ބެރިންގ ކަނޑުގެ 35,000 ފޫޓު މަތިން އުދުހެމުންދިޔަ ނޯތުވެސްޓް އެއަރލައިންސްގެ ފްލައިޓް 85 (ބޯއިންގ 747-400) ދަތުރުކުރަމުން ދިޔައީ އެމެރިކާގެ ޑިޓްރޮއިޓުން ޖަޕާނުގެ ނަރީޓާ އެއަރޕޯޓަށެވެ. މިއީ 13 ގަޑިއިރާއި ބައިގެ ދިގު ދަތުރެކެވެ. ބޯޓުގައި 386 ފަސިންޖަރުންނާއި ފަޅުވެރިން ހިމެނޭހެން ޖުމްލަ 404 މީހުން ތިއްބެވެ. ދަތުރުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ކަޑައްތުކޮށް، އަލަސްކާ ފަހަނައަޅައި ދިޔަތަނާ، އިރުއޮއްސި 5:00 ޖަހާކަންހާއިރު ބޯޓަށް ކުއްލި ލޮޅުމެއް އަރައި، ވާތްފަރާތަށް 35 އާއި 40 ޑިގްރީއަށް އަރިއަޅާލިއެވެ.
މި ދިގު ދަތުރުގައި ދެ ކެޕްޓަނުންނާއި ދެ ކޯ-ޕައިލެޓުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ދެ ޓީމު މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައެވެ. އެވަގުތު ކޮންޓްރޯލްގައި ތިބީ 11,000 އަށްވުރެ ގިނަ ގަޑިއިރުގެ ތަޖުރިބާހުރި ކެޕްޓަން ފްރޭންކް ގާއީ އާއި ފަސްޓް އޮފިސަރ މައިކް ފޭގަން އެވެ. ސީނިއަރ ކެޕްޓަން ޖޯން ހެންސެން އާއި ފަސްޓް އޮފިސަރ ޑޭވިޑް ސްމިތު ތިބީ އަރާމުކުރާ ކެބިންގައެވެ.
ބޯޓު ކުއްލިއަކަށް އަރިއަޅާލުމާއެކު އޮޓޯޕައިލެޓް ވަކިވެ، ކޮންޓްރޯލް ގެއްލެން ފެށިއެވެ. ކެޕްޓަން ގާއީ ވަގުތުން ފިޔަވަޅު އަޅައި، މަތިންދާބޯޓު އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓޭތޯ ބުރަ މަސައްކަތެއް ކުރިއެވެ. ބޯޓުގެ މައިގަނޑު އިންޖީނުތަކަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނުލިބެއެވެ. ނަމަވެސް، ވާނުވާ ބެލިއިރު މައްސަލަ ޖެހިފައިވަނީ ބޯޓުގެ މިސްރާބު ކޮންޓްރޯލްކުރާ ‘ރަޑަރ’ ނިޒާމަށެވެ. ބޯއިންގ 747 ގެ ދަށު ރަޑަރ (ލޯވަރ ރަޑަރ) ވަނީ ވާތްފަރާތަށް 17 ޑިގްރީއަށް އެނބުރި، އެގޮތުގައި ތާށިވެފައެވެ.
މިއީ ތަމްރީނުތަކުގައި ވެސް ޕައިލެޓުން ތަޖުރިބާކޮށްފައި ނުވާފަދަ ނުރައްކާތެރި ހާލަތެކެވެ. ކޮކްޕިޓް އޮޕަރޭޓިންގ މެނުއަލް (ކޮމް) ގައި ވެސް މިފަދަ ކަމަކަށް ހައްލެއް ނެތެވެ. މި ނުރައްކާތެރި ދަނޑިވަޅުގައި، އަރާމުކުރަން ތިބި ކެޕްޓަން ހެންސެން އަދި ޑޭވިޑް ވަގުތުން ކޮކްޕިޓަށް ގެނެވުނެވެ. ތަޖުރިބާކާރު ކެޕްޓަން ހެންސެން ބޯޓުގެ ކޮންޓްރޯލާ ހަވާލުވިއެވެ. ބޯޓު ސީދަލަށް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ޕައިލެޓުންނަށް ޖެހުނީ މުޅި ހަށިގަނޑުގެ ބާރުލައި ފައިގެ ޕެޑަލްތަކަށާއި ކޮންޓްރޯލް ދަނޑިއަށް ބާރުކުރާށެވެ. އެއީ އިންތިހާއަށް ޖިސްމާނީ ބުރަ މަސައްކަތެކެވެ.
ބޯޓުގެ މިސްރާބު އަނބުރާ އަލަސްކާގެ އެންކަރޭޖަށް ބަދަލުކުރުމަށް ނިންމައި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިއުލާނުކުރިއެވެ. ނަމަވެސް، ކަނޑުގެ މެދުގައި ވުމުން މުވާސަލާތީ ގުޅުން ދަށްވެ، އެންކަރޭޖް ކޮންޓްރޯލާ ގުޅޭގޮތެއް ނުވިއެވެ. އެހެންކަމުން ކައިރިން ދަތުރުކުރި ނޯތުވެސްޓް 19 މެދުވެރިކޮށް އެންކަރޭޖަށް މެސެޖު ރައްދުކުރިއެވެ. ކެޕްޓަން ގާއީ ކެބިނަށް ގޮސް ފަސިންޖަރުންނަށް ހަގީގަތް ހާމަކުރިއެވެ. މިއީ “ރެޑް އެމަރޖެންސީ” އެއް ކަމަށާއި، ބޯޓު ވެއްޓި ކްރޭޝް ލޭންޑިންގ އަކަށް ތައްޔާރުވާން ޖެހިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދިނެވެ. ބިރުވެރިކަން އޮތް ނަމަވެސް ފަސިންޖަރުން ކެތްތެރިކަން އިސްކުރިއެވެ.
ޕައިލެޓުން އެޗް.އެފް ރޭޑިއޯ މެދުވެރިކޮށް އެއަރލައިންގެ ސިސްޓަމް އޮޕަރޭޝަންސް ސެންޓަރާ ގުޅައި، 747 ގެ މާހިރެއް ކަމަށްވާ ޖޯން ޑޯހަޓީގެ އެހީ ހޯދިއެވެ. ޑޯހަޓީ ލަފާދިނީ ލޭންޑްކުރާ ސްޕީޑަށް އިތުރު 20 ނޮޓް އިތުރުކުރުމަށެވެ. އަދި ބޯޓު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށްޓަކައި ވާތްފަރާތު އިންޖީނުތަކުގެ ބާރު ގަދަކޮށް، ކަނާތްފަރާތު އިންޖީނުތަކުގެ ބާރު ދަށްކޮށްގެން (އެސީމެޓްރިކް ޓުރަސްޓް) ބޯޓު ސީދާކުރަން މަސައްކަތް ފެށިއެވެ.
އެންކަރޭޖް އެއަރޕޯޓްގެ ރަންވޭ 06އާރް އަށް ތިރިކުރަން ފެށިއިރު، އެންމެ ކުޑަ ކުށަކުން ވެސް މުޅި ބޯޓު ފުރޮޅިގެން ގޮސް ފުނޑުފުނޑުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތެވެ. ނަމަވެސް، ފަސްޓް އޮފިސަރ މައިކް ފޭގަން އާއި ކެޕްޓަން ހެންސެންގެ ހުޝިޔާރު ކަމާއެކު، ބޯޓުގެ ފުރޮޅުތައް ރަންވޭގައި ޖެހުނު ވަގުތު ކާމިޔާބުކަމާއެކު ބޯޓު ހުއްޓުވިއެވެ. ބޯޓުގައި ތިބި 404 މީހުންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްވިއެވެ.
މި ހާދިސާ ތަހުގީގުކުރަން ފެށި އެމެރިކާގެ އެން.ޓީ.އެސް.ބީގެ ތަހުގީގު ޓީމަށް ފެނުނީ ރަޑަރ ކޮންޓްރޯލް ކުރާ “ޕަވަރ ކޮންޓްރޯލް މޮޑިއުލް” (ޕީސީއެމް) ގެ ބައެއް ކަމަށްވާ އެންޑް-ކެޕް ފަޅައިގެން ގޮސްފައިވާ ތަނެވެ. އެލްމިނިއަމް އެލޯއި އިން ހަދާފައިވާ މި ބަޔަކީ 30,000 އަހަރު ވަންދެން ހަލާކުނުވެ ހުންނާނެ ކަމަށް ބެލެވުނު ވަރުގަދަ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް “މެޓަލް ފެޓީގް” ނުވަތަ ޒަމާންވުމުގެ ސަބަބުން މި ބައި ފަޅައިގެން ދިޔަ ސީދާ ސަބަބު ދެނެގަތުމަކީ އިންޖިނިއަރުންނަށް ބޮޑު އަރަތަކަށް ވެގެންދިޔައެވެ.
އެންކަރޭޖަށް ނޯތުވެސްޓް ފްލައިޓް 85 ކުއްލި ހާލަތުގައި ޖެއްސިތާ ހަތަރު އަހަރު ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރުވެސް، އެ ބޯޓުގެ ރަޑަރ ފެއިލްވާން މެދުވެރިވި އަސްލު ސަބަބު އޮތީ ސާފުނުވެއެވެ. ދާދިފަހުން އެއަރ ފްރާންސްގެ ބޯޓަކަށް ދިމާވި މައްސަލައިގެ ސަބަބު ހޯދުނު ނަމަވެސް، އޭގެ ހަތަރު އަހަރު ކުރިން ނޯތުވެސްޓް ފްލައިޓަށް ދިމާވި ހާދިސާގެ ޖަވާބެއް އެއަކުން ނުލިބުނެވެ. މިއީ މާބޮޑަށް ބާރުބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން (އޯވަރލޯޑިންގ) ވީ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ މަޑުމަޑުން ގޮސް ހަލާކުވީ ހެއްޔެވެ؟ ނޫންނަމަ ތިމާވެށީގެ ނުވަތަ މާހައުލީ އެހެން ކަމެއްގެ ސަބަބުން ދިމާވި ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ މި ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބު ނޭނގި، ރަނގަޅު އިސްލާހީ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަކީ ތަހުގީގު ޓީމަށް ކުރިމަތިވި ވަރަށް ބޮޑު މާޔޫސްކަމެކެވެ.
ދުވަހަކުވެސް ބާވެ ހަލާކުވާނެ ކަމަށް ނުބަލާ މި މުހިންމު ބައި، ދެވަނަ ފަހަރަށް ފެއިލްވެ ބޮއިންގ 747 ގެ ފްލައިޓެއް ވެއްޓުމާ ގާތަށް ދިޔުމުން، ކުރިމަގުގައި ފަސިންޖަރުންގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް “ފެއިލް-ސޭފް” ނިޒާމެއް ހޯދުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހުނު ކަމަކަށް ވިއެވެ. އެހެނީ ދެން މިފަދަ ކަމެއް ތަކުރާރުވެއްޖެނަމަ އެއީ ބޮޑު ކާރިސާއަކަށް ވުން އެކަށީގެންވާތީއެވެ.
“އަހަރެމެންނަށް އަދިވެސް ނޯތުވެސްޓް ފްލައިޓުގެ އަސްލު މައްސަލަ ސީދާ ނޭނގުނަސް، ދެވަނައަށް ދިމާވި އެއަރ ފްރާންސްގެ ހާދިސާއިން އެނގުނު ކަންކަމަށް ބަލައި އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަންޖެހޭ،” ތަހުގީގު ޓީމުން ނިންމިއެވެ.
މިގޮތުން ތަހުގީގު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ލަފާދިނީ ކޮންޓްރޯލް މޮޑިއުލްތަކުގައި ޚާއްސަ ޕްލަގުތަކެއް ހަރުކުރުމަށެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ ކުރިމަގުގައި އެފަދަ ފެއިލިއަރއެއް ދިމާވި ނަމަވެސް، ރަޑަރ މާބޮޑަށް އެއްފަރާތަކަށް އެނބުރުނަ (ހޭންޑްއޯވަރ ވިޔަ) ނުދީ ހިފެހެއްޓުމެވެ. މި ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން އެމެރިކާގެ އެފް.އޭ.އޭ (ފެޑެރަމް އޭވިއޭޝަން އޭޖެންސީ) އިން އެއަރވާދިނަސް ޑިރެކްޓިވްއެއް ނެރެ، ހުރިހާ ބޮއިންގ 747-400 މަރުކާގެ ބޯޓުތަކުގައި މި ޓެކްނޮލޮޖީ ހަރުކުރުން މަޖުބޫރުކުރިއެވެ.
ނަމަވެސް، މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ ތެރެއިންވެސް ބޮޑު ސުވާލެއް އުފެދުނެވެ؛ ރަޑަރ ސިސްޓަމަށް މިހާ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބުމުންވެސް ފްލައިޓް 85 ނުވެއްޓި ސަލާމަތްވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
މީގެ އެއް ސަބަބަކީ ބޮއިންގ 747 ގެ ޚާއްސަ ޑިޒައިނެވެ. މި ބޯޓުގައި ވަނީ ދެބަޔަކަށް ބެހިފައިވާ “ސްޕްލިޓް ރަޑަރ” އެކެވެ. މިއީ ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ފީޗާއެކެވެ. މުޅި ރަޑަރ އެއްކޮށް ހަލާކުވުމުގެ ބަދަލުގައި، ފެއިލްވީ އެއްބައި ކަމުން، ޕައިލެޓުންނަށް ބޯޓު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ލިބުނެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ޓެކްނޮލޮޖީއަކުން 404 މީހުންގެ ފުރާނައެއް ސަލާމަތް ނުކުރެވުނީހެވެ. 1985 ވަނަ އަހަރު ޗައިނާ އެއަރލައިންސްގެ ފްލައިޓް 006 އަށް މިފަދަ ހާލަތެއް ދިމާވެގެން، ކޮންޓްރޯލް ހޯދުމުގެ ކުރިން 30،000 ފޫޓަށް ބޯޓު ވެއްޓިގެން ދިޔައެވެ. އެހެންވީއިރު ފްލައިޓް 85 އެފަދަ ނުރައްކަލަކުން ސަލާމަތްވީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
ހަގީގަތަކީ، ކެޕްޓަން ފްރޭންކް ގުއިޑާ އެވަގުތު އަމަލުކުރި ހުޝިޔާރު ގޮތް ނޫން ގޮތަކަށް އަމަލުކުރިނަމަ، މިއަދު މި ވާހަކަ ކިޔައިދޭން އެކަކުވެސް ދުނިޔޭގައި ނުހުންނާނެ ކަމެވެ. ހާދިސާ ހިނގި ފުރަތަމަ މަދު ސިކުންތުކޮޅުގެ ތެރޭގައި ކެޕްޓަން ނެންގެވި ނިންމެވުންތަކަކީ ބޯޓު ވެއްޓުމުން ސަލާމަތްކުރި މައިގަނޑު ސަބަބެވެ.
“ފްރޭންކް، ކޮންޓްރޯލް ލިބިއްޖެތަ؟”
“އާނ، މަށަށް ހީވަނީ މިހާރު ހިފެހެއްޓިއްޖެހެން.”
އެހެންނަމަވެސް ބޯޓު ސަލާމަތުން ބިމަށް ތިރިކުރުމަކީ މުޅިން އެހެން ވާހަކައެކެވެ. ކޮކްޕިޓުގައި ތިބި ހަތަރު ޕައިލެޓުންވެސް މަސައްކަތް ކުރީ އެއްބައިވަންތަކަމާއެކު، ފުރިހަމަ ޓީމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ކަންކަމުގެ ނުރައްކާ ވަޒަންކޮށް، މަޝްވަރާ ކުރެވުނެވެ.
“ޖައްސާއިރު ހަނދާން ބަހައްޓާތި، ރަޑަރ ގުޅިފައި ހުންނާނީ ނޯސް ސްޓިއަރިންގއާ. އެހެންވީމަ މައިކް، ޖައްސާ ވަގުތު އަހަރެން ބްރޭކާއި ޓިލަރ ހިފަހައްޓާނަން، ކަލޭ ޔޯކް ގައި ހިފަހައްޓާ،” ކެޕްޓަން އިރުޝާދު ދެއްވިއެވެ.
“ކޮކްޕިޓް ރިސޯސް މެނޭޖްމަންޓް” ނުވަތަ ޕައިލެޓުންގެ މެދުގައި އޮތް ފުރިހަމަ މުވާސަލާތާއި ގުޅުމަކީ، ބޯޓު ސަލާމަތުން ތިރިކުރުމުގެ އަސްލެވެ. ކޮކްޕިޓުގައި ތިބި އެންމެންވެސް ތިބީ ހަމަޖެހިގެން، އެމީހެއްގެ ޒިންމާ ފުރިހަމައަށް އަދާކުރުމުގައެވެ. ބިރުން ހާސްވެގެން އެކަކުވެސް އަމިއްލަ ކޮންޓްރޯލް ދުލެއް ނުކުރެއެވެ.
“މިކޮޅަށް ވާގޮތް ފަސިންޖަރުންނަށް ކިޔައިދޭން އަހަރެން ފަހަތަށް ގޮސްލާނަން. ކަންކަން އެނގުނު ވަރަކަށް އެމީހުންގެ ބިރުވެރިކަން ކުޑަވާނެ،” ކްރޫ މެންބަރަކު ބުންޏެވެ. އަނެކަކު އެކަމަށް ތާއީދުކުރިއެވެ.
ބޯޓު ޖައްސަން ފަސް މިނެޓަށް ވެފައި ވަނިކޮށް، “އިމްޕެކްޓަށް ތައްޔާރުވާށޭ” ބުނެ އެންގި އެންގުމާއެކުވެސް، ޕައިލެޓުންގެ ހިތްވަރާއި ހުނަރުވެރިކަމުން އެންކަރޭޖްގެ ރަންވޭއަށް ބޯޓު މަޑުމަޑުން ތިރިކޮށްލިއެވެ.
2003 ވަނަ އަހަރު، އެއަރލައިން ޕައިލެޓްސް އެސޯސިއޭޝަނުން ވަނީ ނޯތުވެސްޓް ފްލައިޓް 85 ގެ ހުރިހާ ފަޅުވެރިންނަށް “ސުޕީރިއަރ އެއަރމަންޝިޕް އެވޯޑް” އަރުވާފައެވެ. ނަމަވެސް އެ ޕައިލެޓުން ބުނާ ގޮތުގައި، އެވޯޑަށްވުރެ ބޮޑު އުފަލަކީ ހުރިހާ ފަސިންޖަރުން ސަލާމަތުން ބިމަށް ގެނެސްދެވުނު ކަމެވެ.
ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީއާއި އޮޓޮމޭޝަންގެ މި ޒަމާނުގައި، އަމިއްލަ އަތުން ބޯޓު އުދުއްސުމުގެ (ހޭންޑް ފްލައިން) ހުނަރަކީ ގެއްލެމުންދާ ފަންނަކަށް ވެދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކޮންމެ ޕައިލެޓަކުވެސް ހަނދާންކުރަންވީ، އެމީހުން އެތަނުގައި ތިބީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ އުދުހުމުގެ ހުނަރުގެ ސަބަބުން ކަމެވެ. ފްލައިޓް 85 ގެ ޕައިލެޓުން އެ ހާދިސާއަށް ތައްޔާރުވެފައި ތިބިލެއް ފުރިހަމަކަމުން، އެމީހުންގެ ވިސްނުމުގައި ފެއިލްވުމަކީ އޮތް އިޚްތިޔާރެއް ނޫނެވެ.
