އިންސާނާގެ ހަޔާތުގައި، ތިމާގެ ހިތުގައިވާ ރިހުންތައް ބަޔާންކޮށްދޭނެ ހަކަތަ ހުސްވާ ވަގުތެއް އާދެއެވެ. އެއީ އެ ތަދަކީ ހަޤީޤީ ތަދަކަށް ނުވާތީއެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ ހިތުގެ އިޙުސާސްތައް މަރުވީއެއްވެސް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އެ ވޭނުގެ ވާހަކަ ތަކުރާރުކުރުމަކީ ޚުދު އެ ޒަޚަމަށްވުރެވެސް ބުރަ ކަމަކަށް ވާތީއެވެ.

ތިމާއަށް ލިބުނު އަނިޔާގެ ފުންމިން އެހެން މީހަކަށް ކިޔައިދޭން ބޭނުންވާ ވަގުތުތައް އާދެއެވެ. ހިތް ކުދިކުދިވެގެންދިޔަ ކޮންމެ ހިނދުކޮޅެއް ތަފްސީލުކޮށްދޭން ހިތަށްއަރައެވެ. ނަމަވެސް، އެކަން ކުރަން އުޅުމުން އިޙުސާސްވަނީ ވަރުބަލިކަމެވެ. އެކަން ހިނގި ވަގުތު އެތަނުގައި ހުރެމެ، ތިމާގެ ހާލަތު އިޙުސާސް ނުކުރެވުނު މީހަކަށް، ތިމާގެ އިޙުސާސްތައް ބަޔާންކޮށްދީދީ ވަރުބަލިވަނީއެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި، އިންސާނާގެ ހިތަކީ ﷲ ތަޢާލާ ދޫކޮށްލައްވާނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ ކަރުނައެއް، ކޮންމެ ހިމޭން ރިހުމެއް، އަދި މީހުންނަށް ފާހަގަނުވެ ދާ ކޮންމެ ބޭއިންސާފެއް މާތް ﷲ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަނީ: “އަދި ތިޔަބައިމީހުން ކުރާ ކަންތަކާމެދު، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޣާފިލުވެވޮޑިގެން ނުވެއެވެ.” (ސޫރަތުލް ހޫދު: 123). މިއީ ހިތަށް ލިބޭ ބޮޑު ހަމަޖެހުމެކެވެ. އިންސާނުންނަށް ތިމާގެ ހާލަތު ނޭނގުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، އަހަރެމެން އުފެއްދެވި އިލާހުގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުން އަހަރެމެން ބޭރުނުވާކަން އެނގުމެވެ.

އިންސާނާ ނަފުސާނީ ގޮތުން ވަރުބަލިވާ ހިސާބުން، އެހެން މީހުންގެ ފަރާތުން ހިތްހަމަޖެހުން ހޯދުން ހުއްޓާލައި، ކެތްތެރިކަމާއި ﷲ އަށް ވަކީލުކުރުމަށް އެނބުރެއެވެ. ފުރަތަމަކޮޅު، ތިމާގެ ރިހުން އެހެން މީހުންނަށް ބަޔާންކޮށްދޭން މަސައްކަތް ކުރެވެއެވެ. އެމީހުންނަށް އެކަން ރަނގަޅަށް ބަޔާންކޮށްދެވިއްޖެނަމަ ކަމެއް ބަދަލުވެދާނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު، އެހެން މީހުންގެ ހިތްތަކަކީ ތިމާގެ ހިތް ހުޅުވިފައިވާ ފަދައިން ހުޅުވިފައިވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ބައެއްފަހަރު މީހަކު ތިމާގެ ކައިރީގައި ހުރުމަކީ، ތިމާގެ ހާލަތު އެމީހަކަށް އިޙުސާސްވުމެއް ނޫނެވެ.

އަދި އެހިސާބުން، އެ ހިތާމަ ހިމޭންކަމަށް ބަދަލުވެއެވެ. ތިމާއަށް ކުރެވުނު އިޙުސާސްތައް އެހެން މީހަކަށް ބުނެދޭނެ އެންމެ ރަނގަޅު ބަސްތަކާއި ވަގުތު ހޯދުމަށް ސިކުނޑީގައި އެކަންކަން ތަކުރާރުކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް، ކޮންމެ ހިތަކީ އަނެކާގެ ހަޤީޤަތުގެ ބުރަދަން އުފުލޭނެ ހިތެއް ނޫނެވެ. އަދި ކޮންމެ ޒަޚަމަކީ ހަމައެކަނި ވާހަކަދައްކައިގެން ފަސޭހަވާނެ އެއްޗެއްވެސް ނޫނެވެ.

އިސްލާމްދީނަކީ ހިތާމައަށް އިންކާރުކުރާ ދީނެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެއީ އިންސާނާގެ ހިތާމަ ފުންކޮށް ބަލައިގަންނަ ދީނެވެ. މުޙައްމަދުގެފާނަކީވެސް ބަސްތަކުން ބަޔާން ނުކުރެވޭ ފަދަ ބޮޑެތި ހިތާމަތަކާ ކުރިމަތިލެއްވި ބޭކަލެކެވެ. ލޯބިވާ ބޭފުޅުން ވަކިވުމާއި، މީހުންގެ ފަރާތުން ލިބުނު ދެކޮޅުވެރިކަމާއި، އެކަނިވެރިކަމާއި ދަތިތަކެވެ. ނަމަވެސް އެ ކޮންމެ ހިނދެއްގައި އެކަލޭގެފާނު އެނބުރިވަޑައިގަތީ ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަހަރެމެންނަށް ދަސްކޮށްދެއްވީ، ހުރިހާ ޝިފާއެއްގެ އަސްލަކީ މީހުންނަށް އަހަރެމެންގެ ހާލަތު އެނގުން ނޫން ކަމެވެ. ބައެއް ފަހަރު ޝިފާ ލިބެނީ، ތިމާގެ ހުރިހާ ދެރައެއް އެކަން އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ އިލާހަށް ވަކީލުކުރުމުންނެވެ.

ތިމާގެ ރިހުންތަކަކީ ހަޤީޤީ އެއްޗެއްކަން އެހެން މީހުންނަށް ސާބިތުކޮށްދޭން މަސައްކަތް ކުރުން ހުއްޓާލާ ހިސާބުން، ހިތަށް ބަޔާންކުރަންދަތި ހަމަޖެހުމެއް ލިބެއެވެ. އެ ހުރިހާ ކަމެއް ހިފައިގެން ތިމާ ދަނީ ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށެވެ.

ވާހަކަ ދައްކައިގެން ކަންކަން ސާފުކޮށްދޭން މަސައްކަތްކުރުން ހުއްޓާލަނީ، އެ ތަދު ފިލައިގެން ދިޔުމަކުން ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އެހެން މީހަކު އެކަން ބަލައިނުގަތަސް، ތިމާގެ އިޙުސާސްތަކުގެ އަގު ނުގެއްލޭނެކަން ޤަބޫލުކުރެވުމުންނެވެ. މުހިންމީ ﷲ ދެނެވޮޑިގެންވުމެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގަތުން ފުދެއެވެ.

އެހެންކަމުން، އެންމެންނަށް ތިމާގެ ހާލަތު ބުނެދޭން ކުރާ މަސައްކަތް ދޫކޮށްލާށެވެ. ޞަބުރު އިޚްތިޔާރު ކުރާށެވެ. އެއީ އިޙުސާސްތައް ފޮރުވުމަށް ކުރާ ހިމޭންކަމެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ހިތުގެ ހަމަޖެހުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ބާރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދެބަސްވުމުގެ ބަދަލުގައި ދުޢާ އިޚްތިޔާރު ކުރާށެވެ. ތިމާގެ ހިތުގެ ކުދިކުދިވެފައިވާ ބައިތައް، އެންމެ ރަޙުމާންވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ހަޟްރަތުގައި ބަހައްޓާށެވެ.

އަދި މަޑުމަޑުން، ހިތުގެ ހަރުކަން ފިލައި މަޑުކަން ލިބެން ފަށާނެއެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް ހައްލެއް ނުވެދާނެއެވެ. ކުރެވުނު ކަންތައްތަކާމެދު ކޮންމެ މީހަކަށް އިޙުސާސް ނުކުރެވިދާނެއެވެ. ކޮންމެ ވާހަކައަކީ ތިމާ އުންމީދުކުރި ފަދަ ނިމުމެއް އަންނާނެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ހިތަށް އާ ޔަޤީންކަމެއް ލިބެން ފަށާނެއެވެ. އެއީ، އިންސާފު ގެއްލިގެން ނުދާނެކަމާއި، ވޭން ބޭކާރު ނުވާނެކަމާއި، އަދި މާތް ﷲ ގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުން އެއްވެސް ކަރުނައެއް ބޭކާރުވެގެން ނުދާނެކަމުގެ ޔަޤީންކަމެވެ.

ބައެއް ފަހަރު ޝިފާއަކީ މީހުންނަށް ތިމާގެ އަޑު އިވުމެއް ނޫނެވެ. ބައެއް ފަހަރު ޝިފާއަކީ، މީހުންނަށް އެ އަޑު އިއްވަން ބޭނުންނުވާ ހިސާބަށް ދިޔުމެވެ.