ދިވެހިރާއްޖެއަކީ މިއަދު އޭގެ ހިތްގައިމު ގޮނޑުދޮށްތަކާއި މަތީ ފަންތީގެ ރިސޯޓުތަކަށް ދުނިޔޭގައި މަޝްހޫރު ޤައުމެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ކުދި ޖަޒީރާތަކުގެ ފަސްގަނޑުގެ ދަށުގައި، މާޒީގެ ވަރަށް ގަދީމީ ހަޟާރާތެއްގެ ނިޝާންތައް ފޮރުވިފައިވެއެވެ. މިފަދަ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް އާސާރީ ބިނާއަކީ، ލާމު އަތޮޅު ގަމުގައި ހުރި، ތާރީޚުގައި “ގަމު ހައްތެލި” ނުވަތަ “ގަމު ހަވިއްތަ”ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ތަނެވެ.
މާޒީގެ ހިމޭން ހެކިވެރިއެއް
ގަމު ހަވިއްތައަކީ މީގެ ގަރުނުތަކެއް ކުރިން، މީލާދީން 12 ވަނަ ގަރުނާ ހަމައަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބުދުދީން އޮތް ދުވަސްވަރުގެ ވަރަށް ވަރުގަދަ ހެކިވެރިއެކެވެ. މިއީ އިސްލާމްދީނުގެ ނޫރުން ދިވެހިރާއްޖެ އަލިވުމުގެ ކުރިން ބިނާކޮށްފައިވާ، ބުދުދީނީ ތަރިކައިގެ ތެރެއިން މިއަދާ ހަމައަށް ފެންނަން ހުރި އެންމެ މުހިންމު އެއް ބިނާއެވެ.
ބިނާގެ ބައްޓަމާއި ސިފަ
ބަލާބެލުމަށް ގަމު ހަވިއްތަ ފެންނަނީ ވިނަޔާއި ގަސްގަހާގެހިން ފޮރުވިފައިވާ އާދައިގެ އުސް ފަސްގަނޑެއް ނުވަތަ ކުޑަ ފަރުބަދައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް، މި ބިނާގެ އަސްލު އޮނިގަނޑު މުޅިން ތަފާތެވެ.
އުސް ފަސްގަނޑު: މިއީ ވެއްޔާއި، ހިރިގަލާއި، އުވަ ބޭނުންކޮށްގެން ހަދާފައިވާ ޕިރަމިޑެއް ފަދަ ބޮޑު އުސްގަނޑެކެވެ.
އަސްލު ބައްޓަން: ތާރީޚީ އިލްމުވެރިން ގަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި މިއީ ކުރިން “ސްޓޫޕާ” އެކެވެ. އެއީ އަޅުކަން ކުރުމަށާއި މުހިންމު އާސާރުތައް ރައްކާކުރުމަށް ބޭނުންކުރި ގުއްބު ބައްޓަމަށް ހުންނަ ބިނާއެވެ.
މިއަދުގެ ހާލަތު: ޒަމާންތައް ފާއިތުވެ، ގުދުރަތީ ގޮތުން މި ބިނާގެ މައްޗަށް ވެލި އަރައި ގަސް ފަޅާފައިވީ ނަމަވެސް، އޭގެ ބައްޓަމުން އެއީ އިންސާނުން ފަރުމާކޮށްގެން ބިނާކޮށްފައިވާ ތަނެއްކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގެއެވެ.
ތާރީޚީ މުހިންމުކަން
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގަދީމީ ތާރީޚު ދެނެގަތުމަށް ގަމު ހަވިއްތައަކީ ވަރަށް އަގުހުރި މަޢުލޫމާތުތަކެއް ފޯރުކޮށްދޭ ތަނެކެވެ.
ބުދުދީނީ ދުވަސްވަރު: މި ބިނާ ގުޅިފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ދީނަކީ ބުދުދީން ކަމުގައި އޮތް ޒަމާނާއެވެ.
އެޗް.ސީ.ޕީ ބެލްގެ ދިރާސާ (1923): އިނގިރޭސި އާސާރީ ކަންކަމާ ބެހޭ މާހިރު އެޗް.ސީ.ޕީ ބެލް 1923 ވަނަ އަހަރު މި ސަރަހައްދު ކޮނެގެން ކުރި ދިރާސާތަކުން ވަރަށް މުހިންމު ތަކެތި ފެނިފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިރިގަލުން ކަނޑާނަގައިފައިވާ ރީތި ކުރެހުންތަކާއި، ބުދެއްގެ މޫނު ސިފަވާ ގަލާއި، ކުރިން އެތަނުގައި ހުރި ބޮޑު ފައްޅިއެއްގެ ނިޝާންތައް ހިމެނެއެވެ.
ދެމިގެންވާ ތަރިކަ: މިއީ މީލާދީން 1153 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖެ އިސްލާމްވުމަށްފަހު، މިއަދާ ހަމައަށް ސަލާމަތުން ހުރި ބުދުދީނީ މަދު ބިނާތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ބިނާއެވެ.
މަޤާމާއި ވަށައިގެންވާ މާހައުލު
ގަމު ހަވިއްތަ ހުންނަނީ ލާމު ގަމުގެ މުކުރިމަގު އަވަށުގައި، “މުދިން ހިންނަ” ކިޔާ ސަރަހައްދުގައެވެ. މި ސަރަހައްދަކީ ރަށުގެ މީހުންގެ މެދުގައި އެކި ކަހަލަ ފޯކްލޯރު ނުވަތަ ކިޔައިއުޅޭ ވާހަކަތަކުން މުއްސަނދިވެފައިވާ ތަނެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ކައިރީގައި އޮންނަ “ޕަރީ ފެންގަނޑާ” ގުޅުވައިގެން، އެ ސަރަހައްދަކީ ރޫޙާނީ ބާރުތަކެއް ނުވަތަ ޕަރީން އުޅޭ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ކުރީގެ މީހުން ކިޔައިއުޅެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މި އާސާރީ ބިނާއަށް އިތުރު ސަގާފީ ދަރަޖައެއް ލިބިފައިވެއެވެ.
ޒިޔާރަތްކުރުން
މިއަދު ގަމު ހަވިއްތައަކީ ދައުލަތުން ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ އާސާރީ ސަރަހައްދެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ގުދުރަތީ ރީތިކަމުގެ ބޭރުން، ތާރީޚީ ކަންކަމަށް ޝައުޤުވެރިވާ ފަރާތްތަކަށް މިއީ ވަރަށް ތަފާތު ތަޖުރިބާއެއް ލިބިގެންދާނެ ތަނެކެވެ. މިތަނަށް ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންނަށް އިހުސާސްވަނީ ހިމޭންކަމާއި، މާޒީގެ ތެރެއަށް ފީނައިގަނެވޭ ފަދަ ވިސްނުންތެރި އިހުސާސެކެވެ.
ނިންމުން
ގަމު ހަވިއްތައަކީ ހަމައެކަނި ބާވެފައިވާ ބިނާއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދިވެހިންގެ ދިގު ތާރީޚާއި، ބަދަލުވަމުން އައި ހަޟާރާތްތަކުގެ ރަމްޒެކެވެ. މިއީ މީގެ އެތައް ގަރުނެއް ކުރީގެ ބުދުދީނީ ދިވެހިރާއްޖެއާއި މިއަދުގެ އިސްލާމީ ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު އޮތް ތާރީޚީ ބޮޅެކެވެ. މިފަދަ ތަންތަން ރައްކާތެރިކުރުމަކީ އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ދިވެހިންގެ އަސްލާއި ތާރީޚު އޮޅުންފިލުވައިދިނުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ މުހިންމު މަސައްކަތެކެވެ.
