ސްކޫލްތަކުގައި ‘މޭވާ ކާ ދުވަސް’ ފާހަގަކުރުމަކުން އެކަނި ކުދިންގެ ކާނާގެ މައްސަލަތަކަށް ހައްލެއް ނުލިބޭނެއެވެ. ކްލާސްރޫމްތަކުގައި އުނދަގޫ އަދި ފުން މައުޟޫއުތައް ކިޔަވައިދޭއިރު، ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ފައިދާހުރި ކާނާއާ ބެހޭ ތައުލީމު ފޯރުކޮށްދިނުން އޮންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިހުމާލުކުރެވިފައެވެ. މިއިހުމާލުގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ ވިސްނުމަށާއި ސިއްހަތަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބޭކަމަށް މާހިރުން ފާހަގަކުރެއެވެ. މީގެ ހައްލަކީ މަންހަޖުގެ ތެރެއަށް ކާނާއާ ބެހޭ އިލްމު ވައްދައި، ކާނާގެ ބަޔޮލޮޖިކަލް، ސަގާފީ އަދި އަޚްލާގީ ކަންކަން ދަރިވަރުންނަށް ދަސްކޮށްދިނުމެވެ. ޖަޕާނުން އަމަލުކުރާ ފަދައިން، ކާނާގެ މައުލޫމާތަކީ ހުރިހާ މާއްދާތަކަކާ ގުޅިފައިވާ ކަމަކަށް ހަދައި، ރަނގަޅު ކާނާ އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ކުދިންގެ ކިބައިގައި އަށަގަންނުވަން ޖެހެއެވެ.
އާންމުކޮށް ކްލާސްރޫމެއްގައި ކުދިންނަށް ކޮމްޕައުންޑް އިންޓްރެސްޓް ހިސާބުކުރާނެ ގޮތާއި، ބޮކާއި މަސް ފަދަ ތަކެތި ފަޅައިގެން ދިރާސާކުރާނެ ގޮތާއި، އަދި ޝޭކްސްޕިއަރުގެ ޅެންތައް ކިޔަން ދަސްކޮށްދެއެވެ. ނަމަވެސް، ގިނަ ކުދިން ސްކޫލް ނިންމާލަނީ އަމިއްލަ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހަކަތައާއި ފައިދާހުރި ކާނާ ހޯދާނެ ގޮތުގެ އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް ނެތިއެވެ. ސާކްގެ ހުރިހައި ޤައުމެއްގެ ނަންތަކާއި ވެރިރަށާއި އެތަންތަނުގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ކޮބައިކަން އެކުދިންނަށް އެނގުނު ނަމަވެސް، ހެނދުނުގެ ނާސްތާ ދޫކޮށްލުމުން ހަށިގަނޑަށް ލިބޭނެ ގެއްލުމެއް ނޭނގެއެވެ. ދިރިހުރުމުގެ އަސާސް ކަމުގައިވާ “ކާނާ” އަކީ ތައުލީމީ ނިޒާމުގައި އެންމެ ފަހު ކަމަކަށް ހެދުމަކީ ހަމައެކަނި ހައިރާންވާންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ.
ތަށިމަތިން ފެށޭ ނުރައްކަލެއް
ކާނާގެ ފައިދާއަކީ ހަމައެކަނި ކެއުމަކާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުސްތަގުބަލާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. ގުރްގުރާމްގެ ދަ ބީކަން ސްކޫލްގެ ޑައިރެކްޓަރު ޑރ. ސައިޔާމް ސަހްނީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ކުޑަކުދިންނަށް އެކަށީގެންވާ ކާނާ ނުލިބުމަކީ ހަމައެކަނި ހެދިބޮޑުވުމަށް ހުރަސްއެޅި، ބަލިތަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމުގެ ބާރު ދެރަވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ވިސްނުމުގެ ބާރު ދެރަވުމާއި، ނަފްސާނީ ބަލިތަކާއި، ދާއިމީ ބަލިތަކުގެ އިތުރުން ކިޔެވުމަށް ދަށްވުމާ ވެސް ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި މިހާރު ފެންނަމުންދަނީ ކާނާ ނުލިބުމުގެ ދެކޮޅެވެ. އެއީ ކާނާ ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑު ނިކަމެތިވެފައިވާ ކުދިންނާއި، މާ ގިނައިން ކެވުނަސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މާއްދާތައް ނުލިބޭ، ހަމައެކަނި ކެލޮރީ ގިނަ “ޖަންކް ފުޑް” އަށް ބަރޯސާވެފައިވާ ކުދިންނެވެ.
މިފަދަ ހާލަތެއްގައި، ސްކޫލް ކެންޓީނުތަކުގައި ޖަންކް ފުޑް މަނާކުރުމަކުން ނުވަތަ މަދުން ނަމަވެސް “ފުރުޓް ޑޭ” އެއް ބޭއްވުމަކީ ބޮޑު ޒަޚަމެއްގައި ކުޑަ މަލަންކޮޅެއް އެޅުން ކަހަލަ ކަމެކެވެ. ޑރ. ސަހްނީ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މީގެ ހަގީގީ ހައްލަކީ ކާނާއަކީ ހަމައެކަނި ބަޔޮލޮޖިކަލް ގޮތުން ނޫން ނަމަވެސް، ނަފްސާނީ އަދި އިޖުތިމާއީ ގޮތުން ވެސް މުހިންމު އެއްޗެއްކަން ކުދިންނަށް ވިސްނައިދިނުމެވެ.
މަންހަޖުގެ ހުސްކަމުން ވިސްނުމުގެ ހުސްކަމަށް
ގިނަ ސްކޫލްތަކުގެ މަންހަޖުގައި ކާނާގެ ބައި އޮންނަނީ ސައިންސް ފޮތުގެ އެންމެ ފަހަތުގައެވެ. ކާނާއާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނުމުގެ ފުރުސަތެއް ނޯވެއެވެ. މިސާލަކަށް:
* ދެރަވުމުން ޗިޕްސް ފަދަ ތަކެތި ކާން ބޭނުންވަނީ ކީއްވެ؟
* އަޔަން (ދަގަނޑުގެ ބައި) ހަށިގަނޑަށް ކުރަނީ ކޮން ފައިދާއެއް؟
* ތަފާތު މުޖުތަމައުތަކުގައި ވަކި ކަހަލަ ކާނާއެއް ބޭނުންކުރަނީ ކީއްވެ؟
މިފަދަ ސުވާލުތަކަށް ޖާގައެއް ނޯވެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ފިލާވަޅެއް މަދުވުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ދިރިއުޅުމުގެ އަސާސީ ހުނަރެއް ކަމުގައިވާ “ރަނގަޅު ކާނާ އިޚްތިޔާރުކުރުން” ކުދިންނަށް ދަސްކޮށްނުދެވުމެވެ.
ކާނާއަކީ މައިގަނޑު މާއްދާއަކަށް ހެދުން
ޅެންތައް ކިޔައި މާނަކުރަން ދަސްކޮށްދޭ ފަދައިން، ކާނާގެ ބޭރުގައިވާ މައުލޫމާތުތައް (nutrition labels) ކިޔަން ދަސްކޮށްދޭ ދުނިޔެއެއް ތަސައްވަރު ކޮށްލައްވާށެވެ. ހިސާބު އިލްމު އުނގެނޭ ފަދައިން، ބަނޑާއި ގޮހޮރުގެ ސިއްހަތާ ބެހޭގޮތުން ދަސްކުރުމަކީ އާންމު ކަމަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. ޑރ. ސަހްނީގެ ނަޒަރުގައި ކާނާގެ މާއްދާއެއްގެ ތެރެއިން އަންނަނިވި ކަންކަން ދަސްކޮށްދެވިދާނެއެވެ:
* ކާނާގައި ހިމެނޭ ތަފާތު މާއްދާތައް ކިޔެވުމަށާއި، ނިދުމަށާއި، އަދި އިހުސާސްތަކަށް ކުރާ އަސަރު.
* ސަގާފީ ކާނާއާއި އަމިއްލަ ވަންތަކަމާ އޮތް ގުޅުން.
* ކެއްކުމަކީ ވަކި ޖިންސެއްގެ މަސައްކަތެއް ނޫންކަމާއި، އެއީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބާރުވެރިކަން ހޯދައިދޭ ކަމެއްކަން.
* ހޭލުންތެރިކަމާއެކު ކެއުމުގެ ސަބަބުން ކެއުމުގެ ނުރަނގަޅު އާދަތަކުން ސަލާމަތްވާނެ ގޮތް.
ސްކޫލްތަކުގެ ދައުރު
ސްކޫލަކީ ހަމައެކަނި ކިޔަވައިދޭ ތަނެއް ނޫނެވެ. އެއީ އާދަކާދަތައް އަށަގަންނުވަން ޖެހޭ ތަނެކެވެ. ކުދިން ދުވާލަކު ހަ ގަޑިއިރާއި އަށް ގަޑިއިރާ ދެމެދު ސްކޫލްގައި ހޭދަކުރާއިރު، އެތަނުން މަދުވެގެން އެއް އިރުގެ ކެއުން ކައެވެ. އެހެންކަމުން، ކާނާގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި ސިއްހަތާ ބެހޭ ކްލާހެއްގައި ކިޔަވައިދޭ އެއްޗަކަށް ނުހަދައި، ހިސާބު ކިޔަވައިދޭއިރު ކާނާ ތައްޔާރުކުރާ ރެސިޕީތައް ބޭނުންކުރުމާއި، ތާރީޚު ކިޔަވައިދޭއިރު ކުރީގެ މީހުންގެ ކެއުން ބޭނުންކުރުން ފަދަ ގޮތްގޮތަށް ހުރިހާ މާއްދާއެއްގެ ތެރެއަށް މިކަން ވެއްދިދާނެއެވެ.
އާ ސިޔާސަތެއްގެ ބޭނުންތެރިކަން
ޖަޕާނު ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ކާނާގެ ތައުލީމަކީ ގައުމީ ފެންވަރުގައި އިސްކަންދޭ ކަމެކެވެ. އަވަށްޓެރި އިންޑިއާގައި ވެސް 2020 ވަނަ އަހަރުގެ ނޭޝަނަލް އެޑިއުކޭޝަން ޕޮލިސީ (NEP) ގެ ދަށުން، ކާނާގެ ތައުލީމަކީ ސައިންޓިފިކް އަދި އިޖުތިމާއީ ބޭނުންތެރިކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަން ޖެހޭކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އެއް ދުވަހުގެ މަސައްކަތު ބައްދަލުވުމަކުން ނިންމާލެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ކާނާއަކީ ބާރެކެވެ. އެ ބާރުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފަން ދަރިވަރުންނަށް ދަސްކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކާ އެއްޗެއްގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ވިސްނުމާއި، އިހުސާސްތަކާއި، ހެދިބޮޑުވުމަށް އަސަރުކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، ކާނާއާ ބެހޭ އިލްމަކީ ކޮންމެ ކްލާސްރޫމެއްގެ މަރުކަޒީ ބަޔަކަށް ހަދަންޖެހެއެވެ. އެއީ ކާނާއަކީ ހަމައެކަނި އިތުރު ހަރަކާތެއް ނޫން ކަމަށްވާތީއެވެ. އެއީ ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ބޮޑު މުދައްރިސެވެ.
