ގުގުރުމާއެކު އަންނަ ބޯވާރޭ ނުވަތަ “ތަންޑަސްޓޯމް” ތަކަކީ ޖައްވީ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ވަރުގަދަ ހަރަކާތްތަކެކެވެ. ބައެއް ސަރަޙައްދުތަކުގައި މިފަދަ ތޫފާންތައް އައުމުގެ ފުރުޞަތު އެހެން ތަންތަނަށްވުރެ ބޮޑެވެ. މިފަދަ ކަރަންޓު އުފެދޭ ތޫފާންތައް ވަކި ސަރަޙައްދުތަކަކަށް ޖަމާވާ ސަބަބުތައް ދެނެގަތުމުން، ދުނިޔޭގެ ބިމުގެ އޮނިގަނޑާއި ޖައްވީ ބަދަލުތަކުގެ މެދުގައިވާ ގުޅުން ހާމަވެގެންދެއެވެ.
ގުގުރުމާއެކު އަންނަ ތޫފާންތައް ދެނެގަތުން
ގުގުރުމާއެކު އަންނަ ތޫފާނަކީ އަސާސީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ވިދުވަރާއި ގުގުރުމާއެކު އަންނަ ވާރޭވެހުމެކެވެ. މިފަދަ މޫސުމީ ހާލަތެއް އުފެދުމަށް ތިން ކަމެއް ބޭނުންވެއެވެ. އެއީ ތެތްކަން ހުރި ވައި، ހަމަނުޖެހޭ ވައިގެ ހާލަތް (އަންސްޓޭބަލް އެއަރ)، އަދި ވައި މައްޗަށް ދިއުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ވައިގެ ތެތްކަމުން ވިލާ އުފެދި ވާރޭވެހުމަށް ބޭނުންވާ ފެން އާވި ފޯރުކޮށްދެއެވެ. ވަށައިގެންވާ ވައިގެ ފަށަލައަށްވުރެ ހޫނު އަދި ބަރުދަން ލުއި ވައިގެ ސަބަބުން، ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ޖައްވުގެ މައްޗަށް ވައި އަރައިގެންދެއެވެ.
އިރުގެ ހޫނުން ދުނިޔޭގެ ބިންގަނޑު ހޫނުވުމުން ނުވަތަ ފަރުބަދަތައް ފަދަ އުސް ބިންތަކުގެ ސަބަބުން ވައި މައްޗަށް ދިއުމަށް މަޖުބޫރުވުމުން، ތެތްކަން ހުރި ވައި ފިނިވެ އޭގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި “ކިއުމިއުލޯނިމްބަސް” ނުވަތަ ވިއްސާރަވިލާ އުފެދެއެވެ. މި ވިލާތަކުގެ ތެރޭގައި ގަނޑުފެންކޮޅުތަކާއި ފެންތިކިތައް އެކި ފަހަރުމަތިން ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ކަރަންޓު އުފެދެއެވެ. މިގޮތުން އުފެދޭ ކަރަންޓުގެ ތަފާތު ބޮޑުވުމުން، ކުއްލިއަކަށް ކަރަންޓު ދޫވެގެންދާ ދިއުމަށް އަހަރެމެން ކިޔަނީ ވިދުވަރެވެ. އަދި ވިދުވަރުގެ ސަބަބުން ވައި ހޫނުވެ ފުޅާވެގެންދާ ދިއުމުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ އަޑަށް ކިޔަނީ ގުގުރުމެވެ.
ދުނިޔޭގެ ވިދުވަރުގެ މަރުކަޒު
ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން ގުގުރުމާއެކު ތޫފާންތައް އަންނަ ސަރަޙައްދަކީ ވެނެޒުއޭލާއެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް އެ ޤައުމުގެ މަރަކައިބޯ ކަނޑުއޮޅި (ލޭކް މަރަކައިބޯ) ސަރަޙައްދަށެވެ. މި ސަރަޙައްދުގައި ހިނގާ “ކަޓަޓުމްބޯ ލައިޓްނިންގ” ނުވަތަ ކަޓަޓުމްބޯ ވިދުވަރުގެ ހާދިސާއަކީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން ވިދުވަރު އަންނަ ތަނުގެ ގޮތުގައި ގިނިސް ބުކް އޮފް ވޯލްޑް ރެކޯޑްސްގައި ހިމެނިފައިވާ ތަނެވެ.
ކަޓަޓުމްބޯ ވިދުވަރުގެ ހަރަކާތްތައް އަހަރަކު 140 އާއި 300 އާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ރޭގަނޑު ފެނެއެވެ. އަދި ކޮންމެ ރެޔަކު ގާތްގަނޑަކަށް 10 ގަޑިއިރަށް މިކަން ދެމިގެންދެއެވެ. މިކަން އެންމެ ބޮޑަށް އިތުރުވާ ވަގުތުތަކުގައި ގަޑިއަކު 280 ފަހަރު ވިދުވަރު އާދެއެވެ. މިގޮތުން އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 1.2 މިލިއަނާއި 1.6 މިލިއަނާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ވިދުވަރު އަންނަ ކަމަށް އަންދާޒާކުރެވެއެވެ. ސެޓެލައިޓް މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، މި ސަރަޙައްދުގެ ކޮންމެ އަކަކިލޯމީޓަރަކަށް އަހަރަކު 233 އާއި 250 އާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ވިދުވަރު އާދެއެވެ.
މި ތޫފާންތަކުގެ ސައިންޓިފިކް ސަބަބު
ކަޓަޓުމްބޯ ސަރަޙައްދުގައި މިހާ ގިނައިން ވިދުވަރު އަންނަނީ މަރަކައިބޯ ކަނޑުއޮޅި ވަށައިގެންވާ ޚާއްޞަ ޖުޣުރާފީ އަދި މޫސުމީ ހާލަތްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. މި ސަރަޙައްދު ވަށައިގެން އެންޑީސް ފަރުބަދަތައް ހުރުމުގެ ސަބަބުން، އެއީ ވައި ބަންދުވާ ކަހަލަ އޮނިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި އޮންނަ ތަނެކެވެ.
ކެރީބިއަން ކަނޑުން އަންނަ ހޫނު، ތެތް ވައި މި ސަރަޙައްދުގެ ތެރެއަށް ވަދެއެވެ. ރޭގަނޑުވުމުން ފަރުބަދަތަކުގެ މަތިން ފިނި، ބަރު ވައި ތިރިއަށް ފައިބައެވެ. މި ތަފާތު ދެ ވައިގެ ފަށަލަ މަރަކައިބޯ ކަނޑުއޮޅި މަތީގައި ޖެހި، ހޫނު ތެތް ވައި ބާރުމިނުގައި މައްޗަށް އަރައިގެންދެއެވެ. މި ހަރަކާތުގެ ސަބަބުން ކަރަންޓު ހުންނަ ބޮޑެތި ވިލާ ސިލްސިލާކޮށް އުފެދެއެވެ. ކަނޑުއޮޅީގެ ހޫނު ފެނާއި، ފަރުބަދަތަކުގެ ފިނި ވައިގެ ތަފާތަކީ ކޮންމެ ދުވަހަކު މިފަދަ ތޫފާންތައް އުފެދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ.
ގިނައިން ވިދުވަރު އަންނަ އެހެން ސަރަޙައްދުތައް
ވެނެޒުއޭލާއަކީ އެންމެ ގިނައިން ވިދުވަރު އަންނަ ތަން ކަމުގައިވިޔަސް، ދުނިޔޭގެ އެހެން ބައެއް ސަރަޙައްދުތަކުގައިވެސް މިފަދަ ތޫފާންތައް ވަރަށް ގިނައިން އާދެއެވެ. މެދުތެރޭ އެފްރިކާގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮންގޯ (ޑީ.އާރު.ސީ) އަކީ މީގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ތަނެވެ. އެ ޤައުމުގެ ކަބާރޭ ސަރަޙައްދުގެ ކޮންމެ އަކަކިލޯމީޓަރަކަށް އަހަރަކު 205 ވިދުވަރު އާދެއެވެ. އެފްރިކާގައި އެންމެ ގިނައިން ވިދުވަރު އަންނަ 10 ސަރަޙައްދުގެ ތެރެއިން 8 ތަނެއް އޮންނަނީ ކޮންގޯގައެވެ. މީގެ އިތުރުން އިރުމަތީ އެފްރިކާގެ ވިކްޓޯރިއާ ކަނޑުއޮޅި ސަރަޙައްދަށްވެސް ގިނައިން ގުގުރާ ތޫފާންތައް އާދެއެވެ.
ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިއާގެ އިންޑޮނޭޝިއާގެ ބޮގޯރު ފަދަ ސަރަޙައްދުތަކުގައި އަހަރަކު 300 އަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ގުގުރުމުގެ ހާދިސާތައް ހިނގައެވެ. އެމެރިކާގެ ފްލޮރިޑާ އަކީވެސް އެ ޤައުމުގެ “ވިދުވަރުގެ މަރުކަޒު” ގޮތުގައި މަޝްހޫރު ތަނެކެވެ. މި ހުރިހާ ސަރަޙައްދުތަކެއްގައިވެސް ގިނައިން ވިދުވަރު އަންނަނީ ހޫނު ތެތް ވައިގެ ސަބަބުން ޖައްވުގެ ހަމަޖެހުން ގެއްލި، ވައި މައްޗަށް ދިއުމަށް ބާރުއަޅާ ޖުޣުރާފީ ސިފަތައް ހުރުމުންނެވެ.
