ދޮގުހެދުމަކީ އިންސާނީ މުޖުތަމައެއްގެ ބަދަހިކަން އިންތިހާއަށް ލޮޅުން އަރުވާލާ، އަދި މީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަ އިތުބާރާއި ޔަގީންކަން ނައްތާލާ ނުބައި ސިފައެކެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، އާދަވެގެން ބުހުތާނު ދޮގުހަދާ މީހަކީ މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި ފިތުނަ ފަސާދަ އުފައްދާ، މީހުންގެ އަބުރާއި އިއްޒަތަށް އަރައިގަންނަ މީހެކެވެ. މިފަދަ މީހެއްގެ ވާހަކަތައް އެއްވެސް ބެލުމެއް ނެތި ގަބޫލުކުރުމަކީ ބުއްދިވެރި ކަމެއް ތޯ މިއީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މީހަކުވެސް ފުންކޮށް ވިސްނާލަންޖެހޭ ސުވާލެކެވެ.
އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި އުސޫލުތަކަށް ބަލާއިރު، ދޮގުހެދުމަކީ ނުހަނު ބޮޑަށް ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ހަދީޘްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. “ތިޔަބައިމީހުން ތެދު ބުނާހުށިކަމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތެދުވެރިކަން މަގުދައްކަނީ ހެޔޮ ކަންތައްތަކަށެވެ. އަދި ހެޔޮ ކަންތައްތައް މަގުދައްކަނީ ސުވަރުގެއަށެވެ. ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި ތެދުވެރިއެއްކަމުގައި ލިޔެވެންދެން ތެދުބުނުމާއި ތެދުވެރިކަންމަތީގައި އަޅާ ދެމިހުރެއެވެ. ދޮގު ހެދުމުން ތިޔަބައިމީހުން ރައްކާތެރިވާށެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ދޮގުވެރިކަން މަގުދައްކަނީ ނުބައިކަމަށެވެ. އަދި ނުބައިކަންތައްތައް މަގުދައްކަނީ ނަރަކައަށެވެ. ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި ދޮގުވެރިއެއްކަމުގައި ލިޔެވެންދެން ދޮގުހެދުމާއި ދޮގުވެރިކަންމަތީގައި އަޅާ ދެމިހުރެއެވެ.”
އާދަވެގެން ދޮގުހަދާ މީހާގެ ހިތުގައި އީމާންކަމުގެ ނޫރު ފަނޑުވެ، އޭނާގެ ދުލުން ބޭރުވާ ކޮންމެ ބަހަކީ މުޖުތަމައަށް ދެވޭ ޒަހަރަކަށް ވެގެންދެއެވެ. އެހެންކަމުން، ދީނީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރުވެސް، އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާ މީހެއްގެ ވާހަކަ ކަށަވަރުކުރުމެއް ނެތި ގަބޫލުކުރުމަކީ ހުއްދަވެގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ބުހުތާނު ދޮގުހަދާ މީހެއްގެ ވާހަކަ ގަބޫލުކުރުމުން ނުކުންނަ ނަތީޖާ ވަރަށް ހިތްދަތިވެދާނެއެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ، އެފަދަ މީހެއްގެ ދޮގު ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން ކުށެއް ނެތް އެތައް ބައެއްގެ އަބުރުގެއްލިގެން ދިއުމެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ، އާއިލާތަކާއި ރަހުމަތްތެރިންގެ މެދުގައި ނުތަނަވަސްކަމާއި ރުޅިވެރިކަން އުފެދި، ގުޅުންތައް ކެނޑިގެން ދިއުމެވެ. މުޖުތަމައެއްގެ ދިރިއުޅުން ބިނާވެފައި އޮންނަނީ އެކަކު އަނެކަކަށް ކުރާ އިތުބާރުގެ މައްޗަށެވެ. ދޮގުވެރިއެއްގެ ބަސް ގަބޫލުކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކީ އެ އިތުބާރުގެ ބިންގަލަށް އެޅޭ ރޫޅުމެކެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އަލްޙުޖުރާތު ސޫރަތުގެ 6 ވަނަ އާޔަތުގައި މާތްﷲ އަންގަވާފައިވަނީ، ފާސިގަކު (ނުބައި މީހަކު ނުވަތަ އިތުބާރު ނެތް މީހަކު) ޚަބަރަކާއިގެން އަތުވެއްޖެނަމަ، އޭގެ ތެދުދޮގު ބަލައި ކަށަވަރު ކުރުމަށެވެ. މިއީ އިސްލާމީ މުޖުތަމައެއްގައި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ލިބިގަތުމުގައި ގެންގުޅެންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު އުސޫލެވެ. “ތަބައްޔުން” ނުވަތަ ކަންކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ސިފައަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭނެ ސިފައެކެވެ. އެހެންކަމުން، ތާ އަބަދު ދޮގުހަދާކަން އެނގޭ މީހަކު ދައްކާ ވާހަކައެއް، އެއީ ކިތަންމެ “ރީތި” ނުވަތަ “ގަބޫލުކުރަން ފަސޭހަ” ވާހަކައަކަށް ވިޔަސް، އެކަން ކަށަވަރު ނުކޮށް ގަބޫލުކުރުމަކީ އަމިއްލަ ނަފްސު ހަލާކުގެ ތެރެއަށް އެއްލާލުން ފަދަ ކަމެކެވެ.
ޚުލާސާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ބުހުތާނު ދޮގުހަދާ މީހެއްގެ ވާހަކަ ގަބޫލުކުރުމަކީ ބުއްދިވެރިކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޖުތަމައުގައި ފިތުނަވެރިކަން އާލާކޮށް، ހަގީގަތް އޮޅުވާލުމަށް ދެވޭ ހިތްވަރެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒިންމާއަކީ ކޮންމެ ވާހަކައެއް އަޑުއިވުނަސް، އޭގެ ހަގީގަތް ހޯދާ ބެލުމެވެ. ތެދުވެރިކަމަކީ އީމާންކަމުގެ ބައެއް ކަމުގައިވީހިނދު، ދޮގުވެރިންނަށް ފުރުސަތު ނުދީ، ތެދު މައުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދުޅަހެޔޮ މުޖުތަމައެއް ބިނާކުރުމަށް އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރަންޖެހެއެވެ.
