ބަޑިބޭސް އަނދައިގެން ދިއުމަށްފަހު ބާކީވާ ކުނިބުނިތަކުގެ ސަބަބުން، މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި ކޯރުތަކާއި ފެންގަނޑުތަކުގެ ކެމިކަލް އެކުލެވުން ބަދަލުކޮށްލާކަން އާ ދިރާސާއަކުން ދައްކައިފިއެވެ.
މި ދިރާސާއަކީ ބަޑިބޭހުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ދުން ނެތިގެންދާ ފަހުން ވެސް އޭގެ ސަބަބުން ތިމާވެއްޓަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ދެނެގަތުމަށް ދާދި ފަހުން ހެދި ތިން ދިރާސާއެއްގެ ތެރެއިން އެއް ދިރާސާއެވެ. މި ހޯދުންތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، މިފަދަ ހަރަކާތްތައް ރަނގަޅަށް ރޭވުމާއި، ބޭނުންކޮށްފައިވާ ކުނިބުނިތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ސާފުކުރުމުން ސިއްހީ އަދި ތިމާވެށީގެ ގެއްލުންތައް ކުޑަކުރެވިދާނެއެވެ.
ފެނުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ބަޑިބޭހުގެ ބާކީބައިތައް
ފެނާ ގުޅޭ ދިރާސާތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ ޗައިނާގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ސައިންސް އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެންވަޔަރަންމަންޓަލް އިންޖިނިއަރެއް ކަމަށްވާ ހަން-ކިންގް ޔޫގެ ލެބޯޓްރީގައެވެ.
ޔޫގެ ޓީމުން ވަނީ ބަޑިބޭސް ޖެހުމަށްފަހު ބާކީވި ކުނިބުނިތައް ކޯރުފެނާއި، ފެންގަނޑުތަކުގެ ފެނާއި، ސާފު ފެނުގެ ތެރެއަށް އަޅައި، އޭގެއިން ފުރޭނިގެން ބޭރުވާ މާއްދާތައް ދިރާސާކޮށްފައެވެ. މި ތަހުލީލުތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، އަނދާފައި ހުރި އެ ބާކީބައިތަކުން ޕޮޓޭސިއަމް އާއި މެންގަނީޒް ފަދަ މައުދަންތައް ފެނުގެ ތެރެއަށް ގިރިގެން ދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ސަލްފަރ ގިނަ އަދަދަކަށް އެކުލެވޭ ކުދި އޯގަނިކް މޮލިކިއުލްތައް ވެސް ފެނުގެ ތެރެއަށް ފެތުރިގެންދެއެވެ.
ހަމައެއާއެކު، މި މާއްދާތައް ފެނުގެ ތެރެއަށް ދާއިރު، ފެނުގައި ހުންނަ އެހެން ބޮޑެތި އަދި އުނދަގޫ އޯގަނިކް މާއްދާތައް އެ ކުނިތަކުގެ ތެރެއަށް ދަމައިގަނެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ފެނުގެ އަސްލު އޯގަނިކް އޮނިގަނޑު ބަދަލުވެ، އޭގެ ކެމިސްޓްރީ ކުރިއަށްވުރެ ސާދާވެގެންދެއެވެ. މިފަދަ ކުދި މޮލިކިއުލްތަކާއި މައުދަންތަކުގެ ސަބަބުން ކޯރުތަކާއި ފެންގަނޑުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ކުދި ދިރޭތަކެއްޗާއި މައިކްރޯބްތަކަށް ނުރައްކާވެ، މުޅި އިކޯސިސްޓަމަށް ބުރޫއަރައެވެ.
ވައި ނުސާފުވުމުގައި ކާބޯތަކެތި ވިއްކާ މީހުންގެ ދައުރު
ބޮޑެތި ޢާންމު ހަފުލާތަކުގައި، ބަޑިބޭހަށްވުރެ ބޮޑަށް ވައި ނުސާފުކުރާ އެހެން ކަމެއް ވެސް ފާހަގަކުރެވުނެވެ. ބާމިންގްހަމް ޔުނިވަރސިޓީގެ ސައިންސްވެރިއެއް ކަމަށްވާ ޑަބްލިއު. ޖޯ އެފް. އެކްޓަންގެ ޓީމުން ވަނީ 2022 ވަނަ އަހަރުގެ ކޮމަންވެލްތު ގޭމްސްގެ ތެރޭގައި ބާމިންގްހަމްގެ ވައިގެ ފެންވަރު ބަލާފައެވެ.
މި ހޯދުންތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، ކުޅިވަރު ބަލަންދާ މީހުން ތިބޭ ސަރަހައްދުތަކުގައި ވައިގެ ނުސާފުކަން ހުރީ އެ ސިޓީގެ އެހެން ސަރަހައްދުތަކަށްވުރެ ދިހަ ގުނަ އިތުރުކޮށެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް 70 އިންސައްތަ ނުސާފުކަން އުފެދިފައިވަނީ އެ ސަރަހައްދުގައި ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކުރާ މީހުން ގްރިލްކޮށްގެން ކާނާ ތައްޔާރުކުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
ދުންފިނީގެ އާ މާއްދާއެއް
ތިންވަނަ ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި ބަޑިބޭހުގެ ސަބަބުން ‘އެމައިންސް’ ކިޔާ މާއްދާއެއް ވައިގެ ތެރެއަށް ދޫވެއެވެ. މިއީ ދުންފިނި އުފެދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ނައިޓްރޯޖަން އެކުލެވޭ މާއްދާއެކެވެ.
ޗައިނާގެ އަންހުއީ ޕްރޮވިންސްގައި ކުރެވުނު މި ދިރާސާއިން ދެއްކި ގޮތުގައި، އާ އަހަރުގެ ބަޑިބޭހުގެ ކުޅިވަރުތައް ބާއްވާ ރޭތަކުގައި ވައިގެ ތެރޭގައި ހުރި އެމައިންސްގެ މިންވަރު 3 ގުނައާއި 12 ގުނައާ ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް އިތުރުވެގެންދެއެވެ. މިއީ މީގެ ކުރިން ބަޑިބޭހާ ގުޅުވައިގެން މިންކުރެވިފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މި މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން ހަފުލާއަށްފަހު ވެސް ވައިގެ ތެރޭގައި ގިނަ ވަގުތުތަކެއް ވަންދެން ބޯ ދުންފިނި ހިފެހެއްޓިފައި ހުރެއެވެ.
ލަފާދޭ ރަނގަޅު ގޮތްތައް
މި ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ބަޑިބޭހުގެ ކުޅިވަރު ކުޅުމަކީ ހަމައެކަނި ފެންނަ ފެނުމަށް އުފެދޭ ދުމުގެ އިތުރުން ތިމާވެއްޓަށް ދިގު މުއްދަތުގެ ގެއްލުންތަކެއް ލިބޭ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މީގެ މާނައަކީ ބަޑިބޭހުގެ ކުޅިވަރުކުޅުން މުޅިން ހުއްޓާލުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އަންނަނިވި ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުން ގެއްލުންތައް ކުޑަކުރެވިދާނެއެވެ:
1- ބަޑިބޭސް ޖަހާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ހުންނަ ކުނިބުނިތައް ފެނުގެ ތެރެއަށް ނުދާނޭހެން އަވަހަށް ސާފުކުރުން.
2- ކާބޯތަކެތި ވިއްކާ ތަންތަނުގައި ވައި ދައުރުވާނެ ނިޒާމުތައް ވަރުގަދަކުރުން.
3- ވައިގެ މިސްރާބަށް ބަލައިގެން ހަވާ އެރުވުން ފަދަ ކަންކަން ރޭވުން.
މި ދިރާސާތައް ޝާއިއުކޮށްފައިވަނީ ‘އެންވަޔަރަންމަންޓަލް ސައިންސް އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީ’ ފަދަ ސައިންޓިފިކް މަޖައްލާތަކުގައެވެ.
