ދިރިއުޅުމުގައި ދަސްކުރަންޖެހޭ އެންމެ އުނދަގޫ އެއް ފިލާވަޅަކީ މީހަކަށް މައާފުކުރުމަށްފަހު، އެމީހަކީ އަލުން ތިމާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ނުބެހެއްޓުމަށް ނިންމާ ނިންމުމެވެ.
މުސްލިމުންގެ ގޮތުގައި ގުޅުންތައް ދެމެހެއްޓުމުގެ މުހިންމުކަމާއި، ޚާއްސަކޮށް އާއިލީ ގުޅުންތަކުގެ މަތިވެރިކަން އަބަދުވެސް އަހަރެމެންނަށް ހަނދާންކޮށްދެވެއެވެ. ތިން ދުވަހަށްވުރެ އިތުރަށް ރުޅިވެރިކަން ބޭއްވުމާއި ވާހަކަ ނުދައްކާ ހުރުމަކީ އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މި އުނގަންނައިދިނުންތަކުން ދޭހަކޮށްދެނީ އޯގާތެރިކަމާއި، އެއްބައިވަންތަކަމާއި، އަދި ރަޙުމުގެ ރީތި ސިފަތަކެވެ.
ނަމަވެސް، ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަމަކީ އަބަދު އެހާ އާދައިގެ ކަންތައްތަކެއް ނޫނެވެ.
ބައެއް ފަހަރު، އަހަރެމެންނަށް އެންމެ ބޮޑަށް ދެރަދޭ މީހުންނަކީ ބީރައްޓެހިންނެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަހަރެމެންނާ އެންމެ ގާތް، އަދި އެންމެ އިތުބާރުކުރެވުނު މީހުންނެވެ. އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވާހަކަތަކާއި، ކުރާ ހިތްދަތި ތަޖުރިބާތަކާއި، އަދި ބަލިފައިތައް އެނގޭ މީހުންނެވެ. ކެތްތެރިކަމާއެކު އަހަރެމެން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް ބެލުމެއްނެތި، ބައެއް މީހުން ތަކުރާރުކޮށް މަލާމާތްކޮށް، ދޮގުހަދައި، އަބުރު ކިލަނބުވާފަދަ ވާހަކަތައް ފަތުރައި، ނަފްސާނީ ހަމަޖެހުން ނަގާލައެވެ.
މިފަދަ ހާލަތެއްގައި ހިތަށް އަރާ އެންމެ ހިތްދަތި ސުވާލަކީ އަމިއްލަ ނަފްސު ރައްކާތެރިކުރާ ހާލު، އެމީހަކަށް މައާފުކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
މައާފުކުރުމަކީ ކޮންމެހެން އެމީހަކަށް އަލުން ތިމާގެ ދިރިއުޅުމަށް ވަނުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމެއް ނޫނެވެ. ހިތުގެ އަޑިން މައާފުކޮށް، ހިތުގައިވާ ނުރުހުންތެރިކަން ދޫކޮށްލައި، އެމީހަކަށް ހިދާޔަތަށް އެދި ދުޢާކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެމީހާއާ ދުރުގައި ހުރުމަށް ނިންމިދާނެއެވެ. މައާފުކުރުމަކީ ތިމާގެ ހިތް ހަސަދަވެރިކަމުން ސަލާމަތްކުރުމެވެ. ދުރުގައި ހުރުމަކީ ތިމާގެ ނަފްސާނީ، ޖިސްމާނީ އަދި ރޫޙާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ރައްކާތެރިކުރުމެވެ.
އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅަނީ ކެތްތެރިކަމާއި ގުޅުންތައް ބަދަހިކުރުމަށެވެ. ހަމައެހެންމެ ދީން އުނގަންނައިދެނީ ބުއްދީގެ ބޭނުން ހިފުމަށެވެ. މީހަކު ތަކުރާރުކޮށް ތިމާއަށް އަނިޔާވެރިވާއިރު، އެކަމަށް ފުރުސަތު ދީގެން ހުރުމަކީ ލާޒިމުކަމެއް ނޫނެވެ. މަޝްހޫރު ބަހެއްގައިވާ ފަދައިން، މުއުމިނެއްގެ ގަޔަށް އެއް ހަރުފައެއް ދެފަހަރު ވިހަ ލިޔަދީގެން ނުވާނެއެވެ. މާނައަކީ، ހެޔޮލަފާވުމަކީ ތަކުރާރުކޮށް ލިބޭ އަނިޔާތަކަށް ފުރުސަތު ދިނުމެއް ނޫނެވެ.
ބައެއް ފަހަރު، އެންމެ ހަމަޖެހޭ ނިންމުމަކީ ވަރަށް ހިމޭން ނިންމުމެކެވެ. ޒުވާބުކުރުމެއް، ބަދަލުހިފުމެއް، ނުވަތަ ދިގު އޮޅުންފިލުވައިދިނުންތަކެއް ނެތި، ހިމޭންކަމާއެކު ދުރަށް ޖެހިލުމެވެ. އެމީހަކަށް ސިއްރިއްޔާތުގައި މައާފުކޮށް، ހިތް ސާފުކޮށް، އަބުރުވެރިކަމާއެކު ކުރިއަށް ދިއުމެވެ. މީގެ މާނައަކީ ނަފުރަތު ކުރުމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެމީހަކަށް ދެރައެއް ލިބުމަށް އެދުމެއްވެސް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ހަލަބޮލިކަމުގެ މައްޗަށް ހަމަޖެހުން އިސްކުރުމެވެ.
ދުރުގައި ހުރުމަކީ ޝިފާއަކަށް ވެދާނެއެވެ. މީހަކު ތަކުރާރުކޮށް ނުބައި ވާހަކަތައް ފަތުރައި، ހަޤީޤަތް އޮޅުވާލައި ނުވަތަ ދިރިއުޅުމަށް ނުތަނަވަސްކަން ގެންނަނަމަ، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ހަމަޖެހުން ރައްކާތެރިކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ތިމާގެ ދުޅަހެޔޮކަމާއި، ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި، އަދި އަމިއްލަ އިއްޒަތަކީ ނުހަނު އަގުބޮޑު އެއްޗެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު އިންސާނަކަށް ކުރެވޭނެ އެންމެ ހިތްވަރުގަދަ ކަމަކީ ހިމޭންކަމާއެކު ދުރަށް ޖެހިލުމެވެ. އެއީ ރުޅިވެރިކަމަކުން ނޫނެވެ. ހަސަދަވެރިކަމަކުންވެސް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ބުއްދިވެރިކަމާއެކުގައެވެ.
ހިމޭންކަމާއެކު މައާފުކުރުމަކީ ބަލިކަށިކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ވަރުގަދަ ކަމެކެވެ. އެއިން ދޭހަކޮށްދެނީ މީހާގެ ހަރުދަނާކަމާއި، ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ޤާބިލުކަމެވެ. އަދި މީހުން ކުރާ ކަންތައްތައް އެންމެ މޮޅަށް ބައްލަވާވޮޑިގެންވަނީ ﷲ ކަމުގެ މައްޗަށް އޮންނަ ފުރިހަމަ އީމާންތެރިކަމެވެ.
އެންމެ ފަހު ނަތީޖާއަކަށް ބަލާއިރު، އެހެން މީހުންގެ އަމަލުތަކަށް އަހަރެމެން ޒިންމާވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަހަރެމެން ޒިންމާވާންޖެހޭނީ ހަމައެކަނި އަމިއްލަ އަޚުލާޤަށެވެ. އެހެންކަމުން މައާފުކުރާށެވެ. އެހެނަސް ތިމާގެ ހިތްވެސް ރައްކާތެރިކުރާށެވެ. ސަބަބަކީ ހިތުގެ ހަމަޖެހުމަކީ، ތަކުރާރުކޮށް އެ ހަމަޖެހުން ނަގާލަން މަސައްކަތްކުރާ ބަޔަކަށްޓަކައި ޤުރުބާންކޮށްލަންޖެހޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
