ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަޤުބޫލު އެއް ބުއިން ކަމަށްވާ ކޮފީގެ ރައްކާތެރިކަމާ މެދު އަނެއްކާވެސް ބޮޑު ސުވާލެއް އުފެދިއްޖެއެވެ. އެމެރިކާގެ މަޝްހޫރު ކޮފީ ކުންފުނި ސްޓާބަކްސްއާ ދެކޮޅަށް މިހާރު ކުރިއަށްދާ ގްރޫޕް ލޯސޫޓެއްގައި ތުހުމަތުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ކުންފުނީގެ ކޮފީ އުފެއްދުންތަކުގައި ހިމެނޭ ބައެއް ކެމިކަލް މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން ސިއްޙީ ގޮތުން ދިގު މުއްދަތުގެ ނުރައްކާތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.
މި މައްސަލައިގެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ “އެކްރިލަމައިޑް” ކިޔާ ކެމިކަލް މާއްދާއެކެވެ. މިއީ ކޮފީ ބީންސް ވަރަށް ގަދަ ހޫނުމިނެއްގައި ރޯސްޓްކުރާއިރު (ފިހާއިރު) ޤުދުރަތީ ގޮތުން އުފެދޭ މާއްދާއެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން މާގިނައިން މި މާއްދާ ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވުމަކީ ކެންސަރު ބައްޔަށް މަގުފަހިވެދާނެ ކަމެކެވެ. ކޮފީގައި މި މާއްދާ ހިމެނޭ މައްސަލައަކީ މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ފެށިގެން ދެކެވެމުން އަންނަ ވާހަކައެކެވެ. އެގޮތުން 2010 ވަނަ އަހަރު ލޮސް އެންޖެލިސްގެ “ކައުންސިލް ފޯ އެޑިއުކޭޝަން އެންޑް ރިސާޗް އޮން ޓޮކްސިކްސް” އިން މިފަދަ މައްސަލައެއް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ.
މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން 2018 ވަނަ އަހަރު ކެލިފޯނިއާގެ ކޯޓަކުން ފުރަތަމަ ނިންމީ، ސްޓާބަކްސް ހިމެނޭހެން ކޮފީ ވިއްކާ ކުންފުނިތަކުން، އެމީހުންގެ އުފެއްދުންތަކަކީ ކެންސަރަށް މަގުފަހިވެދާނެ އެއްޗެއްކަމުގެ އިންޒާރު ލޭބަލް ޖަހަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، 2019 ވަނަ އަހަރު މި ނިންމުން ބާތިލުކުރިއެވެ. އެއީ ކެލިފޯނިއާގެ “އޮފީސް އޮފް އެންވަޔަރަންމަންޓަލް ހެލްތު ހަޒާޑް އެސެސްމަންޓް” އިން ކުރި ދިރާސާއަކަށްފަހު، އާންމު މިންވަރަކަށް ކޮފީ ބޯ މީހުންނަށް އޭގައި ހިމެނޭ އެކްރިލަމައިޑްގެ ސަބަބުން ކެންސަރުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުނޫންކަމަށް ނިންމުމާ ގުޅިގެންނެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، 2024 އާއި 2026 އާ ދެމެދު އަނެއްކާވެސް މި ވާހަކަތައް އާވެ، އާންމުންގެ މެދުގައި ކަންބޮޑުވުން ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. މިފަހަރުގެ ތުހުމަތުތަކުގައި ކޮފީ ރޯސްޓްކުރުމުން އުފެދޭ މާއްދާތަކުގެ އިތުރުން، ކޮފީ ބަންދުކުރަން ބޭނުންކުރާ ސާމާނުން ހަށިގަނޑަށް ވާސިލުވެދާނެ ކެމިކަލްތަކުގެ ވާހަކަވެސް ހިމެނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްއިއްޔާ (ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ) ހިމެނޭހެން ސިއްޙީ ދާއިރާގެ އިސް އިދާރާތަކުން ބުނަމުންދަނީ، މެދުމިންވަރަކަށް ކޮފީ ބޭނުންކުރުމަކީ އާންމުކޮށް ރައްކާތެރި ކަމެއް ކަމަށެވެ.
މިކަމުގައި މާހިރުން ފާހަގަކުރައްވާ ގޮތުގައި، މީގެ ނުރައްކާ ބިނާވެފައިވަނީ ބޭނުންކުރާ މިންވަރުގެ މައްޗަށެވެ. ލެބޯޓްރީތަކުގައި ކުރެވޭ ދިރާސާތަކުން ބައެއް މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން ސެލްތަކަށް ގެއްލުންވާކަން ދެއްކި ނަމަވެސް، އާންމުކޮށް ދުވާލަކު ބޯ ކޮފީ ތަށީގައި މި މާއްދާތައް ހުންނަނީ ނިސްބަތުން ވަރަށް މަދު މިންވަރަކަށެވެ.
ކޮފީ ބޯ ފަރާތްތަކަށް މިފަދަ ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ބައެއް ކަންކަން ކުރެވިދާނެއެވެ.
● އަލަށް މުގުރާފައިވާ ކޮފީ ބީންސް ބޭނުންކުރުން.
● މާބޮޑަށް އަނދާފައި ނުވަތަ މާ ގަދައަށް ރޯސްޓްކޮށްފައި ހުންނަ ކޮފީން ދުރުހެލިވުން.
● ކޮފީ ހެދުމަށް ސާފު، ފިލްޓަރުކުރި ފެން ބޭނުންކުރުން.
● ދުވާލަކު ބޯ މިންވަރު މެދުމިންވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުން.
ދިވެހިރާއްޖޭގައިވެސް ކޮފީ ބޯ ސަގާފަތް އިތުރުވަމުންދާއިރު، ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅޭ މިފަދަ މަޢުލޫމާތުތަކަށް ސަމާލުވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މި މައްސަލަ ކޯޓުގައި ކުރިއަށްދާ ގޮތަކުން، ދުނިޔޭގެ ބުއިންތައް އުފައްދާ ކުންފުނިތަކުން އުފެއްދުންތަކުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ލޭބަލް ކުރުމުގައި ގެންގުޅޭ އުސޫލުތަކަށް ބަދަލުތަކެއް އައުން އެކަށީގެންވެއެވެ.
