް ހޭލީ އާދައިގެ މަތިންނެވެ. ފަޅުތެރެއިން ދޯނިފަހަރު ދުއްވާފައި ދިޔަ އަޑާއި، ހަނި މަގުތަކުގައި ކުދިން ދުވެ ސަމާސާކުރާ އަޑާއި، އަވަށްޓެރި ގެތަކުން ހެނދުނުގެ ނާސްތާ ތައްޔާރުކުރާ އަޑުތައް އިވެމުންދިޔައެވެ. ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ފެންނަނީ ހަމަ އާދައިގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް މަރްޔަމަށް، އެއްވެސް ކަމެއް އާދައިގެ ގޮތުގައެއް އިޙުސާސެއް ނުކުރެވެއެވެ.
އޭނާ ލޯގަނޑުގެ ކުރިމަތީގައި އިށީނދެގެން އިންއިރު، މަންމަ ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އޭނާގެ ބުރުގާ ރީތިކޮށްދެމުން ދިޔައެވެ. މަރްޔަމް ޚިޔާރުކުރީ ވަރަށް ސާދާ ހުދު ހެދުމެކެވެ. އޭނާ އެއްވެސް ވަރަކަށް ދެއްކުންތެރިކަމަކަށް ނޭދެއެވެ. އޭނާ ބޭނުންވީ އޭނާގެ ކައިވެންޏަކީ ބާއްޖަވެރިކަމާއި، ހަމަޖެހުމާއި، އަދި މާނަފުން ގޮތެއްގައި ފެށިގެންދާ ކަމަކަށް ވާށެވެ.
“ވަރަށް ރީތި.” މަންމަ ބުންޏެވެ.
މަރްޔަމް ހިނިތުންވެލިއެވެ. “ޝުކުރިއްޔާ.”
ދަރިފުޅުގެ ލޮލުގައިވި ހާސްކަން މަންމައަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ. “ބިރުގަންނަނީތަ؟”
“ކުޑަކޮށް.”
“އެއީ އާދައިގެ ކަމެއް.”
މަރްޔަމް އޭނާގެ އަތަށް ބަލައިލިއެވެ.
“އަހަންނަށް އަބަދުވެސް ވިސްނެނީ މާޒީއާމެދު.”
މަންމަ އޭނާގެ ގާތުގައި އިށީނެވެ.
“ދަރިފުޅު ވީ ކަންތައްތަކާ ކުރިމަތިލައިފީމު. މަރްޔަމް. ތައުބާވެ، އިބްރަތް ޙާޞިލުކޮށް، ދަރިފުޅު ބަދަލުވެއްޖައީމު.”
“އެކަމަކު އަދިވެސް މީހުން ހަނދާން އެބަހުރި.”
“ބައެއް މީހުން އަބަދުވެސް ހަނދާން ބަހައްޓާނެ.”
މަރްޔަމް މަންމައަށް ބަލައިލިއެވެ. މަންމަ އޯގާތެރިކަމާއެކު އޭނާގެ އަތުގައި ހިފާލިއެވެ.
“އެކަމަކު ދަރިފުޅު އެމީހުންގެ ހަނދާންތަކުގެ މައްޗަށް ދިރިއުޅުން ބިނާކުރާކަށް ނުޖެހޭނެ.”
އެ ބަސްތައް މަރްޔަމްގެ ހިތުގައި ހަރުލިއެވެ. އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން އޭނާ މަސައްކަތްކުރީ، އޭނާއަކީ އެ ބޮޑު ގޯސް ހެދި ބަލިކަށި ކުއްޖާ ނޫންކަން މީހުންނަށް ސާބިތުކޮށްދިނުމަށެވެ. މިއަދު އޭނާއަށް ވިސްނުނީ، އެއްވެސް މީހަކަށް އެކަން ދެން ސާބިތުކޮށްދޭން ނުޖެހޭނެ ކަމެވެ.
**********
ތިމާގެ މީހުން އަންނަން ފެށުމުން ގޭތެރެ ހަލަބޮލިވާން ފެށިއެވެ. އޭނާގެ ކުޑަ ކޮއްކޮ، ޙަމްޒާ، ހިތާމަ ފޮރުވަމުން ކޮޓަރީގެ ބޭރުގައި ހުއްޓި ހުއްޓެވެ.
މަރްޔަމަށް އޭނާ ފެނުނެވެ. “ކީކޭ؟”
“އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޫން.”
“ތިހެން ހުންނަތާ ކިތަންމެ އިރެއް ވެއްޖެ.”
ޙަމްޒާ ކޮނޑު އަރުވައިލިއެވެ. “ދައްތަ ހީވަނީ އެހެން ކަހަލަ ގޮތަކަށްހެން.”
މަރްޔަމް ހީނގަތެވެ. “އަހަރެން މި އިނދެގެން ދަނީ. އެހެންވެ ތަފާތުވާނެއެއްނު.”
އޭނާ މޫނު އަނބުރައިލިއެވެ. “ދައްތަ އަހަރެމެން ދޫކޮށްފައި ދަނީ.”
މަރްޔަމްގެ ހިނިތުންވުމަށް މަޑުމައިތިރިކަން ވެރިވިއެވެ.
“އަހަރެން އަދިވެސް އަންނާނަމޭ.”
“ވަޢުދު؟”
“ވަޢުދު.”
އޭނާގެ އިޙުސާސްތައް ފޮރުވަން މަސައްކަތްކުރަމުން ބޯޖަހައިލިއެވެ. މަރްޔަމް އޭނާގެ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. އެ ހިނދުކޮޅުގައި، އޭނާ ހުރިހާ ކަމެއް މަތިން ހަނދާން ނެތުނެވެ. އޭނާއަކީ ހަމައެކަނި އޭނާ ދަންނަ އާދައިގެ ދިރިއުޅުމަށް އަލްވަދާޢު ކިޔާ ދައްތައެކެވެ.
**********
ކައިވެނީގެ ޢަޤުދު ކުރެވުނީ ވަރަށް ސާދާކޮށެވެ. އެތަނުގައި ތިބީ އާއިލާގެ ގާތް މީހުންނާއި، ހެކިވެރިންނާއި، އިމާމެވެ. މަރްޔަމް ކޮޓަރިއަށް ވަދެގެން ދިޔައިރު، އިބްރާހީމް އޭނާގެ އާއިލާއާއެކު އިށީނދެގެން އިންތަން ފެނުނެވެ. ދެމީހުންގެ ނަޒަރު ބައްދަލުވިއެވެ. އިބްރާހީމް ހިނިތުންވެލިއެވެ. އެ ކުޑަކުޑަ ހިނިތުންވުމުން މަރްޔަމްގެ ހިތަށް ވަގުތުން ހަމަޖެހުން ގެނެސްދިނެވެ. އިމާމު ކައިވެންޏާއި، ޒިންމާތަކާއި، އޯގާތެރިކަމާއި ރަޙުމާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަދެއްކެވިއެވެ. މަރްޔަމް ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އަޑުއެހިއެވެ.
އޭނާ މި ހިސާބަށް ގެނެސްދިން ހުރިހާ ކަމަކާމެދު ވިސްނައިލިއެވެ. މީގެ ތިން އަހަރު ކުރިން، އޭނާއަކީ މުޅިން ތަފާތު މީހެކެވެ. އޭނާއަށް ވަނީ ނުރައްކާތެރި ނިންމުމެއް ނިންމިފައެވެ. އޭނާގެ އަމަލުތަކުން އަމިއްލަ ނަފްސަށާއި އެހެން މީހުންނަށް އަނިޔާ ލިބުނެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއާ އޭނާ ވަނީ ކުރިމަތިލާފައެވެ. މާތް ﷲ އޭނާއަށް ދުވަހަކުވެސް ފާފަފުއްސަވާނެބާއޭ ހިތަށްއެރި ރޭތައް ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ތައުބާވިއެވެ. އޭނާ ބަދަލުވިއެވެ. ދިރިއުޅުން އުނދަގޫވާ ވަގުތު، މާތް ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ދުރަށް ދިއުމުގެ ބަދަލުގައި، އެކަލާނގެއަށް ދުޢާކޮށް އަޅުކަންކުރަން އޭނާ ދަސްކުރިއެވެ. އަދި މިއަދު އޭނާ މި އިނީ، މުޅިން އާ ޞަފުޙާއެއް ފަށަން ތައްޔާރުވެގެންނެވެ.
ކައިވެނީގެ ޢަޤުދު ފުރިހަމަވެއްޖެއެވެ. މަދު ސިކުންތުކޮޅަކަށް މަރްޔަމް ހަމައެކަނި އިށީނދެގެން އިނީއެވެ. އޭނާ ކައިވެނިކޮށްފިއެވެ. އެ ހަޤީޤަތް މަޑުމަޑުން އޭނާގެ ހިތަށް ވެރިވަމުން ދިޔައެވެ. މަންމަ އޭނާގެ އަތުގައި ބާރަށް ހިފާލިއެވެ. މަރްޔަމް ބަލައިލިއިރު މަންމަގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބަމުން ދިޔައެވެ.
“މަންމަ ތި ރޮނީ ކީއްވެ؟” މަރްޔަމް ސިއްރުން އެހިއެވެ.
މަންމަ މަޑުމަޑުން ހީނލިއެވެ. “އުފާވާތީ.”
މަރްޔަމްވެސް ކަރުނައިގެ ތެރެއިން ހިނިތުންވެލިއެވެ.
**********
ޢަޤުދަށްފަހު، ތިމާގެ މީހުން މުބާރަކްބާދީ އަދާކޮށް ހެޔޮ ދުޢާކުރަން ފެށިއެވެ. ބައެއް މީހުން މަރްޔަމްގެ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ކައިވެނީގެ ނަސޭހަތް ދިނެވެ. ކޮޓަރިތެރެއިން ހުނުމާއި ވާހަކައިގެ އަޑުތައް އިވެމުންދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އެ އެންމެންގެ ތެރެއިންވެސް، ދުރު ތިމާގެ މީހަކު އަނެއް އަންހެނެއްގެ ކަންފަތްދޮށުގައި ސިއްރުން އެއްޗެއް ބުނެލިތަން މަރްޔަމަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
އޭނާއަށް މުޅި ވާހަކައެއް އަޑެއް ނީވެއެވެ. އަޑުއިވޭކަށް ބޭނުމެއްވެސް ނޫނެވެ. އޭނާއަށް އެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގެއެވެ. އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން މީހުން އޭނާއަށް ދިން އެ ބަލައިލުމެވެ. އޭނާ ފަދަ މީހަކު ބަލައިގަންނާނެ މީހަކު ލިބުނީތީ އޭނާއަކީ ނަސީބުވެރިއެއް ކަމަށް ބުނާ ފަދަ ބަލައިލުމެކެވެ. ހިނދުކޮޅަކަށް، ކުރީގެ ނުތަނަވަސްކަން ހިތަށް ވެރިވިއެވެ. ފަހަރެއްގައި އެމީހުން ބުނީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. އެހިނދު، މާމަ ބުނި ބަސްތައް ހަނދާނަށް އަޔެވެ.
“އެހެން އެއްވެސް މީހަކަށް ނުފެނުނު ކަރުނަތައް ﷲ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ.”
މަރްޔަމް ފުން ނޭވާއެއް ލިއެވެ. އެންމެން އޭނާ ދެނެގަތުމަކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. ﷲ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. އެވަރުން އޭނާއަށް ފުދެއެވެ. އޭނާ އިބްރާހީމާ ދިމާއަށް ބަލައިލިއެވެ. އިބްރާހީމް އޭނާގެ ތިމާގެ މީހަކާ ވާހަކަދައްކަން ހުރެފައި، މަރްޔަމް ބަލާކަން އެނގުމުން ހިނިތުންވެލިއެވެ. މަރްޔަމްވެސް ރައްދުގައި ހިނިތުންވެލިއެވެ. ހިތަށް އަނެއްކާވެސް އަމާންކަން ވެރިވިއެވެ.
ފަހުން، މާހައުލު ތަންކޮޅެއް ހަމަހިމޭންވުމުން، މަރްޔަމާއި އިބްރާހީމަށް ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކަށް ވާހަކަދައްކާލުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުނެވެ.
“ކިހިނެއް އިޙުސާސްވަނީ؟” އިބްރާހީމް އެހިއެވެ.
މަރްޔަމް ހީނގަތެވެ. “ބުނާކަށްވެސް ނޭނގެ.”
“ރަނގަޅު ޖަވާބެއް.”
މަރްޔަމް ހިނިތުންވެލިއެވެ. ދެން އޭނާގެ މޫނުމަތި ސީރިއަސްވިއެވެ.
“އަހަރެން ހަނދާންކޮށްދޭން ބޭނުންވާ ކަމެއް އެބައޮތް.”
އިބްރާހީމް އަޑުއަހަން ހުއްޓެވެ.
“އަހަރެންގެ މާޒީ.”
“އަހަރެން ހަނދާން އެބަހުރި.”
“އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން، ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން އަހަރެމެންގެ މެދުގައި ޒުވާބެއް ހިނގާއިރު، އިބްރާހީމް އަހަންނާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރާ ހަތިޔާރަކަށް އެކަން ވާކަށް.”
އިބްރާހީމް ސީރިއަސްކަމާއެކު މަރްޔަމަށް ބަލައިލިއެވެ.
“އަހަރެން އެހެންނެއް ނަހަދާނަން.”
“އިބްރާހީމް ރުޅިއަންނަ ވަގުތުވެސް؟”
“އާނ.”
“މީހަކު ހަނދާންކޮށްދިނަސް؟”
“އާނ.”
މަރްޔަމް އޭނާއަށް ބަލައިލިއެވެ. އިބްރާހީމް ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.
“އެހެން މީހުން ދައްކާ ވާހަކަތަކެއް އަހަންނަކަށް ކޮންޓްރޯލެއް ނުކުރެވޭނެ. އެކަމަކު އަހަރެން މަރްޔަމާމެދު ކަންތައްކުރާ ގޮތް އަހަންނަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނެ.”
މަރްޔަމްގެ ދެލޯ ކަރުނުން ފުރުނެވެ.
“އިބްރާހީމް ތި ބުނީ ހަމަ ހަޤީޤަތުގައިވެސް ހިތުގެ އަޑިންތަ؟”
“އާނ.”
މަރްޔަމް ހިނިތުންވެލިއެވެ. “ޝުކުރިއްޔާ.”
އިބްރާހީމްވެސް ހިނިތުންވެލިއެވެ.
“އަދި މިއަދު ނުރޮއިބަލަ.”
މަރްޔަމް ހީނގަތެވެ. “މާމަވެސް ބުނީ ތިހެން.”
“އެހެންވިއްޔާ އަހަންނާއި މާމަގެ ވިސްނުން އެއްގޮތްވީ.”
**********
އެރޭ، ގިނަ މެހުމާނުން ގޮސް، ގޭތެރެ ހަމަހިމޭންވުމުން، މަރްޔަމް އޭނާގެ ކޮޓަރީގައި އެކަނި އިނެވެ. ހުރިހާ އެއްޗެއްވެސް ފެންނަނީ ދަންނަ ގޮތަށެވެ. އޭނާގެ ފޮތްތައް އަދިވެސް ހުރީ ހަރުގަނޑުގައެވެ. ޅައިރުގެ ސާމާނުތައް އަދިވެސް ހުރީ އަލަމާރީގައެވެ. ފާރުގައި ހުރި ފޮޓޯތަކުން ހަނދާންކޮށްދެނީ މަޑުމަޑުން ބަދަލުވަމުންދާ ދިރިއުޅުމެވެ.
މަންމަ އެތެރެއަށް ވަދެ، އޭނާގެ ގާތުގައި އިށީނެވެ. “އުފާވޭތަ؟”
މަރްޔަމް އެކަމާމެދު ވިސްނައިލިއެވެ. “ލައްބަ.”
“ބިރުގަނޭތަ؟”
“ލައްބަ.”
މަންމަ ހިނިތުންވެލިއެވެ. “އެ ދެ އިޙްސާސް އެކުގައިވެސް އޮވެދާނެ.”
މަރްޔަމް އޭނާގެ ބޯ މަންމަގެ ކޮނޑުގައި އަޅާލިއެވެ.
“އަހަރެން މި ހިސާބަށް އާދެވިދާނެ ކަމަކަށް ދުވަހަކުވެސް ހިޔެއް ނުކުރަން.”
“މަންމައަށް އެނގޭ.”
“އަހަރެން ހީކުރީ އެންމެންވެސް އަބަދުވެސް އަހަންނާ ދޭތެރޭ ދެކޭނީ އެ ބޮޑު ގޯސް ހެދި ކުއްޖާގެ ގޮތުގައި ކަމަށް.”
މަންމަ އޯގާތެރިކަމާއެކު އޭނާގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލިއެވެ.
“ބައެއް މީހުން ދެކެފާނެ.”
މަރްޔަމް އިސްއުފުލައި ބަލައިލިއެވެ.
“އެކަމަކު އޭގެ ފަހުން ދަރިފުޅު ބަދަލުވި ގޮތް ﷲ ދެނެވޮޑިގެންވޭ.”
މަރްޔަމް ހިނިތުންވެލިއެވެ. މަންމަ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.
“އަދި ހަނދާންކުރާތި. ﷲ ދަރިފުޅަށް ފާފަފުއްސެވި ސަބަބަކީ އިބްރާހީމެއް ނޫން. ދަރިފުޅު އަމިއްލައަށް ﷲގެ ޙަޟްރަތަށް ތައުބާވީ. ދަރިފުޅުގެ ކައިވެންޏަކީ އާ ޞަފުޙާއެއް. އެއީ ﷲ އާއެކު އޮތް ގުޅުމުގެ ބަދަލުގައި އައި އެއްޗެއް ނޫން.”
މަރްޔަމް ބޯޖަހައިލިއެވެ. އޭނާއަށް ވިސްނުނެވެ. އިބްރާހީމަކީ އޭނާ ސަލާމަތްކުރި މީހާއެއް ނޫނެވެ. އޭނާއަކީ އޭނާގެ ފިރިމީހާއެވެ. އަދި އެ ތަފާތު ވަރަށް މުހިންމެވެ.
**********
އެރޭ، ޢިޝާ ނަމާދަށްފަހު މަރްޔަމް މުސައްލަމަތީގައި އިނެވެ. އޭނާ ދެއަތް އުފުލައިލިއެވެ.
“އަލްޙަމްދުލިﷲ.”
އޭނާ ރުއި ހުރިހާ ރެއެއްގެ ހަނދާން އައެވެ. ދޫކޮށްފައި ދިޔަ މީހުންނެވެ. ސިއްރު ވާހަކަތަކެވެ. ލަދުވެތިކަމެވެ. އާދައިގެ މުސްތަޤުބަލެއް ދުވަހަކުވެސް ނުލިބޭނެ ކަމަށް ހީކުރެވުނު ބިރުވެރިކަމެވެ. ނަމަވެސް މާތް ﷲ ވަނީ އެ ހުރިހާ ކަމެއްގެ ތެރެއިން އޭނާއަށް ތެދުމަގު ދައްކަވާފައެވެ. އޭނާގެ ކައިވެންޏަށްޓަކައި ދުޢާކުރިއެވެ.
“ޔާ ﷲ! ދިރިއުޅުން އުނދަގޫވާ ވަގުތު އަޅަމެންނަށް ކެތްތެރިކަން ދެއްވާނދޭވެ! ޚިޔާލުތަފާތުވާ ވަގުތު އަޅަމެންގެ މެދުގައި ރަޙުމު ލައްވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ހިތްތަކާއި އަޅަމެންގެ ދީން ރައްކާތެރިކުރައްވާނދޭވެ!”
އޭނާގެ ކަރުނަތައް ފޮހެލިއެވެ.
“އަދި ދުވަހަކުވެސް އިބަރަސްކަލާނގެ މަތިން ހަނދާންނައްތައިލާ މީހަކު ކަމުގައި މިއަޅާ ނުލައްވާނދޭވެ!”
ނަމާދު ނިމުމުން، އޭނާ އިރުކޮޅަކު ހިމޭނުން އިނެވެ. ދެން އޭނާ ކުޑަދޮރުން ބޭރު ބަލައިލިއެވެ. ފަޅުތެރެއިން ހަނދުގެ އަލިކަން ދިއްލިފައި އޮތެވެ. މީގެ ކުރިން އޭނާ ހުރި ގޮތާމެދު ވިސްނައިލިއެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، އޭނާ އެ ކުއްޖާ ދެކެ ރުޅިއެއް ނާދެއެވެ. އޭނާއަށް ކުރެވުނު ކަންތަކާމެދު ހިތާމަކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާއަށް ވިސްނުނީ، އެ ގޯހަކީ އިބްރަތަކަށް ވެގެން ގޮސްފައިވާ ކަމެވެ. އޭނާގެ މާޒީއަކީ އަދިވެސް އޭނާގެ ވާހަކައިގެ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ނިމުމެއް ނޫނެވެ.
މަރްޔަމް ހިނިތުންވެލިއެވެ. “އަލްޙަމްދުލިﷲ.”
މާދަމާ ގެނެސްދޭނީ އާ ދިރިއުޅުމެކެވެ. ގޮންޖެހުންތައް ހުންނާނެއެވެ. ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް އަންނާނެއެވެ. އަދިވެސް ވާހަކަދައްކާނެ މީހުން ތިބެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ދެން ބިރެއް ނުގަނެއެވެ. އޭނާ ވަނީ އޭނާގެ މުސްތަޤުބަލު ޚިޔާރުކޮށްފައެވެ. އޭނާ ވަނީ އޭނާގެ ކައިވެނި ޚިޔާރުކޮށްފައެވެ. އަދި އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، އޭނާ ވަނީ މާތް ﷲގެ މަގުގައި ކުރިއަށް ދިއުން ޚިޔާރުކޮށްފައެވެ. އެންމެން ހަނދާންހުރި އަންހެންކުއްޖާ، އެންމެ ފަހުން އޭނާ ވާން ބޭނުންވި ފަދަ އަންހެނަކަށް ވެއްޖެއެވެ. އަދި މިރޭ، އާ ޞަފުޙާއެއް ފެށިއްޖެއެވެ.
(ނުނިމޭ)
