ދިވެހި ގިނަ އާއިލާތަކެއްގެ ތެރޭގައި، ބޭރަށް ފާޅުނުކުރި ކަމުގައި ވިޔަސް، އެންމެންނަށް ވެސް ދެނެގަނެވޭ ހަޤީޤަތެއް އޮވެއެވެ. އެއީ “ދެމީހުން އެކުގައި މިތިބީ ހަމައެކަނި ދަރިންނަށްޓަކައި” ކަމަށް ބުނާ ބުނުމެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިއީ ވަރަށް މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ބުނެލާ ބަހެކެވެ. އަނެއްބައި ފަހަރު މިއީ ދެމީހުން އެއް ފުރާޅެއްގެ ދަށުގައި ތިބުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި ސަބަބު ކަމުގައި ބަލައިގަނެވިފައިވާ ކަމެކެވެ.
ނަމަވެސް މި ހިމޭން އެއްބަސްވުމުގެ ފަހަތުގައި ވަރަށް ގިނަ ފުން އިޙުސާސްތަކެއް ފޮރުވިފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ލޯތްބާއި، ޤުރުބާނީއާއި، ކެތްތެރިކަމުގެ އިތުރުން، އެކަކު އަނެކަކާ ދެމެދު އުފެދިފައިވާ ނުދައްކާ ހުންނަ ނަފުސާނީ ދުރުމިންތައް ވެސް ހިމެނެއެވެ.
އިސްލާމްދީނުގައި ކައިވެންޏަކީ ކުލުނާއި، ރަޙުމާއި، ހިތްހަމަޖެހުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ބަދަހި ގުޅުމެކެވެ. މިއީ އެކަކު އަނެކަކަށް އަނިޔާވެރިވުމަށް ނުވަތަ ނަފުސާނީ ނުތަނަވަސްކަމެއްގެ ތެރޭގައި އުޅުމަށް އޮތް ގުޅުމެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ދިވެހި މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި، ބައެއް ފަހަރު ކައިވެނީގެ ގުޅުން ކުރިއަށް ގެންދަނީ އެ ގުޅުމުގައި އުފާވެރިކަން އޮތުމުގެ ބަދަލުގައި، ވަކިވުމުން ލިބިދާނެ ދަތިތަކާއި ބުރަ މާ ބޮޑުވާނެތީއެވެ.
ބައެއް މީހުންނަށް، އެއީ ލޯބީގެ ސިފަ ބަދަލުވުމެވެ. ލޯބީގެ ކުލަވަރު ފަނޑުވި ކަމުގައިވިޔަސް، އިޙުތިރާމާއި، ހިއްސާކުރެވުނު މާޒީއާއި، ޒިންމާތައް ދެމިއޮވެއެވެ. އަނެއްބައި މީހުންނަށް އެއީ ޤުރުބާނީއެކެވެ. އެއީ ދެމަފިރިންގެ ދެމެދުގައި އޮތް ގުޅުން ހީނަރުވި ކަމުގައިވިޔަސް، ދަރިން ބޮޑުވާންވާނީ މަންމައާއި ބައްޕަގެ ގާތުގައި ކަމަށް ދެކޭ ދެކުމެވެ. އަދި އަނެއްބައި މީހުންނަށް މިއީ ދިރިއުޅުމުގެ އާދައަކަށް ވެއެވެ. ހިތްތައް ދުރުވި ކަމުގައިވިޔަސް، ދުވަހުން ދުވަހަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމާއި ޒިންމާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމޭންކަމާއެކު ދިރިއުޅުން ކުރިއަށް ގެންދަނީއެވެ.
މާލެއާއި އެހެން ރަށްރަށުގެ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތު ހުންނަގޮތުން، ކައިވެނީގެ މިފަދަ ނިންމުންތަކަކީ ހަމައެކަނި ދެމަފިރިންގެ އަމިއްލަ ނިންމުމަކަށް ނުވެއެވެ. އާއިލާގެ އުންމީދުތަކާއި، މުޖުތަމައު ދެކޭގޮތާއި، ދަރިންނަށް ކޮށްފާނެ ނުރަނގަޅު އަސަރަކީ މިފަދަ ނިންމުންތަކުގައި ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަންކަމެވެ. ވަކިވުމަކީ ހަމައެކަނި ދެމީހެއްގެ މެދުގައި ހިނގާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ އަސަރު މުޅި އާއިލާއަށާއި، އަވަށްޓެރިންނަށާއި، ބައެއް ފަހަރު މުޅި ރަށަށް ވެސް ފޯރައެވެ.
އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅަނީ ހުރިހާ ހާލަތެއްގައި ވެސް އޯގާތެރިވުމަށެވެ. ވަކިވާން ޖެހިއްޖެ ހިނދެއްގައި ވެސް ރިވެތި ގޮތުގައި ވަކިވުމަށް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަނީ އަންގަވާފައެވެ. ހަމައެއާއެކު، ދަރިންގެ ނަފުސާނީ އަދި ރޫޙާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އިސްކަންދިނުމަކީ ވެސް ދީނުގައި ވަރަށް ބޮޑު އަހައްމިއްޔަތުކަމެއް ދީފައިވާ ކަމެކެވެ. އެއީ އޯގާތެރިކަމުގެ މާހައުލެއްގައި ދަރިން ބޮޑުކުރުމެވެ.
މި ހިސާބުން އުފެދޭ ސުވާލަކީ، ހަމައެކަނި ދަރިންނަށްޓަކައި އެކުގައި ތިބުމަކީ އަބަދުވެސް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި އޮންނަ ނުތަނަވަސްކަމުގެ ތެރޭގައި ދަރިން ބޮޑުވުމުގެ ބަދަލުގައި، ވަކިން ތިބެގެން ވިޔަސް އަމާންކަން ގާއިމުކޮށްދިނުން މާ ރަނގަޅު ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ފަސޭހަ ޖަވާބެއް އޮތް ސުވާލެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ ކޮންމެ އާއިލާއެއްގެ ވެސް ބޭރަށް ނުފެންނަ އަމިއްލަ ހާލަތްތަކެއް ހުންނާތީއެވެ.
މިކަމުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންވަނީ އަނެކާގެ އިހުސާސްތައް ދެނެގަތުމެވެ. ފާޑުކިޔުމާއި ގޮތް ނިންމުމުގެ ބަދަލުގައި، ކޮންމެ އާއިލާއަކުން ވެސް އެ ބަޔަކަށް ކެރިކުޅަދާނަވީ މިންވަރަކުން ނިންމުންތައް ނިންމާކަން ޤަބޫލުކުރަން ޖެހެއެވެ. ބައެއް މީހުން އެކުގައި ތިބެ ގުޅުން ރަނގަޅު ކުރެއެވެ. ބައެއް މީހުން ހިމޭން ތަދުތަކާއެކު ދެމިތިބެއެވެ. އަދި ބައެއް މީހުން، އިޙުތިރާމާއެކު ޒިންމާތައް އަދާކުރަމުން ވަކިވެގެންދެއެވެ.
ފަހަރުގައި އަހަރެމެން އުފައްދަންވީ ސުވާލަކީ “ދަރިންނަށްޓަކައި އެކުގައި ތިބެނީ ކީއްވެ؟” މިއެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި “ކޮންމެ ގޮތަކަށް ނިންމި ކަމުގައިވިޔަސް، ދަރިންނަށް ލޯތްބާއި، އިޙުތިރާމާއި، ނަފުސާނީ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދެވޭނީ ކިހިނެއް؟” މި ސުވާލެވެ.
ސަބަބަކީ ދަރިން ހަނދާން ހުންނާނީ ހަމައެކަނި މަންމައާއި ބައްޕަ އެކުގައި އުޅުނުކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ގޭތެރޭގައި ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަން އޮތް މިންވަރެވެ. ކޮންމެ ދިވެހި އާއިލާއެއްގައި ވެސް، އަދި ކޮންމެ މުސްލިމް އާއިލާއެއްގައި ވެސް، ދަރިއެއްގެ ދިރިއުޅުން ބައްޓަންކޮށްދެނީ ހަމައެކަނި އާއިލާގެ އޮނިގަނޑެއް ނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، އެ އާއިލާގެ ތެރޭގައި އޮންނަ އޯގާތެރިކަމާއި ރަޙުމެވެ. އާއިލާގެ ބައްޓަމަށްވުރެ ބޮޑަށް، ދަރިންގެ ހިތްތަކުގައި ބިންގާ އެޅެނީ އެކަކު އަނެކަކަށް ބަހައްޓާ އަޅާލުމާއި، ގޭތެރެއިން ފެންނަ ނަމޫނާ އަޚުލާޤުގެ މައްޗަށެވެ. އެންމެ ފަހުން ކުއްޖާގެ ވިސްނުމާއި ޝަޚުސިއްޔަތު ބައްޓަންވެގެންދަނީ، އެ ގުޅުމެއްގެ ތެރޭގައި ދީނީ އަދި އިންސާނީ ރަޙުމު ހުރި މިންވަރަކުންނެވެ.
