އިތުރު ވަގުތާއި، ހަކަތައާއި، ނަފުސާނީ ގޮތުން ހުސްވެގެން ދިއުމަށް މުޖުތަމައު މަޖުބޫރުކުރާ މި ދުވަސްވަރު، “ނޫނެކޭ” ބުނުމަކީ ދަސްކުރަން އެންމެ އުނދަގޫ، ނަމަވެސް އެންމެ މުހިންމު އެއް ހުނަރަށް ވަނީ ވެފައެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން ފަދަ ގުޅުންތައް ބަދަހި މުޖުތަމައުތަކުގައި، “ނޫނެކޭ” ބުނުމަކީ ގިނަ ފަހަރަށް އިޙުތިރާމް ކުޑަކުރުން ނުވަތަ އަމިއްލަ އެދުން ބޮޑުވުން ކަމުގައި ނުބައިކޮށް މާނަކުރެވެއެވެ. ތެދުވެރިވުމަށްވުރެ ބޮޑަށް، މަސްލަހަތު ހިފެހެއްޓުމަށް އިސްކަންދީގެން ބޮޑެތިވާ މީހުންނަށް، އަމިއްލަ ނަފުސަށް ނުއުފުލޭވަރުގެ ކަންކަމާ ހަވާލުވުމާއި، ނަފުސާނީ ގޮތުން ވަރުބަލިވުމުގެ ހިތްދަތި ތަޖުރިބާތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހެއެވެ.
ނޫނެކޭ ބުނަން ޖެހިލުންވަނީ ކީއްވެ؟
މީހުން ބާކީކޮށްފާނެތީ ނުވަތަ މީހުންގެ ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވެދާނެތީ އޮންނަ ބިރުވެރިކަމަކީ، އަމިއްލަ ސިއްޙަތަށް ގެއްލުންވީ ނަމަވެސް “އާނއެކޭ” ބުނަން މަޖުބޫރުވާ ސަބަބެކެވެ. މީގެ އަސްލު ގުޅިފައިވަނީ އިންސާނާގެ “ނަފުސާ” އެވެ. އެއީ އަބަދުވެސް މީހުންގެ ރުހުން ހޯދުމަށާއި، ހިތް ނުތަނަވަސްވާ ކަންކަމުން ދުރުވާން އެދޭ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް، އަބަދު މީހުން ރުއްސަން އުޅުމުގެ އަގަކީ އަމިއްލަ ހިތްހަމަޖެހުމާއި، ވަގުތާއި، އަދި ނަފުސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ގެއްލިގެން ދިއުމެވެ.
އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން: މެދުމިންވަރާއި އަމާނާތްތެރިކަން
އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅަނީ މެދުމިންވަރަށެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސަށް އިހުމާލުވުމަކަށް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަގުތާއި، ސިއްޙަތާއި، އަދި ހަކަތައަކީ މާތްﷲ އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަވާލުކުރައްވާފައިވާ އަމާނާތްތަކެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ދިރިއުޅުއްވުމުން ފެންނަނީ އޯގާތެރިކަމާއި ދީލަތިކަމެވެ. ހަމައެއާއެކު، އެކަލޭގެފާނު ވަނީ ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ކަމެއްގައި މެދުމިންވަރު އިސްކުރައްވާފައެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަމިއްލަ ނަފުސަށް ނުއުފުލޭވަރުގެ ބުރަ އުފުއްލަވައި، ހުރިހާ އެދުންތަކަކަށް އިޖާބައެއް ނުދެއްވައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ސީރަތުން ދަސްކޮށްދެނީ، ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ހާލަތްތަކުގައި “ނޫނެކޭ” ބުނުމަކީ އަމިއްލަ އެދުން ބޮޑުވުން ނޫން ކަމާއި، އެއީ ބުއްދިވެރިކަމެއް ކަމެވެ.
ކަންކަމުގައި ނިޔަތް ވަރަށް މުހިންމެވެ. “އާނއެކޭ” ބުނުމުގެ ސަބަބުން އަމިއްލަ ނަފުސު ބަލިކަށިވެ، އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތަކަށް އިހުމާލުވެވޭނަމަ، އެ ބުނި “އާނއެކޭ” ގެ އެއްވެސް އޮއްޓަރެއް ނުހުންނާނެއެވެ.
ނޫނެކޭ ބުނަންވީ ކޮން އިރަކު؟
● ޖިސްމާނީ ގޮތުން ނުވަތަ ނަފުސާނީ ގޮތުން ވަރުބަލިވެފައިވާނަމަ.
● އެދޭ ކަމަކީ ތިމާ ޤަބޫލުކުރާ އުސޫލުތަކާ ފުށުއަރާ ކަމަކަށްވާނަމަ.
● މަޖުބޫރުވެގެން ނުވަތަ ޕްރެޝަރެއްގެ ސަބަބުން ކަމެއް ކުރަންޖެހޭނަމަ.
● އަޅުކަމަށް ނުވަތަ އާއިލާއަށް ނުވަތަ އަރާމުކުރަން ވަގުތު ބޭނުންވާނަމަ.
މިފަދަ ދަނޑިވަޅުތަކުގައި “ނޫނެކޭ” ބުނުމަކީ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ކުރާ އިޙުތިރާމެކެވެ. އަދި އެއީ މާތްﷲ ގެ ކުރިމަތީގައި ޒިންމާދާރުވުންވެސްމެއެވެ.
އިންތަކެއް ކަނޑައެޅުމުގެ މުހިންމުކަން
ދިރިއުޅުމުގައި ހައްދުތަކެއް ނުވަތަ އިންތަކެއް ނެތްނަމަ، ހާސްކަމާއި ނުތަނަވަސްކަން އިތުރުވެގެންދެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ނަފުސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި، ގުޅުންތަކާއި، އަދި ދީނީ އަދި ދުނިޔަވީ ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ. އިންތަކެއް ކަނޑައެޅުމަކީ މީހުންނާ ވަކިވުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ސަލާމަތަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ރައްކާތެރިކަމުގެ އިންތަކެކެވެ.
ނޫނެކޭ ބުނަން ދަސްކުރުން
ނޫނެކޭ ބުނުމަކީ ދިގު އުޒުރުތަކެއް ދައްކަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޯގާތެރިކަމާއެކު “މިވަގުތު ތިޔަކަން ކުރެވޭކަށް ނެތް” ނުވަތަ “އަހަރެން މިވަގުތު އިސްކަންދޭންޖެހޭ އެހެން ކަންތައްތަކެއް އެބަހުރި” ފަދަ ސީދާ ޖަވާބެއް ދިނުމުން ފުދެއެވެ. ހިތް ނުރުހި ހުރެ ބުނާ “އާނއެކޭ” އަށްވުރެ، ތެދުވެރިކަމާއެކު ބުނާ “ނޫނެކޭ” މާ މޮޅު އިތުރުވެގެންވެއެވެ.
ބޭނުންތެރި ބަދަލެއް
ނަފުސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ހޭލުންތެރިވަމުންދާ މިންވަރަކަށް، އަމިއްލަ ނަފުސަށް އިންތަކެއް ކަނޑައެޅުމުގެ މުހިންމުކަންވެސް ދަސްކުރަންޖެހެއެވެ. އަމިއްލަ ހިތްހަމަޖެހުން ރައްކާތެރިކުރުމަކީ އަމިއްލަ އެދުން ބޮޑުވުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޒިންމާދާރުވުމެވެ.
“ނޫނެކޭ” ބުނުމަކީ ބަލިކަށިކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ވަރުގަދަ ޝަޚްސިއްޔަތެއްގެ ނިޝާނެކެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ނަފުސު ދެނެގަތުމެވެ. އަދި އެއީ މީހުން ރުއްސުމުގެ ބަދަލުގައި، އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި މެދުމިންވަރު އިސްކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރެވޭ އީމާންތެރިކަމުގެ އަމަލެއްވެސްމެއެވެ.
ހުރިހާ ކަމަކަށް “އާނއެކޭ” ބުނުމަށް ހިތްވަރުދޭ މުޖުތަމައެއްގައި، “ނޫނެކޭ” ބުނަން ދަސްކުރުމަކީ މި ޒަމާނުގައި ދަސްކުރަންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު ފިލާވަޅެވެ.
