ކޮންމެ މުޖުތަމަޢެއްގައިވެސް، ތަފާތު ސަގާފަތްތަކާއި ޖީލުތަކުގެ ތެރޭގައި، ހައިރާންކުރުވަނިވި އަދި ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެއް ފެންނަން އޮވެއެވެ. އެއީ ސިޔާސީ ޝަޚްސިއްޔަތުތަކުން ކުރާ ކަންކަމާއި، ދައްކާ ވާހަކަތަކާއި، އެމީހުންގެ އުޅުން ކިތަންމެ ސުވާލު އުފެދޭ ކަމަކަށް ވީނަމަވެސް، އެއްވެސް ބެލުމެއްނެތި އެމީހުން ދިފާޢުކުރާ މީހުން އުޅޭ އުޅުމެވެ. އެ ލީޑަރުން އަސާސީ އަޚުލާޤާއި، ދީނީ އުސޫލުތަކާއި ނުވަތަ އިޖުތިމާޢީ ހަމަތަކާ ޚިލާފުވިޔަސް، އެމީހުންނަށް ތާއީދުކުރާ މީހުން ބުނަނީ “މިއީ އެންމެންވެސް ކުރާ ކަމެއް” ނުވަތަ “މިއީ އަލަށް ކުރާ ކަމެއް ނޫން” ކަމަށެވެ.
ނަމަވެސް މިހެންވަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ މީހުން އެމީހުންގެ ބުއްދީގެ ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލައި، ކަނު ތާއީދެއް އިޚްތިޔާރު ކުރަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ބައިވެރިވުމުގެ ހިތްހަމަޖެހުން
އިންސާނުންގެ ތަބީޢަތުގައިވެސް ވަކި ބައެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނުމުގެ އެދުން އޮވެއެވެ. ސިޔާސީ ޝަޚްސިއްޔަތަކަށް ނުވަތަ ހަރަކާތަކަށް ތާއީދުކުރުމަކީ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އައިޑެންޓިޓީއެއް ނުވަތަ ވަކި އާއިލާއެއް ނުވަތަ ގްރޫޕެއް ލިބޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކަށް އިޙުސާސް ކުރެވެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އަމިއްލަ ނަފުސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ކުޑަ ނުވަތަ ދިރިއުޅުމުގެ މިސްރާބެއް ނެތް މީހުންނަށް، ބާރުގަދަ ލީޑަރެއްގެ ފަހަތުން ދިއުމަކީ މަޤުޞަދެއް އޮތްކަމުގެ އިޙުސާސް ކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
އެހެންކަމުން، އެ ލީޑަރާ މެދު ސުވާލު އުފެއްދުމަކީ އަމިއްލަ ނަފުސާ މެދު ސުވާލު އުފެއްދުން ފަދަ ކަމެކެވެ. އެހެންވެ، ކަންކަމަށް އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، އެމީހުން އެ ލީޑަރަކު ދިފާޢު ކުރެއެވެ. ސަބަބަކީ އެ ލީޑަރުގެ ކުށެއް ޤަބޫލުކުރުމަކީ އަމިއްލަ ނަފުސުގެ ބައެއް ގެއްލުން ކަމުގައި އެމީހުންނަށް އިޙުސާސް ކުރެވޭތީއެވެ.
ލީޑަރުންނަކީ އިންސާނުންގެ ބަދަލުގައި ރަމްޒުތަކަކަށް ވުން
ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް، ސިޔާސީ ވެރިންނަކީ ކުށް ކުރެވޭނެ އިންސާނުންގެ ގޮތުގައި ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، އެމީހުންނަކީ އުއްމީދުގެ، ފަޚުރުގެ، ދީނުގެ ނުވަތަ ވަކި ކަމަކަށް ހުރަސްއަޅާ ރަމްޒުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެން ފަށައެވެ. މިހިސާބަށް ކަންކަން ދިއުމުން، އެމީހުންނަށް ފާޑުކިޔުމަކީ ޒިންމާދާރު ކުރުވުމުގެ ގޮތުގައި ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ޣައްދާރުވުން ނުވަތަ ޚިޔާނާތްތެރިވުން ކަމުގައި ބެލެވެއެވެ.
ނުރައްކާތެރި ގޮތްގޮތަށް ކަންކަން މާނަކުރަން ފަށަނީ މިހިސާބުންނެވެ. އާންމު ހާލަތްތަކުގައި ބަލައިނުގަނެވޭނެ ކަންކަން ކަމުގައިވާ ދޮގުހެދުމާއި، ބޮޑާކަމާއި، އަޚުލާޤީ މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފުވުން ފަދަ ކަންކަމަށް އުޒުރުދައްކައި، އެއީ އެއްވެސް ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ހަދައެވެ. އެއީ އެކަންކަން ރަނގަޅުވެގެންނެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެ ޝަޚްސިއްޔަތަކީ ފާޑުކިޔުމަށްވުރެ މަތީގައިވާ މީހެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާތީއެވެ.
ދުޝްމަނުން ބަދަލުވުން: ފިކުރެއްނެތް ވަފާތެރިކަން
ބައެއް ފަހަރު މި ކަނު ތާއީދު މާ ބޮޑަށް ބިރުވެރިވެގެން ދެއެވެ. ކުއްލިއަކަށް ވަކި މީހަކީ އެންމެ ބޮޑު ދުޝްމަނު ކަމުގައި، ނުވަތަ އެންމެ ނުބައި މީހާގެ ގޮތުގައި ދައްކައިދެއެވެ. ތާއީދުކުރާ މީހުންނަށް އެމީހަކަށް މަލާމާތްކޮށް، އެމީހަކާ ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލައި، އަބުރު ކަތިލައި، އިންސާނީ ކަރާމާތް ނަގާލުމަށް ބާރުއަޅައެވެ. ޝިއާރުތައް އުފައްދައި، ނަފުރަތު އާންމުކުރެއެވެ.
ދެން، ކުއްލިއަކަށް ހުރިހާ ކަމެއް ބަދަލުވެއެވެ. ކުރިން ނުބައިކަމަށް ބުނި މީހާއަކީ މިއަދު އެންމެ ގާތް މީހާއަށް ވެދެއެވެ. ކުރިން އެމީހަކާ ދެކޮޅަށް ދެއްކި ވާހަކަތައް މިއަދު ދިފާޢުކުރަން ފަށައެވެ. ކުރިން ބަލައިނުގަނެވޭނެ ކަމަށް ބުނި އަމަލުތަކަކީ މިއަދު އެންމެ ރަނގަޅު އަމަލުތައް ކަމުގައި ހަދައި، ނުވަތަ އެކަންކަން ހަނދާން ނައްތާލައެވެ.
މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ ތެރޭގައި، ކަނު ތާއީދުކުރާ މީހާ އެ ޖަހާހާ ބެރަކަށް ނަށައެވެ. އެއްވެސް ސުވާލެއް ނެތެވެ. އެއްވެސް ވިސްނުމެއް ނެތެވެ. މިއީ އުސޫލުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ވަފާތެރިކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ބުއްދިއާ ވަކިވެފައިވާ ވަފާތެރިކަމެކެވެ. ބައެއް މީހުން މިއަށް ސިޔާސީ އުކުޅޭ ކިޔައިފާނެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ “ސިޔާސީ ކަލްޓެއް” ނުވަތަ ކަނު އަޅުވެތިކަމެއް ފަދަ ކަމެކެވެ.
އަމިއްލަ ނަފުސަށް އިތުބާރު ކުޑަވުމާއި ބަރޯސާވުން
ކަނު ތާއީދު އާންމުކޮށް އުފެދެނީ ނުތަނަވަސްކަމާއި ބިރުވެރިކަމުގެ ތެރޭގައެވެ. މީހުންނަށް އެމީހުންގެ ބާރެއް ނެތްކަމާއި، އަޑެއް ނެތްކަމުގެ އިޙުސާސް ކުރެވުމުން، އެމީހުން ބާރުގަދަ އަދި ގޮތްދޫނުކުރާ ލީޑަރެއްގެ ފަހަތަށް ވަދެއެވެ. އެ ލީޑަރަށް ތާއީދުކުރުމަކީ އެ ލީޑަރުގެ ކިބައިން ބާރު ހޯދުމުގެ މަގެކެވެ. އެމީހަކު ދިފާޢުކުރުމަކީ އެމީހުން ބިނާކޮށްފައިވާ އަމިއްލަ އައިޑެންޓިޓީ ހިމާޔަތްކުރުމެވެ. އެހެންކަމުން ލީޑަރަށް އަންނަ ފާޑުކިޔުމަކީ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އަންނަ ހަމަލާއެއްގެ ގޮތުގައި އެމީހުންނަށް އިޙުސާސް ކުރެވެނީ މި ސަބަބާ ހުރެއެވެ.
ބަލައިނުގަނެވޭނެ ކަންކަން އާންމު ކަމަކަށް ހެދުން
ކަނު ތާއީދުގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ނަތީޖާއަކީ، ދުވަހަކުވެސް ބަލައިގަނެގެން ނުވާނެ ކަންކަން މުޖުތަމަޢުގައި އާންމުވެގެން ދިއުމެވެ. މީހުން ތަކުރާރުކޮށް “އެންމެންވެސް ކުރާ ކަމެއް” ކަމަށް ބުނާނަމަ، އެމީހުން އެ ދިފާޢުކުރަނީ ހަމައެކަނި އެކަކު ނޫނެވެ. އެމީހުން އެ ދަށަށް ވައްޓާލަނީ މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ އަޚުލާޤީ މިންގަނޑެވެ. ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުންދާއިރު، ނުބައި ކަންކަމަކީ ނުބައި ކަންކަން ކަމުގައި އިޙުސާސެއް ނުކުރެވެއެވެ. މިހިސާބުން އީމާންކަމާއި، އަޚުލާޤާއި، ތެދުވެރިކަމުގެ އުސޫލުތައް މަޑުމަޑުން ފޮހެވިގެން ދެއެވެ.
“މާ ބޮޑު ފައިދާއަކަށްޓަކައި” ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ދެއްކުން
ގިނަ މީހުން އެމީހުންގެ ކަނު ތާއީދު ދިފާޢުކުރަނީ އެއީ “ޤައުމީ ފައިދާއަށްޓަކައި” ނުވަތަ “މާ ބޮޑު ރަނގަޅަކަށްޓަކައި” ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ބުނެއެވެ. ނަމަވެސް ތާރީޚާއި އިންސާނީ ތަޖުރިބާ އަހަރެމެންނަށް ދަސްކޮށްދެނީ މުހިންމު ފިލާވަޅެކެވެ. އުސޫލުތައް ޤުރުބާންކޮށްގެން ހަޤީޤީ ހެޔޮކަމެއް ބިނާކުރެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ފަސޭހައަކަށްޓަކައި ހަޤީޤަތް ޤުރުބާންކުރުމުން ލިބޭ ނަތީޖާއަކީ އިންސާފެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ފަސްކުރެވޭ ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ.
އިސްލާމްދީނުގައި ބުއްދީގެ ބޭނުންކުރުމެއް ނެތި ކަނުކޮށް މީހުންގެ ފަހަތުން ދިއުމަކީ ހިތްވަރުދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅަނީ އިންސާފަށާއި (ޢަދުލު)، ހަޤީޤަތަށާއި (ޙައްޤު) އަދި އަމިއްލަ ޒިންމާ އަދާކުރުމަށެވެ. މުއުމިނަކީ އެހެން މީހުންގެ ފަހަތުން ކަނުކޮށް ދާންޖެހޭ މީހެއް ނޫނެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އަނިޔާވެރިކަމަކަށް ނުވަތަ އަޚުލާޤީ ގޮތުން ދަށު ދަރަޖައިގެ ކަމަކަށް އެކަން ވާނަމައެވެ.
ޤުރުއާނުގައި ތަކުރާރުކޮށް ވަނީ، އެއްވެސް ވިސްނުމެއް ނެތި ވެރިންގެ ނުވަވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ފަހަތުން ދިއުމާ މެދު އިންޒާރު ދެއްވާފައެވެ. ޤިޔާމަތް ދުވަހު، “ތިމަންމެން އުޅުނީ އެހެން މީހުން އުޅުނު ގޮތަށޭ” ބުނެ އަމަލުތަކުން ބަރީއައެއް ނުވެވޭނެއެވެ.
އިސްލާމްދީން އުނގަންނައިދެނީ:
● ހަޤީޤަތަކީ އެ ބުނާ މީހެއްގެ ސަބަބުން ބަދަލުވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
● ނުބައި ކަމެއް، ގިނަ ބަޔަކު އެކަމެއް ކުރުމަކުން ރަނގަޅު ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ.
● ވަފާތެރިކަން ދުވަހަކުވެސް އިންސާފަށްވުރެ ކުރިއަށް ނެރެގެން ނުވާނެއެވެ.
ވެރިކަމުގެ ނިޒާމުގައިވެސް ޒިންމާދާރުކުރުވުމަކީ އަސާސީ ކަމެކެވެ. ވެރިއަކީ ފާޑުކިޔުމުން އެއްކިބާވެގެންވާ މީހެއް ނޫނެވެ. އަދި ތާއީދުކުރާ މީހާއަކީ އޭނާގެ ޒިންމާއިން މިންޖުވެގެންވާ މީހެއް ނޫނެވެ. ރަސޫލުﷲ ﷺ އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވަނީ، ޙައްޤުގެ މަގުގައި ސާބިތުވުމަށެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ނަފުސާ ދެކޮޅަށް ނުވަތަ ތިމާ ތާއީދުކުރާ މީހަކާ ދެކޮޅަށް ނަމަވެސްމެއެވެ.
މިކަމުން ހަނދާންކޮށްދެނީ ވަރަށް މުހިންމު އުސޫލެކެވެ. މުއުމިނަކީ ވަކިވަކި ފަރުދުންނަށް ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، އުސޫލުތަކާއި އަގުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެ އިސްކަންދޭ މީހެކެވެ.
އަމިއްލައަށް ވިސްނުމުގެ ހިތްވަރު
ހަޤީޤީ ބާރަކީ ބާރަށް ހަޅޭއްލަވައިގެން ތާއީދުކުރުމެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ ކަނުކޮށް މީހުން ދިފާޢުކުރުމެއްވެސް ނޫނެވެ. ހަޤީޤީ ބާރަކީ، އުނދަގޫ ހާލަތްތަކުގައިވެސް ބުއްދީގެ ބޭނުންކޮށްގެން ކަންކަން ވަޒަންކުރުމުގެ ޤާބިލުކަމެވެ. އަމިއްލަ އެދުމެއް އޮތް ކަމުގައިވިޔަސް، ލީޑަރުން ޒިންމާދާރުކުރުވުމުގެ ހިތްވަރު ހުރުމެވެ.
ސަބަބަކީ މީހަކަށް އިޙުތިރާމްކުރުމަކީ އެމީހަކު ކުރާ ކުށްތަކަށް އުޒުރު ދެއްކުމެއް ނޫނެވެ. އަދި މީހަކަށް ތާއީދުކުރުމަކީ ތިމާގެ އަމިއްލަ އުސޫލުތައް ޤުރުބާންކުރުމެއް ވެސް ނޫނެވެ.
ސިއްޙަތު ރަނގަޅު މުޖުތަމަޢެއް ބިނާވަނީ ސުވާލެއް ނެތި ފަހަތުންދާ ބައެއްގެ މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. އެއީ ތާއީދުކުރާ މީހުންގެ އަމަލުތަކާ މެދު ސުވާލު އުފެދުނަސް، ރަނގަޅާއި ނުބައި ވަކިކުރަން އެނގޭ ފަރުދުންގެ މައްޗަށެވެ.
ސަބަބަކީ، ޝަޚުސިއްޔަތެއްގެ އަމަލުތަކާ އެއްގޮތަށް އަހަރެމެންގެ އަޚުލާޤީ މިންގަނޑު ބަދަލުކުރަން ފަށާ ހިސާބުން، އަހަރެމެންނަށް ސިޔާސީ ކާމިޔާބީއަށްވުރެ މާ އަގުބޮޑު އެއްޗެއް ގެއްލިގެންދެއެވެ. އެއީ ތިމާގެ އަމިއްލަ ތެދުވެރިކަމާއި ސާބިތުކަމެވެ.
