– “އަހަރެން މަސައްކަތްކުރީ މުސްލިމުން ކްރިސްޓިއަނުންނަށް ހެދުމަށް”
އަހަރެންގެ ނަމަކީ ޚަލީލް މީކް. އަހަރެންނަކީ ޓެކްސަސްގެ ޑެލަސްއަށް ނިސްބަތްވާ މީހަކީމެވެ. އަހަރެން ބޮޑުވީ ކްރިސްޓިއަން އާއިލާއެއްގައެވެ. އަދި ބޭނުންވީ ބެޕްޓިސްޓް ފާދިރީއަކަށް ވާށެވެ. ތަފާތު ދީންތައް ދިރާސާކުރަމުން ދަނިކޮށް، 1989 ވަނަ އަހަރު އަހަރެން އިސްލާމްދީން ގަބޫލުކުރީމެވެ. އެއީ މީގެ 34 އަހަރު ކުރިއެވެ. އަހަރެންނަކީ ފަޚުރުވެރި މުސްލިމަކީމެވެ. އަދި އަހަރެންނަކީ އެމެރިކާގައި މުސްލިމުންގެ ހިޖުރީ މައްސަލަތަކާއި، މަދަނީ އަދި ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި އެހީތެރިވެދޭ ގައުމީ ޖަމްއިއްޔާއެއް ކަމަށްވާ ‘މުސްލިމް ލީގަލް ފަންޑް އޮފް އެމެރިކާ’ ގެ ބާނީވެސް މެއެވެ.
ދީނީ ގޮތުން ދިރިއުޅުން އޭރު އޮތް ގޮތާއި ގަބޫލުކުރަމުންދިޔައީ ކަންކަން
އަހަރެންނަކީ ބެޕްޓިސްޓް ކްރިސްޓިއަނަކީމެވެ. އީސާގެފާނަކީ އަހަރެންގެ ސަލާމަތްތެރިޔާ ކަމަށް ގަބޫލުކޮށް، އެ ދީނުގެ ހުރިހާ ކަމަކަށް ތަބާވީމެވެ.
ކްރިސްޓިއަން އާއިލާއެއްގައި ބޮޑުވަމުން އައިއިރު، މަންމައާއި، ބޭބެއާއި، ދައްތަ އަދި އަހަރެންވެސް ކޮންމެ އާދީއްތަ ދުވަހަކު ފައްޅިއަށް ދަމެވެ. އަދި ހޫނު މޫސުމުގެ ޗުއްޓީގައި ބައިބަލް ކިޔަވައިދޭ ކްލާސްތަކަށް ދަމެވެ. އެއްފަހަރަކު، އަހަރެމެންގެ ފައްޅިއަށް އައި ފާދިރީއަކު ނަރަކައާ ބެހޭ ޕްރެޒެންޓޭޝަނެއް ދިނެވެ. އެއީ ބޮޑު ސްކްރީނަކުން ދެއްކި ވީޑިއޯއެކެވެ. އޭގައި ދައްކަނީ މީހުން މަރުވާ މަންޒަރާއި، މަލާއިކަތުން ވަޑައިގެން އެމީހުން ސުވަރުގެއަށް ނުވަތަ ނަރަކައަށް ގެންދާ މަންޒަރެވެ. އަދި ނަރަކައިގައި ވާނެ ކަންތައްތައް ދައްކުވައިދިނެވެ. އޭރު އަހަރެންގެ އުމުރަކީ ހައެއް ނުވަތަ ހަތް އަހަރެވެ. އެކަމާ އަހަރެން ވަރަށް ބިރުގަތެވެ. އެހެންކަމުން އެރޭ އަހަރެން ކްރިސްޓިއަން ދީނަށް ވަދެ، ސަލާމަތްތެރިކަން ހޯދީމެވެ. އަދި ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އަވަށްޓެރި ހުރިހާ ކުދިންނާއި އާއިލާތަކަށް އެ މަންޒަރު ބަލަން އައުމަށް ދައުވަތު ދިނީމެވެ. އެއީ ވަރަށް ޖަޒުބާތީ ވަގުތުކޮޅެކެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑުވަމުން އައިވަރަކަށް އެއީ ހަމައެކަނި އާދީއްތަ ދުވަހުގެ އާދައަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. ކޮލެޖަށް ދިޔުމަށްފަހު ދީނީ ކަންކަމާ ދުރުވީމެވެ.
އަހަރެންގެ އުމުރުން އެއް އަހަރާއި ބައިގައި މަންމަ ނިޔާވީ ކާރު އެކްސިޑެންޓެއްގައެވެ. މަންމަގެ މަރުގެ ބަދަލުގައި އިންޝުއަރެންސް ފައިސާ ލިބުނެވެ. އެ ފައިސާ އަހަރެންގެ އުމުރުން 18 އަހަރު ވަންދެން ބޭންކުގައި އިތުރުވަމުން ދިޔައެވެ. 18 އަހަރުވުމުން އެ ހުރިހާ ފައިސާއެއް އެއްފަހަރާ އަހަރެންނަށް ލިބުނެވެ. އެހެންކަމުން ކޮލެޖުގައި އުޅުނުއިރު އަހަރެން އަތުގައި ފައިސާއާއި މިނިވަންކަން އޮތެވެ. އަހަރެން ވަރަށް ގިނައިން މަޖާކޮށް ޕާޓީތަކަށް ގޮސް އުޅުނީމެވެ. ނަމަވެސް ކޮލެޖުގެ ފަހު އަހަރު، އަހަރެން ކުރަމުންދިޔަ ކަންތައްތަކަކީ ގޯސް ކަންތައްތަކެއް ކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވެން ފެށިއެވެ. އަދި އަހަރެން ބޮޑުވީ މިއަށްވުރެ ރަނގަޅު ގޮތުގައިކަން ހަނދާންވިއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ ދީނީ އަސްލަށް އެނބުރި ދާން ނިންމީމެވެ. ހަމައެއާއެކު، ބެޕްޓިސްޓް ފާދިރީއަކަށް ވާންވެސް ގަސްދުކުރީމެވެ.
އިސްލާމްދީނާ ދިމާލަށް ކުރި ދަތުރު ފެށުނު ގޮތް
އިސްލާމްދީނަށް ކުރި ދަތުރު ފެށުނީ ކޮލެޖުގެ ފަހު އަހަރު، ފާދިރީއަކަށް ވާން ނިންމި ހިސާބުންނެވެ. ކޮލެޖު ދޫކޮށްލުމުގެ ބަދަލުގައި، ޑިގްރީ ނިންމާފައި ދީނީ ތައުލީމު ހާސިލުކުރަން ދާން އަހަރެން ނިންމީމެވެ. އޭރު ބާކީ އޮތީ އެންމެ އަހަރެކެވެ. ދީނަށް ހުރި ޝައުގުވެރިކަމެއްގެ ބޮޑުކަމުން، ދިމާވާ ކޮންމެ މީހަކާ ދީނީ ވާހަކަ ދައްކަން ފެށީމެވެ. އެއީ މީހުން ކްރިސްޓިއަން ދީނަށް ވައްދާނެ ގޮތް ދަސްކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
މިގޮތުން އަހަރެންނަށް މުސްލިމް ރަހުމަތްތެރިއަކު ލިބުނެވެ. އޭނާއަކީ މާ ކުރިންވެސް ދަންނަ މީހެކެވެ، އެކަމަކު ދީނީ ވާހަކައެއް ނުދައްކަމެވެ. އަހަރެން އޭނާ ގާތު އެހީމެވެ، “ތިބާ ގަބޫލުކުރަނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟” އޭނާ ބުންޏެވެ، “އަހަރެންނަކީ މުސްލިމަކީމެވެ.” 80 ގެ އަހަރުތަކުގައި އެއީ ކޮން އެއްޗެއްކަންވެސް އަހަރެންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. އަހަރެން ހިތަށްއެރިއެވެ، އެއީ ކޮންކަހަލަ ޖަމާއަތެއްބާވައެވެ؟ އޭނާގެ ވާހަކަތައް އަޑުއަހަން ހުރެފައި އަހަރެން ހިތަށްއެރިއެވެ، “ތިޔައީ އޮޅުންބޮޅުންވެފައި ހުރި ކްރިސްޓިއަނެއް ކަހަލަ މީހެކެވެ.” އޭނާ ދައްކާ ވާހަކަތައް ކްރިސްޓިއަން ދީނާ ވަރަށް އެއްގޮތެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ނިންމީ އޭނާ ކްރިސްޓިއަން ދީނަށް ވައްދާށެވެ.
އަހަރެން އޭނާއަށް އީސާގެފާނާ ބެހޭގޮތުން ވިސްނައިދޭން އުޅުނުއިރު، އޭނާ ދުވަހަކުވެސް ބަހުސެއް ނުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް، ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހު އަހަރެމެން ދެއްކި ވާހަކައާ ގުޅޭ ކުޑަ ފޮތެއް ނުވަތަ ލީފްލެޓެއް އަހަރެންނަށް ދެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ފޮތަކީ އަހުމަދު ދީދާތު ލިޔުއްވާފައިވާ “އިންޖީލަކީ ކަލާނގެ ބަސްފުޅު ހެއްޔެވެ؟” މި ފޮތެވެ. އޭނާ އިންޖީލުގެ ތާރީޚާ މެދު ސުވާލު އުފައްދާފައިވެއެވެ. އަހަރެން ގަބޫލުކުރީ އިންޖީލަކީ ސައްތައިން ސައްތަ ތެދު ފޮތެއް ކަމަށެވެ. އެކަމަކު އޭގެ ތާރީޚީ އަސްލެއް އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ދިރާސާއެއް ނުކުރަމެވެ.
އެހެންކަމުން، އިންޖީލުގެ ތާރީޚު ދިރާސާކުރަން އަހަރެން ނިންމީމެވެ. އެ ދިރާސާގެ ތެރެއިން އަހަރެންނަށް އެނގުނު ގޮތުގައި، އީސާގެފާނުގެ ޒަމާނުގައި ފަލަސްތީނުގައި ބޭނުންކުރި އަރަމައިކް ބަހުން އޮތް އެއްވެސް އަސްލު ލިޔުމެއް ނެތެވެ. އަދި އީސާގެފާނަކީ ޔަހޫދީ ބޭކަލަކަށް ވެފައި، އެބޭކަލުންގެ މެސެޖުތައް ހިމާޔަތްކުރި ހީބްރޫ ބަހުންވެސް އެއްވެސް ލިޔުމެއް ނެތެވެ. ފެންނަން ހުރީ ހަމައެކަނި ގްރީކް ބަހުން ހުރި ލިޔުންތަކެވެ. މިއީ އަހަރެންނަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ހައިރާންކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިންޖީލުގެ ތަފާތު ކޮޕީތަކުގެ މެދުގައި އޮތް ތަފާތުތަކާއި، އޭގެ މުސައްނިފުންނަކީ ކޮބައިކަން ނޭނގުމަކީ އަހަރެންގެ ހިތުގައި ޝައްކު އުފެދުނު ކަމެކެވެ.
އަހަރެން މާޔޫސްވެފައި ހުރެ، މުސްލިމް ރަހުމަތްތެރިޔާ ގާތު ކީރިތި ގުރުއާނުގެ ތާރީޚާ ބެހޭގޮތުން އެހީމެވެ. އޭނާ އަހަރެންނަށް ދިނީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ސީރަތާއި ގުރުއާނުގެ ތާރީޚު ހިމެނޭ ފޮތެކެވެ. އެ ފޮތް ކިޔުމުން އަހަރެންނަށް އެނގުނީ ގުރުއާނުގެ ތާރީޚަކީ މުޅިން ތަފާތު އެއްޗެއް ކަމެވެ. ގުރުއާން އޮތީ ރަސޫލާގެ ބަހުންނެވެ. އެއީ ރަސޫލާގެ ޒަމާނުން ފެށިގެން ލިޔެވި، ހިތުދަސްކުރެވިފައިވާ ފޮތެކެވެ. މިއީ އަހަރެން އިތުރަށް ހާސްކުރުވި ކަމެކެވެ.
އަހުމަދު ދީދާތުގެ އަނެއް ފޮތަކީ “ބައިބަލްގައިވާ މުޙައްމަދު ނަބިއްޔާ” އެވެ. އަހަރެންގެ މުޅި ހަޔާތުގައި ފައްޅިއަށް ގޮސް އުޅުނުއިރުވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ ނަން އެއްވެސް ތަނަކުން އަޑެއް ނާހަމެވެ. ނަމަވެސް، ދީދާތުގެ ހެކިތަކާއި ބައިބަލްގެ އާޔަތްތައް އަޅާކިޔުމުން، ދުރޫތުނާމާ (ޑިއުޓޮރޮނޮމީ) އާއި ހީބްރޫ ބަހުގެ ލިޔުންތަކުގައިވާ ސިފަކުރުންތަކަކީ ސީދާ މުޙައްމަދު ނަބިއްޔާއަށް އިޝާރާތްކުރާ ކަންތައްތަކެއްކަން އަހަރެންނަށް ގަބޫލުކުރެވުނެވެ. ފާރާން ފަރުބަދައިން ނޫރު ފާޅުވުމާއި، ދިހަހާސް މީހުންނާއެކު ވަޑައިގަތުމަކީ މައްކާއާއި ފަތަހަ މައްކާގެ ހާދިސާއާ ސީދާ ގުޅޭ ކަންކަމެވެ.
ކްރިސްޓިއަން ދީނުގައި އީސާގެފާނަކީ ދީނުގެ މައިގަނޑު އަސާސެވެ. އެހެންކަމުން އީސާގެފާނު ދޫކޮށްލުމަކީ ކުރަން އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، އިސްލާމްދީނުގައި އީސާގެފާނަށް ދޭ ގަދަރާއި، އެކަލޭގެފާނަކީ ކަލަކު ކަމަށް އިންކާރުކުރާ އާޔަތްތައް ކިޔުމުން އަހަރެންނަށް ހަގީގަތް އެނގުނެވެ. އީސާގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ “ކަލާނގެ ތިމަންކަލޭގެފާނަށްވުރެ މާ މަތިވެރިވެގެންވެއެވެ” މިހެންނެވެ. ސަލީބަށް އެރުވުނު ވަގުތު އެކަލޭގެފާނު ކަލާނގެއަށް ދެންނެވި އާދޭހަކީ އެކަލޭގެފާނަކީ ކަލަކު ނޫންކަމުގެ ސާފު ހެއްކެކެވެ.
އަހަރެން އިސްލާމްވާން ނިންމައި، ޑެންޓަންގައި ހުރި މިސްކިތަކަށް ދިޔައީމެވެ. އަހަރެން އެކަނިމާއެކަނި މިސްކިތުގެ ދޮރުމަތީގައި އިންދާ މީހަކު އައިސް ދޮރު ހުޅުވައިދިނެވެ. އަހަރެން އޭނާ ގާތު ބުނީމެވެ، “އަހަރެން މުސްލިމަކަށް ވާން ބޭނުމެވެ.” އެތަނުގައި ތިބި މީހުން ވަރަށް އުފާވިއެވެ. އަހަރެން ޝަހާދަތް ކިޔައި، އިސްލާމްވީމެވެ.
އަހަރެން ގެއަށް އައިސް، އަހަރެންގެ އޭރުގެ ލޯބިވެރިޔާ (މިހާރުގެ އަނބިމީހާ) ގާތު މިވާހަކަ ބުނީމެވެ. އޭނާ ވަރަށް ބޮޑަށް ހައިރާންވެ، ރުޅިއައެވެ. އޭނާ ހީކުރީ އަހަރެން ބޮޑު ފާދިރީއަކަށް ވާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، އަހަރެން މަޑުމަޑުން އިސްލާމްދީނުގެ އުސޫލުތަކަށް އަމަލުކުރަން ފެށީމެވެ. އޫރުމަސް ކެއުން ހުއްޓާލުމާއި، ރިބާގެ މުއާމަލާތްތަކާ ދުރުވުމާއި، ރަން ގަހަނާ އެޅުން ހުއްޓާލުމަކީ އޭނާއަށް ބަލައިގަންނަން އުނދަގޫވި ކަންކަމެވެ. އެކަމަކު އަހަރެން އޭނާއަށް އެއްވެސް މަޖުބޫރުކަމެއް ނުކުރަމެވެ.
ދުވަސްތަކެއް ފަހުން، މުސްލިމް އާއިލާތައް އެއްވާ ‘ހަލަގާ’ ތަކަށް އޭނާ ގެންދަން ފެށީމެވެ. އެތަނުން ފެނުނު އޯގާތެރިކަމާއި ރީތި އަޚުލާގުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ހިތް ބަދަލުވިއެވެ. އެއްދުވަހަކު އޭނާ އަމިއްލައަށް ބުންޏެވެ، “އަހަރެންވެސް ތިޔަބޭފުޅުންނާއެކު ނަމާދުކުރަން ބޭނުމެވެ.” އަދި އޭގެ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން އޭނާވެސް އިސްލާމްވިއެވެ.
އިސްލާމްވުމަށްފަހު އަހަރެންނަށް ކުރެވުނީ ބަޔާންކުރަން ދަތި ހިތްހަމަޖެހުމަކާއި އަމާންކަމެކެވެ. މުސްލިމުންގެ މެދުގައި އޮންނަ އެކުވެރިކަމާއި ރޫހާނީ ގުޅުމަކީ މީގެ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް އިހުސާސް ކުރެވިފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަހަރެންގެ އާއިލާއިން ފުރަތަމަ މިކަން ބަލައިގަންނަން އުނދަގޫވި ނަމަވެސް، ފަހުން ހުރިހާ ކަމެއް ހަމައަކަށް އެޅުނެވެ. އަހަރެމެން އޭނާގެ ބައްޕަގެ ފަހު ދުވަސްތަކުގައި ވަރަށް ގާތުން އެހީތެރިވެ ބެލެހެއްޓީމެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަކީ އަހަރެންގެ ހީރޯއެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ އިންސާނުންނަށް ދިމާވާ ހުރިހާ މައްސަލަތަކަކަށް އަމަލީ ގޮތުން ހައްލު ދެއްކެވި ބޭކަލެކެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ދިރިއުޅުމަކީ ހިޔާލީ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ، އެއީ ހަގީގީ ކާމިޔާބީގެ ނަމޫނާއެކެވެ.
އިސްލާމްދީނަށް ޝައުގުވެރިވެ، އެކަމަކު އާއިލާއާއި ރަހުމަތްތެރިންގެ ފާޑުކިޔުމަށް ބިރުގަންނަ މީހުންނަށް އަހަރެން ބުނެލަން އޮތީ: ގިޔާމަތް ދުވަހު ތިބާ ހުންނާނީ އެކަނިވެރި ހާލުގައެވެ. ތިބާގެ އީމާންތެރިކަމަކީ ތިބާގެ އަމިއްލަ ނިންމުމެކެވެ. ހިތާއި ބުއްދި އެއްގަލަކަށް އަރުވައިފިނަމަ، ތިބާއަށް އެއްވެސް މީހަކަށް ގުޑުވައިނުލެވޭނެ ފަދަ ވަރުގަދަ ބާރަކާއި ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބޭނެއެވެ. މީހުންގެ ބަސްތަކަށް ބިރުނުގަނެ، އިޚުލާޞްތެރިކަމާއެކު ކުރިއަށްދާށެވެ. ކަލާނގެ ތިބާއާއެކު ވޮޑިގެންވާނެއެވެ.
