ރަމީޒު ނިޔާވުމުގެ ދެ އަހަރު ކުރިން އަހަރެންގެ މާމަ ނިޔާވެއްޖެއެވެ. މާމަ ވަނީ އަހަރެމެންގެ ރަށުން ކުޑަ މުދާކޮޅެއް ދޫކޮށްފައެވެ. އެއީ މާ ބޮޑު މުއްސަނދިކަމެއް ނޫނެވެ. އާއިލީ ބޯދާ ގެއަކާއި މަދު ބިންކޮޅުތަކެކެވެ. މަންމަ ބުނީ މާމަގެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ދޫކުރީ މަންމައަށް ކަމަށެވެ. އަހަރެން އެކަން ޤަބޫލުކުރީމެވެ. އަހަރެން ޤަބޫލުނުކުރަންވީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އެއީ އަހަރެންގެ މަންމައެވެ. ނަމަވެސް، ޖަނާޒާއަށްފަހު ކަންތައްތައް ހުރީ ރަނގަޅަކަށް ނޫންކަން އިޙުސާސްވާން ފެށިއެވެ. މާމަ އަބަދުވެސް އަހަންނާމެދު ކަންތައް ކުރަނީ ތަފާތު ގޮތަކަށެވެ. އިތުރަކަށް ނޫނެވެ. އުނިކޮށެއްވެސް ނޫނެވެ. ހަމައެކަނި ތަފާތު ގޮތަކަށެވެ. މާމަ އަހަންނަށް ގޮވައި އުޅެނީ “މަޑުމައިތިރި ކުއްޖާ” ގެ ނަމުންނެވެ. އަހަރެންނަކީ މާ ބޮޑަށް ޒުވާބުކޮށް އުޅޭ މީހެއް ނޫންކަން މާމައަށް އެނގެއެވެ. ޒުވާބު ކުރުމަށްވުރެ، އެއްޗެއް ދޫކޮށްލުމަށް އަހަރެން އިސްކަންދޭނެކަން މާމައަށް އެނގެއެވެ.
މާމަ ނިޔާވިތާ މަސްތަކެއް ފަހުން، އެއްދުވަހެއްގެ އިރުއޮއްސުނު ވަގުތު، ލަކުޑި ފޮށްޓެއްގެ ތެރެއިން ބާ ފައިލެއް އަހަންނަށް ފެނުނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަތުން ލިޔެފައިވާ ނޯޓެއް އޮތެވެ. އަދި އޭގެ ތިރީގައި މާލޭގައި ހުރި ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ ނަން އޮތެވެ. އަހަރެން އޭނާއާ ގުޅީމެވެ. މަންމަ ދުވަހަކުވެސް ކިޔައިނުދޭ ވާހަކައެއް އޭނާ އަހަންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. މާމަ ނިޔާވުމުގެ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން، މާމަގެ އެންމެ ފަހުގެ ވަސިއްޔަތުގެ ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަދަލު ގެނެސްފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، އަސްލު ތަރިކައިގެ ރެކޯޑުތައް އަދިވެސް ފައިލުގައި ހުއްޓެވެ.
އެ މުދަލަކީ މުޅިން މަންމައަށް ލިބިފައިވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އޭގެ އެއްބައި އޮތީ އަހަންނަށެވެ. އަދި އަނެއް ބައި އޮތީ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު، ލިޔާނާއަށެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ފެށުމެވެ. ވަކީލު އެ ލިޔެކިޔުންތައް ދިރާސާކުރަން ފެށުމުން، އިތުރު ކަމެއް ފަޅާއެރިއެވެ. ތަރިކައިގެ އެކައުންޓުން ފައިސާ ނަގާފައިވެއެވެ. އެއީ ވަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާއެވެ. އެތައް އަހަރެއްގެ މަތިންނެވެ. އެ ފައިސާ ނަގާފައިވަނީ އާރިފްގެ ވިޔަފާރި އެކައުންޓަކަށެވެ. މަންމަ ސޮއިކޮށްފައިވަނީ ހެކިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ބައްޕަ ސޮއިކޮށްފައިވަނީ ގެރެންޓަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިކަމެއް އަހަންނަކަށް އެނގިފައެއް ނެތެވެ. އަހަރެން ވަގުތުން އެމީހުންނާ ކުރިމަތިލާކަށް ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. އެއީ ބިރުގަތީތީއެއް ނޫނެވެ. މި އޮޅުވާލުން ގޮސްފައިވަނީ ކިހާ ހިސާބަކަށްތޯ ބަލަން ބޭނުންވީއެވެ.
އެހެންކަމުން، އަހަރެން އަމިއްލަ އެކައުންޓެންޓަކު ހޯދީމެވެ. އަދި އެހެން ވަކީލަކުވެސް ހޯދީމެވެ. އެމީހުން ހޯދި ހޯދުންތަކުން ފެނުނު ކަންތައްތައް މާ ގޯހެވެ. އަހަރެން ބޮޑުކުރުމަށްޓަކައި މައިންބަފައިން ޚަރަދުކުރި ކަމަށް ބުނާ ފައިސާއަކީ ހަޤީޤަތެކެވެ. ނަމަވެސް، އާއިލީ މުދަލުން އެމީހުން ނެގި ގިނަ ފައިސާ ވަނީ އާރިފަށް ދީފައެވެ. އޭނާގެ ކެފޭއަށެވެ. އޭނާގެ ކާރަށެވެ. އޭނާގެ ކުއްޔަށެވެ. އޭނާގެ ދަރަނިތަކަށެވެ. ނާކާމިޔާބުވި ވިޔަފާރިތަކަށެވެ. އޭނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ އުފާތަކަށެވެ. އަދި އެންމެ ބޮޑު ހައިރާންކަމެއް ލިބުނީ ކޮން ކަމަކުން ހެއްޔެވެ؟
“ކޮއްކޮއަށް އެހީވާންވާނެ، އޭނާގެ ބޮލުގައި ޒިންމާތަކެއް އެބަހުރި” ކަމަށް މަންމަ އަހަރެން ގާތު ތަކުރާރުކޮށް ބުނަމުންދިޔައިރު، ސިއްރިއްޔާތުގައި އެމީހުން ބޭނުންކުރަމުން ދިޔައީ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅުގެ މުދަލެވެ. އެއީ މާމަ ގަސްތުގައި އެ ދަރިފުޅަށްޓަކައި ރައްކާތެރިކޮށްފައިވާ މުދަލެވެ. ލިޔުންތަކުގެ ގަނޑުތައް އުކަމުން ދިޔައިރު އަހަރެންގެ އަތް ތުރުތުރުލަމުން ދިޔައެވެ.
މަންމަ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. “ތި އެއްޗެހި ކަލެއަށް ލިބުނީ ކޮންތާކުން؟”
“އަހަންނަށް ހަޤީޤަތް އެނގިއްޖެ.”
“ކަލެއަކަށް ތި ބަލާކަށް ޙައްޤެއް ނެތް.”
“އަހަރެންގެ ފުރިހަމަ ޙައްޤު އެބައޮތް.”
ބައްޕަ އަނެއްކާވެސް އެ ލިޔުންތަކަށް ބަލައިލިއެވެ. ބައްޕަގެ އަޑު މަޑުވިއެވެ. “މަރިޔަމް..”
“ނޫން.” އަހަރެން އަތް އުފުލައިލީމެވެ. “އަހަރެން ދައްކާ ވާހަކަ ނިމެންދެން މަޑުކުރޭ.”
ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، ބައްޕަ އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރިއެވެ.
*****
އެ ފައިލްގެ ތެރޭގައި އިތުރު ލިޔުމެއް އޮތެވެ. އެއީ އެމީހުން އެންމެ ބިރުގަންނަ ލިޔުމެވެ. ޤާނޫނީ ބަޔާނެކެވެ. މާމަ ނިޔާވުމުގެ ކުރިން ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. ތަރިކަ ބަހާލި ސަބަބު އޭގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. މާމައަށް އެނގެއެވެ. މާމަ ބިނާކުރީ ކޮން ފަދަ އާއިލާއެއްކަން މާމައަށް މާ ރަނގަޅަށް އެނގެއެވެ. މަންމަ، އާރިފް ހިމާޔަތްކުރާނެކަން މާމައަށް އެނގެއެވެ. އާއިލީ ހަމަޖެހުމަށްޓަކައި އަހަރެން ހުރިހާ އެއްޗެއް ދޫކޮށްލާނެކަން މާމައަށް އެނގެއެވެ. އަދި ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން އަހަންނަށް އެގޮތަށް ކަންތައް ނުކުރެވޭނެ ގޮތް ހަދަން މާމަ ބޭނުންވިއެވެ. އެންމެ ފަހު ޕެރެގްރާފް އޮތީ އަތުން ލިޔެފައެވެ. ވަކީލު ވަނީ އޭގެ އަސްލު ރައްކާތެރިކޮށްފައެވެ.
އަހަރެން އެ ބާރަށް ކިޔައިލީމެވެ. “މަރިޔަމް އޭނާގެ މުޅި އުމުރު ހޭދަކުރީ ރަނގަޅު ދަރިއަކަށް ވުމަކީ އެހެން މީހުންގެ ބުރަ އުފުލުން ކަމަށް ޤަބޫލުކޮށްގެންނެވެ. އަހަރެން މި ބައި އޭނާއަށް މި ދޫކުރަނީ އޭނާ މުއްސަނދިކަމަށް ބޭނުންވާތީއެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އޭނާއަށް ހަމައެކަނި އަމިއްލަ އެއްޗެއް އޮތުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. އެއީ ލޯތްބަކީ އަބަދުވެސް އަގު ދައްކަންޖެހޭ އެއްޗެއްކަން އެއްވެސް މީހަކަށް އޭނާއަށް ޤަބޫލުކޮށްނުދެވޭނެ ގޮތް ހެދުމަށެވެ.”
މަންމަގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ފަނޑުވިއެވެ. އަހަރެން މަންމައަށް ބަލައިލީމެވެ. “މާމައަށް އެނގޭ.”
މަންމަ ބޯ ހޫރާލިއެވެ. “ނޫން.”
“މާމައަށް އެނގޭ.”
“މާމައަކަށް ނޭނގޭނެ.”
“މާމައަށް ފުދޭވަރަށް އެނގޭ.”
އާރިފް ކުއްލިއަކަށް ތެދުވިއެވެ. “މިއީ ހުސް ތާކުންތާކު ނުޖެހޭ ވާހަކަ.”
އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލައިލީމެވެ. “ކަލޭ ތަރިކަ މުދަލަށް ދަރަނިވެރިވެފައި ތިއޮތީ.”
އޭނާ ހާސްވެފައި ހުރެ ހީނގަތެވެ. “އަހަރެން ކަލެއަށް ދޭންޖެހޭ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޯންނާނެ.”
“އަހަރެން ނުބުނަން އަހަންނަށް ދޭން ޖެހޭނެއެކޭ.” އަހަރެން އަނެއް ލިޔުން އޭނާއާ ދިމާލަށް އެއްލީމެވެ. “ކަލޭ ތިއީ ތަރިކަ މުދަލަށް ދަރަނިވެރިވެފައިވާ މީހެއް.”
އޭނާގެ މޫނުމަތިން ހިނިތުންވުން ފިލައިގެން ދިޔައެވެ. އެކައުންޓެންޓް ވަނީ ހުރިހާ ހިސާބެއް ނިންމާފައެވެ. ކޮންމެ ޓްރާންސްފަރއެއް، ފައިސާ ނެގި ކޮންމެ ފަހަރެއް، ކޮންމެ ޕޭމަންޓެއް އަދި ސަބަބެއް ނެތި ކުރި ކޮންމެ ޚަރަދެކެވެ. ޤާނޫނީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ހެއްކެއް ހުއްޓެވެ. މަންމައާއި ބައްޕަ ހީކުރީ އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް މިކަންކަން ނުބަލާނެ ކަމަށެވެ.
ހިތާމައިގެ ސަބަބުން އަހަރެން ބަލިކަށިވާނެ ކަމަށް އެމީހުން ހީކުރިއެވެ. އަހަރެން ހަމައެކަނި އަނެއްކާވެސް ސާޅީސް ހާސް ރުފިޔާ ދީފައި، އެމީހުން ގާތު އެ ފައިސާ ހޯދަން އެދެން ޖެއްސުވީތީ މާފަށް އެދޭނެ ކަމަށް އެމީހުން ހީކުރިއެވެ. އެމީހުންނަށް އެނގިފައި ނެތީ އަހަންނަށް ހުރިހާ ކަމެއް މިހާރު ފަޅާއަރާފައިވާ ކަމެވެ.
*****
މަންމަ ރޯން ފެށިއެވެ. އެއީ އަހަރެން އުންމީދު ކުރި ކަހަލަ ރުއިމެއް ނޫނެވެ. އޭގައި ދެރަވުމުގެ ނިޝާނެއް ނެތެވެ. ހުރީ ހަމައެކަނި ބިރުގަތުމުގެ ކުލަވަރެވެ.
“މަރިޔަމް، އަހަރެމެން މިއީ ކަލޭގެ މައިންބަފައިންނޭ.”
އަހަރެން މަންމައަށް ބަލައިލީމެވެ. “އަހަންނަށް އެނގޭ.”
“އަހަރެމެންނަށް ކުށް ކުރެވިއްޖެ.”
“އާނ.”
“އަހަރެމެންނަށް މިކަން ރަނގަޅު ކުރެވިދާނެ.”
“މިކަން ރަނގަޅު ކުރަންވީ މީގެ ކުރިން.”
މަންމަ އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފަން އުޅުނެވެ. އަހަރެން އަތް ދަމައިގަތީމެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން މަންމައަށް ތަދުވިއެވެ. އަހަންނަށް އެކަން ފެނުނެވެ. ނަމަވެސް، ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ހިތަށް ލިބިފައިވާ އަނިޔާއަށް ސަމާލުކަން ދިނުމުގެ ފުރުސަތު އަހަރެން އަމިއްލައަށް ދިނީމެވެ.
މަންމަ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. “އަހަރެމެން އަބަދުވެސް މަސައްކަތް ކުރީ އާއިލާ ހިމާޔަތް ކުރަން.”
ފާރުގައި ހުރި ފޮޓޯތަކަށް އަހަރެން ބަލައިލީމެވެ. ކުރީ ދަތްތައް ނެތި ލިޔާނާ ހީލައިގެން ހުރި ފޮޓޯއެވެ. ރަމީޒު އޭނާގެ ކޮނޑުމަތީގައި ލިޔާނާ ބައިންދައިގެން ހުރި ފޮޓޯއެވެ. އެ މޫނުތަކުން ފެންނަނީ ދުވަހަކުވެސް އަނބުރާ ނުލިބޭނެ އުފާވެރިކަމެކެވެ.
“އާއިލާގެ މާނައަކީ ދޮގުތަކެއް ހިމާޔަތް ކުރުމެއް ނޫން.” އަހަރެން ބުނީމެވެ. އެއްވެސް މީހަކު ޖަވާބެއް ނުދެއެވެ.
*****
ޤާނޫނީ މަރުހަލާތައް ނިމެން މަސްތަކެއް ނެގިއެވެ. އޭގައި ބޮޑެތި ހަޅޭކެއް ނެތެވެ. ޓީވީ ސިލްސިލާތަކުގައި ފެންނަ ކަހަލަ ކުރިމަތިލުންތަކެއް ނެތެވެ. އޮތީ ބައްދަލުވުންތަކެވެ. ލިޔެކިޔުންތަކެވެ. ބަޔާންތަކެވެ. ވަކީލުންނެވެ. ބޭންކް ރެކޯޑުތަކެވެ. މުދަލުގެ އަގުކުރުންތަކެވެ. މިއީ މީހުންނަށް ކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ނަތީޖާ، ބަދަލުހިފުމަށްވުރެ މާ ހިމޭންކަން އިޙުސާސްކޮށްދޭ، ލަސް އަދި ވަރުބަލިކުރުވާ މަރުހަލާއެކެވެ.
އާރިފް އެންމެ ފަހުން އެއްބަސްވީ އޭނާ އަތްލައިގެން ނުވާނެ ފައިސާ ބޭނުންކުރި ކަމަށެވެ. ބައްޕަ ބުނީ އެކަން އެހާ ބޮޑަށް ގޮސްފައިވާކަން ބައްޕައަށް ނޭނގޭ ކަމަށެވެ. މަންމަ ބުނީ ހަމައެކަނި ފިރިހެން ދަރިފުޅަށް އެހީވާން އުޅުނީ ކަމަށެވެ. ޤާނޫނީ ނަތީޖާ ކަނޑައަޅާނީ ކޯޓުންނެވެ. އަހަރެންގެ ނިންމުން އަހަރެން ނިންމީމެވެ. އަހަރެން އެމީހުން ކަހަލަ މީހަކަށް ނުވާނަމެވެ. އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުން ހަލާކުވީތީ، އަހަރެންގެ ކޮއްކޮގެ ދިރިއުޅުން ހަލާކެއް ނުކުރާނަމެވެ. ނަމަވެސް، އޭނާ ކުރި ކަންތައްތަކުގެ ނަތީޖާއިން އޭނާ ސަލާމަތް ކުރާކަށްވެސް ދެން އަހަރެން ނޫޅޭނަމެވެ. ތަރިކަ މުދާ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ބަހާލެވުނެވެ.
ނަހަމަ ގޮތުގައި ނެގި ފައިސާ އަނބުރާ ދައްކަން ޖެހުނެވެ. ބައެއް މުދާ ވިއްކާލެވުނެވެ. ކެފޭ ބަންދުކުރެވުނެވެ. މަންމައާއި ބައްޕަ އެނބުރާ ރަށަށް ދިޔައެވެ. އާރިފް އަލުން ވަޒީފާއަކަށް ދާން ފެށިއެވެ. މީގެ އެއްވެސް ކަމަކުން އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ އަނބުރާ ނުލިބެއެވެ. ލިޔާނާވެސް އަނބުރާ ނުލިބެއެވެ. އެއީ އެންމެ ހިތްދަތި ހަޤީޤަތެވެ. އިންސާފަށް ފައިސާ އަނބުރާ ހޯދައިދެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މީހުންނެއް އަނބުރާ ހޯދައެއް ނުދެވޭނެއެވެ.
ޖަނާޒާއަށް ހަ މަސް ފުރުނު ފަހުން، އަހަރެންގެ މާމަގެ ގެ ހުންނަ ރަށަށް ދިޔައީމެވެ. އެ ގެ ފަޅަށް ހުންނަތާ އެތައް އަހަރެއް ވެއްޖެއެވެ. ގޯތިތެރެ އޮތީ ވިނަބޯވެ، ޖަންގަލިވެފައެވެ. ލޮނުވައިގެ ސަބަބުން ކުޑަދޮރުތަކުގެ ލަކުޑިގަނޑު ހުރީ ފޮޅިފައެވެ. އަނބުގަހުގެ ދަށުގައި ހުރި އުނދޯލީގައި އަދިވެސް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. އެކަނިމާ އެކަނި އޭގައި އިށީނދެލީމެވެ. އެ ހާދިސާއަށްފަހު، އެއްވެސް ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އަހަރެން ރޮއިގަތީމެވެ.
ރަމީޒަށްޓަކައި ރުއީމެވެ. ލިޔާނާއަށްޓަކައި ރުއީމެވެ. އަހަރެންގެ މަންމަގެ ކިބައިން އަހަރެން އުއްމީދުކުރި، ނަމަވެސް ނުލިބުނު މައިވަންތަކަމަށްޓަކައި ރުއީމެވެ. ލޯބި ހޯދުމަށްޓަކައި އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކުރަން ނުޖެހޭނެއިރު، އެ ލޯބި ހޯދުމަށް މުޅި ޅަދުވަސް ހޭދަކުރަން ޖެހުމުން އެކަމާ ހިތާމަކޮށް ރުއީމެވެ. އެވަގުތު، އެއްދުވަހެއްގެ މެންދުރުފަހު ލިޔާނާ ބުނި ވާހަކައެއް ހަނދާންވިއެވެ.
(ނުނިމޭ)
