މައިކްރޯސްކޯޕިކް އެލްގޭއެއް (ފެހިކުލައިގެ ކުޑަ ދިރުމެއް) އަލި ހޯދަނީ ކިހިނެއްތޯ ސައިންސްވެރިއަކު ކުރި ސުވާލަކުން ފެށުނު ދިރާސާއެއް، މިއަދު މިވަނީ އިންސާނާގެ ނާރުގެ ސެލްތައް އަލީގެ އެހީގައި ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭ ފަދަ އިންގިލާބީ ޓެކްނޮލޮޖީއަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. މިއީ ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި އާ އުންމީދުތަކެއް ގެނެސްދޭނެ ކުރިއެރުމެކެވެ.
ދިރިހުރި ސިކުނޑިއެއްގެ ނާރުގެ ސެލްތައް، އަލި ބޭނުންކޮށްގެން ހުޅުވާލާ އަދި ބަންދުކޮށްލެވޭ ގޮތް ހޯދުމަކީ ސައިންސް ފިކްޝަން ފިލްމެއްގެ މަންޒަރެއް ފަދަ، މުޅި ސައިންސްގެ ދުނިޔެ ހައިރާންކޮށްލި ކަމެކެވެ.
ހަވަރޑް ހިއުސް މެޑިކަލް އިންސްޓިޓިއުޓާއި ސްޓެންފޯޑް ޔުނިވަރސިޓީގެ ކާލް ޑައިސަރޯތު، ބާލިންގެ ހަމްބޯލްޓް ޔުނިވަރސިޓީގެ ޕީޓަރ ހެގްމަން އަދި ވޫޒްބާގް ޔުނިވަރސިޓީގެ ޖޯޖް ނާގެލް އަށް، ‘ލައިޓް-ގޭޓެޑް އަޔަން ޗެނަލްސް’ އާއި ‘އޮޕްޓޯޖެނެޓިކްސް’ އާ ގުޅޭ ހޯދުންތަކަށް 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފިޒިއޮލޮޖީ ނުވަތަ ބޭސްވެރިކަމުގެ ނޮބެލް އިނާމު ވަނީ އަރުވާފައެވެ.
ސްޓޮކްހޯމްގެ ކެރޮލިންސްކާ އިންސްޓިޓިއުޓްގެ ނޮބެލް އެސެމްބްލީން ދޭ 12 މިލިއަން ސްވިޑިޝް ކްރޯނާގެ މި އިނާމު މި ތިން ސައިންސްވެރިން ހިއްސާކުރާނެއެވެ.
މި ސައިންސްވެރިންގެ މަސައްކަތުން ނިއުރޯސައިންސްގެ ދާއިރާއަށް ވަނީ ބޮޑު ބަދަލެއް ގެނެސްދީފައެވެ. އެއީ ނާރުގެ ވަކިވަކި ސެލްތައް އިންތިހާއަށް ކަނޑައެޅިގެންވާ ސައްހަކަމާއެކު ކޮންޓްރޯލްކޮށް، އެ ސެލްތައް މަސައްކަތްކުރާ ހިނދު ނުވަތަ ހުއްޓާލާ ހިނދު ވާނުވާ ބެލޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދިނުމެވެ. މިއީ ސައިންސްވެރިން ވަރަށް ކުރީއްސުރެ ހޯދަން ބޭނުންވެފައިވާ މުހިންމު ވަސީލަތެކެވެ. މި ހޯދުމުގެ އަސާސަކީ އަލީގެ ސަބަބުން ހަރަކާތްތެރިވާ ‘ޗެނަލްރޯޑޮޕްސިންސް’ ކިޔާ ކުދި ޕްރޮޓީންތަކެކެވެ. މިއީ ސާދާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފެނުނަސް، މީގެ ނަތީޖާއާއި ބޭނުންތެރިކަން ނުހަނު ފުޅަލެވެ.
ކުޑަ ފެހި އެލްގޭއަކުން ފެށުނު ސިއްރު
މި ތާރީޚީ ދަތުރު ފެށުނީ އިންސާނާގެ ސިކުނޑިއަކުން ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ‘ކްލަމައިޑޮމޮނަސް’ ކިޔާ މައިކްރޯސްކޯޕިކް ފެހި އެލްގޭއަކުންނެވެ. މި ކުޑަ ދިރުމަށް އަލި ހުންނަ ދިމާ އެނގެނީ ކިހިނެއްތޯ ބެލުމަށް ހެގްމަންގެ ހިތުގައި ޝައުގުވެރިކަން އުފެދުނެވެ.
އޭގެ ޖަވާބު ފެނުނީ އެލްގޭގެ ‘އައިސްޕޮޓް’ ނުވަތަ ލޮލުގެ ގޮތުގައި ހުންނަ ތަނުންނެވެ. އެތަނުގައި ހުންނަ އަލީގެ ސަބަބުން ހަރަކާތްތެރިވާ ޕްރޮޓީނެއްގެ އެހީގައި، އަލި ވަގުތުން ކަރަންޓު ސިގްނަލަކަށް ބަދަލުކޮށްލައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެލްގޭއަށް އަލި ހުރި ދިމާއަށް ދަތުރުކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބެއެވެ.
ހެގްމަން އާއި ނާގެލް ‘ޗެނަލްރޯޑޮޕްސިންސް’ ޕްރޮޓީންތައް ދެނެގަނެ، އެ ތަކެތި މަސައްކަތްކުރާ ގޮތް ދިރާސާކުރަން ފެށިއެވެ. ބޮކުގެ ބިހުގެ ސެލްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކުރި ތަހުލީލުތަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި، މި ޕްރޮޓީންތަކަށް ނޫކުލައިގެ އަލި އެޅުމުން ‘އަޔަންސް’ ކިޔާ ކަރަންޓު ހުންނަ ކުދި މާއްދާތައް ސެލްތަކުގެ ތެރެއަށް ވަދެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ކަރަންޓު ސިގްނަލެއް އުފެދެއެވެ.
މި ސައިންސްވެރިންނަށް ހޯދުނީ އަލީގެ އެހީގައި ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭ ބަޔޮލޮޖިކަލް ސުވިޗެކެވެ. އިތުރު ތަހުލީލުތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، މި ޕްރޮޓީން އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ ޖެނެޓިކް އިރުޝާދުތައް އިންސާނާގެ ނުވަތަ މީދަލުގެ ކިޑްނީ ސެލްތަކަށް ލުމުން، އެ ސެލްތަކަކީ ވެސް އަލީގެ ސަބަބުން ހަރަކާތްތެރިވާ ސެލްތަކަކަށް ބަދަލުކޮށްލެވިދާނެއެވެ. މިއީ މާ ބޮޑު ހޯދުމަކަށް މަގުފަހިވި ފެށުމެކެވެ.
އެލްގޭއިން ދިރިހުރި ސިކުނޑިއަށް
މި ދިރާސާ ސިކުނޑިއާ ހަމައަށް ގެންގޮސްދިނީ ޑައިސަރޯތު އެވެ. އޭނާއާއި އޭނާގެ ޓީމުން މީދަލުގެ ނާރުގެ ސެލްތަކަށް ޗެނަލްރޯޑޮޕްސިން އުފައްދާ ޖީން ފޮނުވިއެވެ. އަދި އަލި އެޅުމުން އެ ނާރުގެ ސެލްތަކުން ކަރަންޓު ސިގްނަލް އުފައްދަން ފެށިއެވެ.
އޭގެ ފަހުން، ސައިންސްވެރިން މީދަލުގެ ސިކުނޑީގެ ތެރެއަށް ވަރަށް ކުދި އޮޕްޓިކަލް ފައިބަރުތައް ލައްވައިގެން، ސިކުނޑީގެ ހަރަކާތްތައް ކޮންޓްރޯލްކުރާ ބަޔަށް އަލި އެޅިއެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މީދަލުގެ އަނގަމަތީގައި ހުންނަ ދިގު އިސްތަށިތައް ހަރަކާތްކުރުވުމުގައި ކާމިޔާބު ހޯދިއެވެ. މިއީ ނިއުރޯސައިންސްގެ ދާއިރާގައި އައި އިންގިލާބެކެވެ.
މީގެ ކުރިން ސައިންސްވެރިންނަށް ކުރެވޭ ކަމަކީ ވަކި ކަމެއް ކުރާއިރު ސިކުނޑީގެ ހަރަކާތްތެރިވަނީ ކޮން ބައެއްތޯ ބެލުމެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ސައިންސްވެރިންނަށް ސިކުނޑީގެ ވަކި ސެލްތަކެއް ސީދާ ހަރަކާތްތެރިކުރުވުމުން ވާނީ ކިހިނެއްތޯ ބެލުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބުނީއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ބަލައިގެން ދެނެގަތުމުގެ ބަދަލުގައި، ސަބަބާއި ނަތީޖާ ސީދާ ތަހުލީލުކޮށް ދެނެގަތުމަށް ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ.
ހަނދާނާއި، އިހުސާސްތަކާއި ބަލިތައް ދެނެގަތުން
މި އުކުޅަކީ އިންސާނާގެ އުޅުމާއި ގުޅިފައިވާ ނާރުގެ ނިޒާމުތައް ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ ވަރުގަދަ ވަސީލަތަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ. މީދަލުގައި ކުރެވުނު ތަހުލީލުތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، އޮޕްޓޯޖެނެޓިކްސް ބޭނުންކޮށްގެން ހަނދާންތައް އުފެދޭ ގޮތާއި، ބިރުގަތުން ފަދަ އިހުސާސްތަކާ ގުޅޭ ނާރުގެ ސެލްތައް ދެނެގަނެވިދާނެއެވެ.
ކެރޮލިންސްކާ އިންސްޓިޓިއުޓްގެ ޕްރޮފެސަރ އަދި ނޮބެލް ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއް ކަމަށްވާ އެނާ ވެޑެލް ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި، މިއީ ސިކުނޑީގެ މަސައްކަތްތައް ދައްކައިދޭ ޗާޓެއް ނުވަތަ ‘ފަންކްޝަނަލް މެޕް’ އެއް ކުރެހުމަށް ލިބުނު ފުރުސަތެކެވެ. މީގެ ކުރިން ސައިންސްވެރިންނަށް އެނގެނީ ސިކުނޑީގެ އޮނިގަނޑު ހުންނަ ގޮތް އެކަންޏެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު، ވަކިވަކި އިހުސާސްތަކާއި ހަނދާންތަކަށް ޒިންމާވާ ސެލްތަކަކީ ކޮބައިކަން ސީދާ ދެނެގަނެވޭނެއެވެ.
މިގޮތަށް ސިކުނޑީގެ ސެލްތައް މަސައްކަތްކުރާ ގޮތް އެނގުމުން، ހަނދާން ނެތޭ ބަލި (ޑިމެންޝިއާ)، ފިޓުޖެހުން (އެޕިލެޕްސީ) އަދި ދެވިހިފުން (އެޑިކްޓްވުން) ފަދަ ކަންކަމުގައި ސިކުނޑިއަށް ބަދަލު އަންނަނީ ކިހިނެއްކަން ދެނެގަތުމަށް މަގުފަހިވާނެއެވެ.
ނޮބެލް ހޯދުމަކުން އުންމީދުގެ ދޯއްޖަކަށް
މި މަސައްކަތަކީ އަސާސީ ދިރާސާއެއްގެ ގޮތުގައި ފެށުނު ކަމެއް ނަމަވެސް، މީގެ ފައިދާ މިއަދު ވަނީ ލެބޯޓްރީތަކުން ބޭރަށް ނިކުމެފައެވެ. ‘އޮޕްޓޯޖެނެޓިކް ތެރަޕީ’ ގެ އެހީގައި ލޯފަން މީހުންނަށް ފެނުން އަނބުރާ ހޯދައިދިނުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ.
ކުރެވުނު އެއް ތަހުލީލެއްގައި، ‘ރެޓިނައިޓިސް ޕިގްމެންޓޯސާ’ ބަލީގެ ސަބަބުން ލޯފަންވެފައިވާ މީހެއްގެ ލޮލަށް، ނުރައްކަލެއް ނެތް ވައިރަހެއްގެ އެހީގައި ޗެނަލްރޯޑޮޕްސިން އުފައްދާ ޖީން ފޮނުވިއެވެ. އެއަށްފަހު، ވަށައިގެންވާ މަންޒަރުތައް އަލި ސިގްނަލްތަކަކަށް ބަދަލުކޮށްލާ ޚާއްޞަ އައިނެއް އެ މީހާ ބޭނުންކުރުމުން، އޭނާގެ ލޮލުގެ ފެނުން ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް އަނބުރާ ލިބުނެވެ. މިއީ އެއް ޒަމާނަކަށް ބަލާއިރު ޚިޔާލީ ވާހަކައެއްގެ ގޮތުގައި ފެނުނު ކަމެއް ނަމަވެސް، މިއަދު މިވަނީ އަލީގެ އެހީގައި ގެއްލިފައިވާ ހިއްސެއް އަނބުރާ ހޯދައިދެވިދާނެކަން ސާބިތުކޮށްދީފައެވެ.
ޑައިސަރޯތު، ހެގްމަން އަދި ނާގެލްއަށް ލިބުނު މި ނޮބެލް އިނާމަކީ، ބަޔޮލޮޖީގެ އެންމެ ކުދިކުދި ތަފުސީލުތަކުން ފެށިގެން އިންސާނިއްޔަތާ ގުޅިފައިވާ އެންމެ ބޮޑެތި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ހޯދައިދިން ހޯދުމަކަށް ދެވުނު އިނާމެކެވެ. ހަނދާންތައް އުފެދެނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އިހުސާސްތައް އުފަންވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ސިކުނޑީގެ ނާރުގެ ނިޒާމަށް މައްސަލަ ދިމާވަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އަދި އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، އެ ނިޒާމުތައް ދެނެގަތުމުން ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ހޯދުމަށް ކުރެވޭނީ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟
މި ސައިންސްވެރިންގެ ހޯދުމުން، މިފަދަ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ހޯދުމަށް ސައިންސްވެރިންނަށް މުޅިން އާ މަގުތަކެއް ވަނީ ކޮށައިދީފައެވެ.
