ހިތާމައަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމައުގައި އާންމުކޮށް ހިމޭން އިހުސާސެކެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިނިތުންވުންތަކުގެ ފުރަގަހުގައި، ދިރިއުޅުމުގެ އާދަކާދަތަކުގެ ތެރޭގައި ފޮރުވިފައިވާ، ހިތުގެ ފުންމިނުގައި އުފުލަމުންދާ ބުރައެކެވެ. ހިތާމަކުރުމަކީ ބަލިކަށިކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ބޭރުކޮށްލާނެ ދިމާއެއް ނެތި ހިތުގައި ބަންދުވެފައިވާ ލޯތްބެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ގާތް މީހަކު ވަކިވެދިއުމުން، ވަށައިގެން ތިބޭ މީހުން ހެޔޮނިޔަތުގައި “ހިތްވަރުގަދަ ކުރާށޭ”، “ކުރިއަށް ދާށޭ” ނުވަތަ “މާ ބޮޑަށް ނުވިސްނާށޭ” ބުނެފާނެއެވެ. އެމީހުން އެހެން ބުނަނީ އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އެމީހުން ބޭނުންވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތާމަތަކުން އަރައިގަނެ، ހިނިތުންވެ، އާންމު ދިރިއުޅުމަށް އެނބުރި އައުމަށެވެ.
ނަމަވެސް، ހިތާމައަކީ ވަކި ތާވަލަކަށް ހިނގާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
އަދި ލޯތްބަކީ މުއްދަތު ހަމަވާ އެއްޗެއްވެސް ނޫނެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި އަޅުގަނޑުމެން ބޮޑުވަނީ އާއިލީ ގާތް ގުޅުންތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ގޭގެއަކީ އެކުގައި ކެއުމާއި، ސަކަރާތް ޖެހުމާއި، ބޮޑެތި މީހުންގެ ނަސޭހަތާއި، ވަރުގަދަ ޖަޒުބާތީ ގުޅުންތަކުން ފުރިފައިވާ ތަންތަނެވެ. އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެން ލޯބިވާ މީހަކު ޖިސްމާނީ ގޮތުން ވަކިވެދިއުމުން، އެމީހަކު ދޫކޮށްފައިދާ ހިމޭންކަން ބަސްތަކަށްވުރެ ގަދައަށް އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ. އެމީހުންގެ ނެތުން ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ދިމާލަކުންވެސް ފުންކޮށް އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ.
ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް އެ ހަނދާންތައް “ފޮހެލުމަށް” މީހުން އުންމީދު ކުރެއެވެ. ނަމަވެސް، ހިތަށް ތަސައްލީ ދިން އަޑެއް ހަނދާން ނައްތާލާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މަގުދައްކައިދިން މީހަކު ހަނދާނުން ފޮހެލާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއަދު ތިބާ ތިޔަހުރި ގޮތަށް ބައްޓަންކޮށްދިން މީހާ ހަނދާން ނައްތާލެވޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
ހަނދާންތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެން ހިފަހައްޓާ ކަސްތޮޅެއް ނޫނެވެ. އެއީ ﷲ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްވާފައިވާ އަގުބޮޑު ޚަޒާނާއެކެވެ.
އިސްލާމްދީން ހިތާމައިގެ އިހުސާސްތައް ބަލައިގަނެއެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ ގާތް ބޭފުޅުން ވަކިވެދިއުމުން އެކަލޭގެފާނުވެސް ކަރުނަފޮދު އޮއްސެވިއެވެ. އެ ކަރުނަފޮދަކީ ބަލިކަށިކަމުގެ ނިޝާނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހިތުގައިވާ އޯގާތެރިކަމާއި ލޯބީގެ ނިޝާނެކެވެ. މިއިން އެނގެނީ ހިތާމަކުރުމަކީ އިންސާނީ ތަބީއަތެއް ކަމާއި، ހަނދާން އާކުރުމަކީ ކުށެއް ނޫން ކަމެވެ.
އިސްލާމްދީނުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އުނގަންނައިދެނީ މި ދުނިޔެއަކީ ވަގުތީ ތަނެއް ކަމެވެ. ކޮންމެ ނަފްސަކީ ﷲ ގެ މިލްކެކެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ހަޟްރަތަށް އެންމެންވެސް އެނބުރި ދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މި ވިސްނުމަކީ ވަކިވުމުން ލިބޭ ހިތްދަތިކަން ފޮހެލާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތާމައަށް މާނައެއް ގެނެސްދޭ ކަމެކެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތާމަ “ކެތްތެރިކަމަށް ބަދަލުކޮށްދީ، އެމީހުންނަށް އޮންނަ ލޯބި “ހެޔޮދުއާއަށް” ބަދަލުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ވަކިވެދިޔަ މީހުންނަށްޓަކައި ހެޔޮދުއާކޮށް، އެމީހުންގެ ނަމުގައި ސަދަގާތް ދީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަމާދުތަކުގައި އެމީހުން ހަނދާންކުރާއިރު، އަޅުގަނޑުމެން އެ ހިފަހައްޓަނީ މާޒީއެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިސްލާމްދީން މަތިވެރިކޮށްފައިވާ ގުޅުމެއް ދެމެހެއްޓުމެވެ. ލޯތްބަކީ މަރާއެކު ނިމިދާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަނދާންތަކާއި ހެޔޮ އަމަލުތަކުގެ ތެރެއިން ދެމިގެންދާ އެއްޗެކެވެ.
ބައެއްފަހަރު، އަޅުގަނޑުމެން ލޯބިވާ މީހުން ހަގީގަތުގައި އަޅުގަނޑުމެންނާ ވަކިވެގެން ނުދެއެވެ. އެމީހުން ތިބެނީ ހިމޭންކަމާއެކު އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަހަތުގައެވެ.
އެމީހުންގެ އަޑު ނީވިދާނެއެވެ. ނުވަތަ ކުރިން އެމީހުން އިށީނދެ ތިބި ތަންތަނުން އެމީހުން ނުފެނިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެމީހުންގެ އަސަރު އަޅުގަނޑުމެންގެ އާދަކާދަތަކުންނާއި، އަޅުގަނޑުމެން ގަބޫލުކުރާ ހަމަތަކުންނާއި، އަޅުގަނޑުމެން ވާހަކަދައްކާ ގޮތުންނާއި، އެހެން މީހުންނަށް އަޅާލާ ގޮތުންވެސް ފެންނަން ހުރެއެވެ. އެމީހުން ދެއްވި އިރުޝާދުތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިފައަކަށް ވެއެވެ. އެމީހުންގެ ލޯތްބަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްވަރަށް ވެއެވެ.
އެމީހުންގެ ހަނދާންތައް އެންމެ ކުދިކުދި ކަންތައްތަކުންވެސް އާވެއެވެ. ދުވާ ވަހަކުން.. ކުއްލިއަކަށް އިވޭ ލަވަޔަކުން ހިތް މަޑުޖެހޭ ހިނދުގައެވެ. ހިމޭން ވަގުތުތަކުގައި، މަޑުމައިތިރި ރާޅުތަކެއް ފަދައިން ހަނދާންތައް އައިސް ބީހިލާ ހިނދުގައެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުވަފެންތަކުންވެސް އެމީހުން ފެނެއެވެ. އެ މަދު ސިކުންތުކޮޅުތަކުގައި، ހީވަނީ ވަގުތު ހުއްޓިފައިވާ ހެންނެވެ. އެމީހުން އަދިވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ގާތުގައި ހިނިތުންވެ، މަގުދައްކައިދީ، ހިތްވަރު ދޭން ތިބި ފަދައެވެ.
ވަކިވެދިޔަ މީހުންގެ ހަނދާން އާކުރުމަކީ މަތިވެރި ކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެމީހުންނަށްޓަކައި ގުރުއާން ކިޔަވައި، އިހުތިރާމާއެކު އެމީހުންގެ ވާހަކަ ދައްކައި، ދުއާގެ ތެރެއިން އެމީހުންގެ ހަނދާންތައް ދިރުވަމުއެވެ. މިއީ މާޒީގައި ދިރިއުޅުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ އެ މަތިވެރި ލޯތްބަށް އިހުތިރާމް އަދާކުރުމެވެ.
ކުރިއަށް ދިއުމުގެ މާނައަކީ ހަނދާން ނައްތާލުމެއް ނޫނެވެ. ހިތުގެ ޒަޚަމްތައް ފަސޭހަވުމުގެ މާނައަކީ ހަނދާންތައް ފޮހެލުމެއް ނޫނެވެ. ހިތްވަރުގަދަވުމުގެ މާނައަކީ ހިމޭނުން ހުރުމެއް ނޫނެވެ.
އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ހަގީގީ ކުރިއަށް ދިއުމަކީ ކެތްތެރިކަމާއެކު އެ ލޯބި ހިތުގައި އުފުލުމެވެ. ﷲ ގެ މިންވަރުފުޅަށް އިތުބާރު ކުރުމެވެ. އަދި އާޚިރަތުގައި ބައްދަލުވާނެ ކަމުގެ ފުރިހަމަ އީމާންތެރިކަން ހިތުގައި ބޭއްވުމެވެ. އެއީ ހިތުގައި ރިހުމެއް ހުރި ނަމަވެސް، އީމާންތެރިކަމާއެކު ދިރިއުޅުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމެވެ.
ހަގީގަތަކީ، ހަނދާންތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތަކުގައި ލެވިފައިވާ އަގުބޮޑު އަމާނާތެކެވެ. އެމީހުންގެ ހިނިތުންވުމާއި، އާދަކާދަތަކާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، އެހީތެރިކަމަކީ އަޅުގަނޑުމެން އުކާލަންޖެހޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވާހަކައިގެ ބައެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަވަންތަކަމުގެ ބައެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ފުރާނައިގެ ބައެކެވެ.
ލޯބީގެ ހަގީގީ ރީތިކަމަކީ އެއީއެވެ. އެއީ އަލްވަދާއު ކިޔުމަކުން ނިމޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އޭގެ ސިފަ ބަދަލުކޮށްލަނީއެވެ.
ބައެއް މީހުން ހަގީގަތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމުން ދުވަހަކުވެސް ވަކިވެގެން ނުދެއެވެ. އެމީހުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތުގެ ހިމޭންކަމުގެ ތެރޭގައި، މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު އަބަދުގެ އަބަދަށް އަޅުގަނޑުމެންނާ އެކުގައި ދަތުރުކުރެއެވެ.
🤲
إِنَّا لِلَّٰهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ،
މާތްﷲ އެމަރުހޫމުންގެ އެންމެހައި ފާފަތައް ފުއްސަވައި، ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މަތިވެރި ނިޢުމަތް މިންވަރުކުރައްވައި، އެބޭފުޅުންގެ ކައްވަޅުތަކަކީ އަލިކަމާއި އަމާންކަމުން ފުރިގެންވާ ތަނެއްކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ. އަދި އެބޭފުޅުންގެ ކައްވަޅުތައް ތަނަވަސްކޮށްދެއްވައި، އެއީ ސުވަރުގޭގެ ބަގީޗާތަކުގެ ތެރެއިންވާ ބަގީޗާއެއްކަމުގައި ލައްވައި، އަލުން ބައްދަލުވާނޭ ދުވަހާ ހަމައަށް އެބޭފުޅުންނަށް ހިތްހަމަޖެހުމާއި ފަސޭހަކަން މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އަދި އެބޭފުޅުންނަށްޓަކައި ކުރެވޭ އެންމެހައި ހެޔޮ ދުޢާތަކާއި، ފޮނުވާ ލޯތްބާއި، ކުރެވޭ ހެޔޮ އަމަލުތައް މާތްﷲ ގަބޫލުކުރައްވައި، ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތުގައި (ޖަންނަތުލް ފިރްދައުސްގައި) އަޅަމެން އެންމެން އެބޭފުޅުންނާ ބައްދަލުކޮށްދެއްވާށިއެވެ.
އާމީން. 🤍
