ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޑެންގީ ހުން ޖެހޭ މިންވަރު ފާހަގަކުރެވޭ ދަރަޖައަކަށް ގިނަވަމުންދާތީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ. ބަދަލުވަމުންދާ މޫސުމީ ހާލަތާއި ހަރުލާ ހުންނަ ފެންގަނޑުތަކުގެ ސަބަބުން މަދިރި އާލާވަމުންދާ ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ވިދާޅުވެއެވެ. ހަމައެހިނދު، ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ފެތުރޭ ރޯގާ (ފްލޫ)ގެ ނުރައްކާ ވެސް ބޮޑުވަމުންދާތީ، ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރިވެ ތިބުމަށް ވެސް ގޮވާލައްވައެވެ.
ޑެންގީ ހުން: ސިއްހީ ނުރައްކަލެއް
ޑެންގީ ހުމަކީ މަދިރީގެ ޒަރިއްޔާއިން ފެތުރޭ ވައިރަލް ބައްޔެކެވެ. މިބަލީގެ ސަބަބުން ގަދައަށް ހުން އައުން، ބޮލުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ރިއްސުން، ހުޅުތަކާއި ތަންތަނުގައި ތަދުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ހާލަތު ނުރައްކާތެރި ދަރަޖައަށް ގޯސްވެ، ވަގުތުން ސިއްހީ ފަރުވާ ހޯދަން ޖެހިދެއެވެ. ފަހަކަށް އައިސް ރިޕޯޓްކުރެވޭ ޑެންގީ ކޭސްތައް ގިނަވަމުންދާތީ، ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ވަގުތުން ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ.
ރައްކާތެރިކަމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް
ޑެންގީ ހުމުން ރައްކާތެރިވުމަށް:
🦟 ގޭގެ ވަށައިގެންވާ ތަންތަނުގައި ހަރުލާ ހުންނަ ފެންގަނޑު ނައްތާލުން
🦟 މަދިރިން ރައްކާތެރިކުރާ ލޯޝަން ނުވަތަ ސްޕްރޭ ބޭނުންކުރުން
🦟 ކުޑަދޮރުތަކުގައި ދާޖެހުން
🦟 ހާއްސަކޮށް ހެނދުނު ހޭލާ ގަޑިއާއި ހަވީރު ވަގުތު، ހަށިގަނޑު ރަނގަޅަށް ނިވާވާ ގޮތަށް ހެދުން އެޅުން. ސަބަބަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތެތް ހޫނު ރަށްތަކުގައި، ހެނދުނާއި ހަވީރު ވަގުތަކީ މަދިރި އެންމެ ހަރަކާތްތެރި ވަގުތެވެ.
ސިއްހީ މާހިރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ހިތްދަތިކަމަކީ ފްލޫ ރޯގާ ވެސް ހަމަ މި ދަނޑިވަޅުގައި ފެތުރެމުންދިއުމެވެ. ޑެންގީ ހުމާއި ފްލޫ ރޯގާގެ ބައެއް އަލާމާތްތައް ވަރަށް ވައްތަރުވާތީ، ބަލި ދެނެގަތުން ލަސްވެދިއުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ. ހުން، ވަރުދެރަވުން، ކެއްސުން، ކަރުތެރެއިން ދިލަ ނެގުން، އަދި ގައިގައި ރިއްސުން މިއީ ފްލޫ ރޯގާގެ ނިޝާންތަކެވެ.
މިފަދަ އަލާމާތްތަކަކީ އާދައިގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކި އުންމީދު ދޫކޮށްނުލައި، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށް ސިއްހީ މާހިރުން އިރުޝާދުދެއްވައެވެ.
ފްލޫ ރޯގާ ފެތުރުން މަދުކުރުމަށްޓަކައި، ގިނަގިނައިން އަތްދޮވުމާއި، ކެއްސާ ކިނބިހި އަޅާއިރު އަނގަމަތި ނިވާކުރުމާއި، އަދި ބަލި މީހުންނާ މާ ގާތްކޮށް އުޅުމުން ދުރުހެލިވުން ފަދަ ސިއްހީ ރަނގަޅު އާދަތައް ދެމެހެއްޓުމަށް ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީން އިލްތިމާސްކުރެއެވެ. ބަލިވުމުން ގޭގައި މަޑުކުރުމާއި، ލަސްނުކޮށް ސިއްހީ ލަފާ ހޯދުމަކީ މުޅި މުޖުތަމައުގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި އެޅޭނެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
ޑެންގީގެ ނުރައްކާތެރި އަލާމާތްތައް ދެނެގަތުން
ބަލީގެ ނުރައްކާތެރި އަލާމާތްތައް ކުރިޔާލައި ދެނެގަތުމުގެ މުހިންމުކަން ސިއްހީ ފަންނުވެރިން ފާހަގަކުރައްވައެވެ. ތިރީގައިވާ ކަންކަމުން ކުރެ ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ، ލަސްނުކޮށް ސިއްހީ ފަރުވާ ހޯދަންވާނެއެވެ:
🦟 ބަނޑުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ރިއްސުން
🦟 މެދުނުކެނޑި ހޮޑުލެވުން
🦟 ލޭ އައުން (ހިރުގަނޑުން، ނޭފަތުން، ނުވަތަ ހޮޑާއި ކުޅުގެ ޒަރިއްޔާއިން)
🦟 އިންތިހާއަށް ވަރުދެރަވުން ނުވަތަ ނުތަނަވަސްވުން
ކުރިޔާލައި ބަލި ދެނެގަނެވިއްޖެނަމަ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެގެންދެއެވެ.
ސިއްހީ މާހިރުން ހަނދުމަފުޅުކޮށްދެއްވާ ގޮތުގައި، ބަލިން ރައްކާތެރިވުމުގެ މަސައްކަތް ފެށެނީ ފަރުދީ ފެންވަރުގައި ގޭތެރެއިންނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ މުޅި މުޖުތަމައުގެ ޒިންމާއެކެވެ. ރަށްތައް ސާފުކުރުމުގެ ހަރަކާތްތަކާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި، އަދި ބަލީގެ ކުރީކޮޅު ފަރުވާ ހޯދުމުގެ ސަބަބުން ޑެންގީ އާއި ފްލޫގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަކުރެވޭނެއެވެ.
ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ މި ދެ ބަލިމަޑުކަމުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި، ސަމާލުވެ ތިބުމާއި، ސާފުތާހިރުކަން އިސްކުރުމާއި، އަދި އެކަކު އަނެކަކަށް އަޅާލުމަކީ މުޅި މުޖުތަމައުގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ހަނދުމަފުޅުކޮށްދެއްވައެވެ.
