އަންހެން ރަހުމަތްތެރިންނާއެކު ދާން ރޭވި ދަތުރެއްގެ ޓިކެޓް ނެގުމަށްފަހު، ކުއްލިއަކަށް ފިރިމީހާގެ އާއިލާ ހިތްހަމަނުޖެހިދާނެތީ އެ ދަތުރު ކެންސަލް ކޮށްލެވުނު ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ތިބާ އިންތިޒާމުކުރި ބައްދަލުވުމަކަށް ތިބާގެ ބޮސް ދެ މިނެޓު ލަހުން އައުމުން، އެކަމަށް މަޢާފަށް އެދުނީ ތިބާ ހެއްޔެވެ؟ “އެންމެ ރަނގަޅޭ” ބުނަން ބޭނުންނުވާ ކިތައް ފަހަރު މިހެން ބުނެވިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟ މިފަދަ ކަންކަން ތިބާއަށް ދިމާވާނަމަ، މިއީ ވަރަށް މުހިންމު ވާހަކައެކެވެ. އެހެން މީހުން ރުއްސުމަށްޓަކައި ތިބާ ކުރާ މިފަދަ މަސައްކަތްތަކަކީ ތިބާ ހީކުރާ ކަހަލަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަފުސާނީ ޢިލްމުވެރިން މިކަމަށް ދީފައިވާ ނަމަކީ “ފޯނިންގް” އެވެ. މިއީ “ހިތްހެޔޮކަން” ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ ކުރިން ލިބިފައިވާ ނަފުސާނީ އަނިޔާއަކުން ނުވަތަ ބިރުވެރިކަމަކުން ސަލާމަތްވުމަށް އަމިއްލަ ނަފުސު ދަސްކޮށްފައިވާ އާދައެކެވެ.

“ފޯނިންގް” އަކީ ކޮބާ؟

ފޯނިންގް ނުވަތަ އެހެން މީހުން ރުއްސުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ، ނުރައްކާތެރި މާހައުލެއްގައި ނުވަތަ ގުޅުމެއްގައި އަމިއްލަ ނަފުސުގެ ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، އެހެން މީހުންނާ އޮންނަ ގުޅުން ނުކެނޑި ބޭއްވުމަށް ސިކުނޑި ބޭނުންކުރާ އުކުޅެކެވެ. މިފަދަ މީހުން އަމިއްލަ ނަފުސަށް ގެއްލުންވާ މިންވަރަށް އެހެން މީހުންނަށް އެހީތެރިވެ، އެއްބާރުލުން ދެއެވެ. އަމިއްލަ ބޭނުންތަކަށްވުރެ އެހެން މީހުންގެ ބޭނުންތަކަށް އިސްކަންދީ، އެކަށީގެންނުވާ ކަންކަމަށް “ނޫނެކޭ” ބުނަން މިފަދަ މީހުންނަށް އުނދަގޫވެއެވެ. އަދި އަމިއްލަ ޤަބޫލުކުރުންތަކާ ޚިލާފުވި ނަމަވެސް، އެހެން މީހުން ބުނާ ކަންކަމަށް އާނބަސް ބުނެއެވެ.

ނަފުސާނީ ޢިލްމުވެރިޔާ ޕީޓް ވޯކާ ތަޢާރަފުކުރި މި “ފޯނިންގް” އަކީ ހަމައެކަނި ރަނގަޅު މީހަކަށް ވުމެއް ނޫނެވެ. އާންމުކޮށް ނަފުސާނީ ބިރުވެރިކަމަށް ރައްދުދޭ ގޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ހަމަލާދިނުން، ފިލުން ނުވަތަ ގަނޑުވުމެވެ. ނަމަވެސް ވޯކާ ވަނީ މީގެ ހަތަރުވަނަ ގޮތެއް ކަމަށްވާ “ފޯނިންގް” ފާހަގަކޮށްފައެވެ. އޭނާ ސިފަކުރާ ގޮތުގައި މިއީ ކުރިމަތިވާ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި، އެ ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވާ ފަރާތެއްގެ ރުހުން ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ގިނަ ދުވަސްވީ ނަފުސާނީ އަނިޔާ ތަހައްމަލުކޮށްފައިވާ މީހުންގެ ކިބައިން ފެންނަ އާދައެކެވެ. އެމީހުން އެހެން މީހުން ހަމަޖެއްސުމަށާއި ރުއްސުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ނަފުސު ދަށްކޮށްލައެވެ. 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި، މިއީ ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ ޖިންސީ އަނިޔާ ލިބިފައިވާ މީހުންގެ ކިބައިން ވަރަށް ގިނައިން ފެންނަ ކަމެކެވެ. މިއީ ބިރުގަތުމުގެ ބަދަލުގައި ދީލަތިކަމުގެ ސިފައިގައި ފެންނަ ކަމަކަށްވާތީ، މިއީ ނަފުސާނީ މައްސަލައެއްކަން ދެނެގަތުމަށް އަމިއްލަ މީހާއަށާއި އެހެން މީހުންނަށް ވެސް އުނދަގޫވެއެވެ.

ދިރިއުޅުމުގައި މިކަން ފެންނާނީ ކިހިނެއް؟

ކޮންމެ މީހަކުވެސް ބައެއް ފަހަރު އެހެން މީހުން ރުއްސަން މަސައްކަތް ކޮށްފާނެއެވެ. ނަމަވެސް “ފޯނިންގް” އަކީ އެއަށްވުރެ ބޮޑު ކަމެކެވެ. މިއީ ދާއިމީކޮށް ކުރާ ކަމެކެވެ. މިފަދަ މީހުން:

● އަބަދުވެސް އެހެން މީހުންގެ ރުހުން ހޯދަން ބޭނުންވެއެވެ.
● ކޮންމެ ފަދަ އަގަކަށް ނަމަވެސް ދެބަސްވުންތަކުން ދުރުވާން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ.
● އަމިއްލަ ކުށެއް ނެތް ކަންކަމުގައި ވެސް މާ ބޮޑަށް މަޢާފަށް އެދެއެވެ.
● އެހެން މީހުންގެ އިޙުސާސްތަކުގެ ޒިންމާ އަމިއްލައަށް އުފުލައެވެ.
● އަމިއްލަ ހިމާޔަތަށް އިންތަކެއް ކަނޑައަޅަން ދަތިވެއެވެ.
● އަމިއްލަ ބޭނުންތަކަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަންނަން އުނދަގޫވެއެވެ.

ސިކުނޑި މިގޮތް އިޚްތިޔާރު ކުރަނީ ކީއްވެ؟

އެހެން މީހުން ރުއްސުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ މިޒާޖުގައި ހުންނަ އުނިކަމެއް ނޫނެވެ. މަޝްހޫރު ނަފުސާނީ ޢިލްމުވެރިޔާ ބެސެލް ވެން ޑަ ކޯލްކް ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި، މިއީ ނަފުސާނީ އަނިޔާތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ހަށިގަނޑުން އަމިއްލައަށް ހޯދާ “އެޑަޕްޓޭޝަން” އެކެވެ. މިއީ ގަސްތުގައި ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ބޮޑު ނުރައްކަލަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުން ކުރާ މަސައްކަތެކެވެ. މިއީ ސިކުނޑީގެ ދަށު ފަށަލައިގައި އުފެދޭ ކަމަކަށްވާތީ، ހަމައެކަނި އަމިއްލަ ހިތްވަރުން މިކަން ހުއްޓުވުމަކީ ދަތި ކަމެކެވެ.

ތިބާ ދަންނަންޖެހޭ ކަންކަން

މިފަދަ އާދަތައް އަށަގަންނަނީ ބާރުގެ ތަފާތު ބޮޑު ނުރައްކާތެރި ހާލަތްތަކުގައެވެ. އާންމުކޮށް މިއީ ކުޑައިރު، ރައްކާތެރިކަން ނުދޭ ބެލެނިވެރިއެއްގެ ކައިރީގައި އުޅެންޖެހުމުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. އެފަދަ ކުދިންނަށް ސަލާމަތްވެވޭން އޮންނަ ހަމައެކަނި ގޮތަކީ އެހެން މީހުންނަށް ބޭނުންތެރި، ބަސްއަހާ، ނުވަތަ ފެންނަން ނެތް ފަދަ “މަޑުމައިތިރި” ކުއްޖަކަށް ވުމެވެ.

މިއީ ނަފުސާނީ އަނިޔާއެއްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ކަމަކަށްވާތީ، މީގެ އަސްލު ސަބަބު ދެނެގަތުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ފަންނީ ތެރަޕިސްޓެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދިދާނެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، މިއީ މިޒާޖުގައި ހުރި އުނިކަމެއް ނޫންކަމާއި، މިއީ ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ސިކުނޑި ބޭނުންކުރާ އުކުޅެއްކަން ޤަބޫލުކުރާށެވެ. މިއީ ތިބާގެ ސިކުނޑި ތިބާ ހިމާޔަތްކުރަން ކުރާ މަސައްކަތެކެވެ. މިކަން ދެނެގަނެ، ނަފުސާނީ ދާއިރާގެ މާހިރެއްގެ އެހީ ހޯދުމަކީ މިއިން އަރައިގަތުމަށް ކުރެވިދާނެ އެންމެ ރަނގަޅު ކަމެވެ.