ޒައިނާއަށް ފާއިތުވި ހަތް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ހެނދުނުގެ ވަގުތުތަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. އޭނާ އަދިވެސް ހޭލަނީ ފަތިސް ނަމާދުގެ ކުރިންނެވެ. ހަމަ އެފަދަ ހިމޭންކަމާއެކު މުސައްލަ އޮޅާލުމަށްފަހު، ހުވަނދުމާ އަޅައިގެން ކަޅު ސައި ތައްޔާރުކުރެއެވެ. އަދި އޭނާގެ އާދައިގެ ހިރިގަލު ގޭގެ ބޭރުގައި ހުރެ ކަނޑާ ދިމާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުންނައިރު، ކޮންމެ ދުވަހަކު އޭނާގެ ގާތުގައި ހުންނަ ފިރިމީހާގެ ހަނދާންތައް އާވެއެވެ.
އޭނާގެ މަރުވެފައިވާ ފިރިމީހާ ނިޒާމަކީ ކަނޑުދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބިވި މީހެކެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަމާމެދު ޒައިނާ ކަންބޮޑުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ހިނިތުންވުމަކާއެކު ނިޒާމު ބުނެއެވެ. “ކަނޑަކީ ދުވަހަކުވެސް ދޮގުހަދާނެ އެއްޗެއް ނޫން. އެއީ ދޭ އެއްޗެއް. އަދި އަތުލާވެސް އެއްޗެއް. އެކަމަކު އެއީ ތެދުވެރި އެއްޗެއް.”
ނިޒާމު ވަކިވެދިޔަ ފަހުންވެސް އެ ބަސްތައް ޒައިނާގެ ހިތުގައި ބިންވަޅު ނެގިފައި ހުއްޓެވެ.
މާލެއިން މުދާ ހިފައިގެން ދަތުރުކުރި މުދާ އުފުލާ ފެރީއެއް ކަނޑުގަދަ ދުވަހަކު ގެއްލުނު ހާދިސާގައި، ނިޒާމު އެނބުރި ގެޔަކަށް ނައެވެ. ކަނޑުން އެހެން ހުރިހާ އެއްޗެއް އަތިރިމައްޗަށް ލެއްގިއެވެ. އެކަމަކު ނިޒާމެއް ނުފެނުނެވެ.
އޭގެ ފަހުން އެތައް މަހެއް ވަންދެން، ރަށުގެ އެކި ހިސާބުތަކުން މީހުން ޒައިނާގެ ގެއަށް އައިސް، ކާތަކެތި ގެނެސްދީ ހިތްވަރުދީ ދުޢާކޮށް
ހިތްވަރުގެ ބަސްތައް ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް އެ ބަސްތަކުގެ ސަބަބުން ޒައިނާގެ ހިތުގައި އުފެދިފައިވާ ހުސްކަން އިތުރަށް ބޮޑުވުން ނޫން ކަމެއް ނުވިއެވެ.
“ތިޔައީ އަދި ޒުވާން ކުއްޖެއް.” މީހުން ބުނެއެވެ. “ﷲ ކަންތައްތައް ފަސޭހަކޮށްދެއްވާނެ.”
ޒައިނާ ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް އަދަބުވެރިކަމާއެކު ބޯޖަހާލައެވެ. އެކަމަކު އޭނާގެ ހިތާހިތުން ސުވާލު އުފެދެއެވެ. އޭނާގެ އުމުރުން ނަވާރަ އަހަރުން ފެށިގެން ލޯބިވި އިންސާނާ ކަނޑަށް ގެއްލުނު ދުވަހު، އޭނާގެ ދިރިއުޅުންވެސް ނިމުނީ ނޫންބާވައެވެ؟
ނަމަވެސް ދިރިއުޅުން ނިމުމަކަށް ނާދެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ބުރަދަން އިތުރުވީއެވެ. އޭނާގެ ދެ އަންހެން ދަރިންނަށްޓަކައި އޭނާ ދިރިހުންނަން ޖެހެއެވެ. އުމުރުން ވިހި އަހަރުގެ ހަނާއަކީ އޭނާގެ ބައްޕަ ފަދަ ކެތްތެރި، މަޑުމައިތިރި ކުއްޖެކެވެ. ސަތާރަ އަހަރުގެ ޔާނާއަކީ އޭނާގެ މަންމަ ފަދަ ހިނިތުންވުމެއް ލިބިފައިވާ، ކަންކަން އޮޅުންފިލުވަން ބޭނުންވާ ސަކަ މިޒާޖެއްގެ ކުއްޖެކެވެ.
މި ތިން މައިން އުޅެމުންދިޔައީ އާދައިގެ ހަމަޖެހޭ ދިރިއުޅުމެކެވެ. ޒައިނާ ދުވާލު ގަޑީގައި ރަށު ސިއްޙީ މަރުކަޒުގެ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް އެސިސްޓެންޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. ހަވީރު ވަގުތުތަކުގައި ސްކޫލް ޔުނިފޯމް ފެހުމާއި، ކައިވެނިތަކަށް ބޮނޑިބަތް ތައްޔާރުކުރުމާއި، އަވަށްޓެރިންނަށް އެކި ކަންކަމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރެއެވެ.
އެމީހުންނަކީ މުއްސަނދިންނެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެ ގޭގައި އޮތީ އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ އޯގާތެރިކަމެވެ. ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ހަވީރު، އެގޭގެ ބޭރު ފެންޑާއަކީ އަވަށްޓެރިން އެއްވާ ތަނެކެވެ. ކުޑަކުދިން އަނބުގަހުގެ ދަށުގައި ދުވެ ސަކަރާތްޖަހާއިރު، ދޮށީ އުމުރުގެ އަންހެނުން ހުނި ގާނަމުން ވާހަކަ ދައްކަން ތިބެއެވެ. މަހުން ލަފާ ފިރިހެނުން ގެއަށް ދިއުމުގެ ކުރިން އެގެއަށް މަޑުކޮށްލާ ސައި ބޮއި ހަދައެވެ.
އެންމެންވެސް ޒައިނާއަށް އިޙުތިރާމް ކުރެއެވެ. އޭނާގެ ދެ ދަރިންނަށް ތަޢުރީފު ކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، ފެތުރެމުންދިޔަ އަޑުތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި ރަށުގެ މީހުން ތިބީ ހައިރާންވެފައެވެ.
ޒައިނާއާ ކައިވެނިކުރަން އަބުރުވެރި ފިރިހެނަކު ޝައުޤުވެރިކަން ފާޅުކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އަވަށްޓެރިން އުފާކުރެއެވެ. “އެންމެ ފަހުން އޭނާއަށް އުފާވެރިކަން ލިބެނީއޭ” ބުނެ އެމީހުން ސިއްރުސިއްރުން ވާހަކަދައްކައެވެ.
ފުރަތަމަ ހުށަހެޅުން އައީ ރަށަށް ބަދަލުވި ހިސާބު ޓީޗަރު ރިޔާޒުގެ ފަރާތުންނެވެ. އޭނާއަކީ މަޑުމައިތިރި، އޯގާތެރި މީހެކެވެ. އޭނާ ޒައިނާއަށް ބެލީ އެހީތެރިކަމަށް ބޭނުންވެފައިވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ ޒައިނާގެ ހިތްވަރަށް ސާބަސްދިނެވެ.
ގާތްގަނޑަކަށް ހަ މަސް ދުވަހު އާއިލީ ބައްދަލުވުންތަކުގެ ތެރެއިން އެކަކު އަނެކަކަށް ދަސްކޮށް، ދީނީ އަދި އިޖުތިމާއީ އުސޫލުތަކުގެ ތެރެއިން އެމީހުން ގުޅުން ބޭއްވިއެވެ. ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ދިޔައީ ކައިވެންޏާ ދިމާއަށެވެ.
ނަމަވެސް އެއް ދުވަހެއްގެ ހަވީރު.. ރިޔާޒު އެގެއަށް ރޭގަނޑުގެ ކެއުމަށް ދިޔައެވެ. ހަނާ މީރު ކުކުޅު ރިހައެއް ތައްޔާރުކުރިއެވެ. ޔާނާ އުފަލާއެކު ކާ މޭޒުމައްޗަށް ތަށިތައް އެރުވިއެވެ. އެންމެން އެކުގައި ހީނ ސަކަރާތްޖަހައި، ސްކޫލް ކަންތައްތަކާއި ރަށުގެ ޚަބަރުތައް ހިއްސާކުރިއެވެ. އާދަޔާ ޚިލާފު އެއްވެސް ކަމެއް ނުހިނގައެވެ.
ރިޔާޒު ދާން ތެދުވި ވަގުތު ހިނިތުންވުމަކާއެކު ބުންޏެވެ. “ޝުކުރިއްޔާ، ވަރަށް އުފާވެރި ވަގުތުކޮޅެއް ހޭދަވެއްޖެ.”
ޖެހިގެން އައި ދުވަހުގެ ހެނދުނު، ރިޔާޒު ރަށު އިމާމަށް ގުޅައި، އޭނާގެ ކައިވެނީގެ ހުށަހެޅުން އަނބުރާ ގެންދަން ބޭނުންވާކަމަށް ބުންޏެވެ. އެއްވެސް ސަބަބެއް ނުބުނެއެވެ. އެއްވެސް ޒުވާބެއް ނުހިނގައެވެ. އޮތީ ހަމައެކަނި މަޢާފަށް އެދުމެކެވެ. ޒައިނާ ހީކުރީ ރިޔާޒުގެ ހިތް ބަދަލުވީ ކަމަށެވެ.
މަސްތަކެއް ފަހުން ދެވަނަ ހުށަހެޅުމެއް އައެވެ. މިފަހަރު އައީ ހުޅުމާލޭގައި މަސައްކަތްކުރާ ސިވިލް އިންޖިނިއަރެއް ކަމަށްވާ ފައިސަލްގެ ފަރާތުންނެވެ. އޭނާ ފެށުނީއްސުރެ ޒައިނާގެ ދަރިންނަށް ވަރަށް އިޙުތިރާމް ކުރެއެވެ. އޭނާ އަންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު ހަނާއަށް ފޮތްތަކާއި ޔާނާއަށް ކުރަހާ ސާމާނު ގެނެސްދެއެވެ. ކުދިންވެސް އޭނާއަށް ޤަދަރުކުރެއެވެ.
ނަމަވެސް، އެއް ދުވަހަކު ޒައިނާގެ ގޭގައި ހަވީރު ސައި ބުއިމަށްފަހު.. ފައިސަލްވެސް ހިމޭންކަމާއެކު ޒައިނާގެ ހަޔާތުން ގެއްލުނެވެ. އޭނާ ފޮނުވި އެންމެ ފަހު މެސެޖުގައި އޮތީ “އަހަންނަށް މަޢާފުކުރޭ. ތިޔައީ ހުރިހާ އުފަލެއް ޙައްޤު މީހެއް. އެކަމަކު ތިޔަ މުސްތަޤުބަލުގެ ބަޔަކަށް އަހަންނަކަށް ނުވެވޭނެ.”
ފޯނުގެ ސްކްރީން ނިވުމާ ހަމައަށް ޒައިނާ އެ ބަސްތަކަށް ބަލަހައްޓައިގެން އިނެވެ.
ތިންވަނަ ހުށަހެޅުންވެސް ނިމުނީ ހަމަ އެފަދަ ގޮތަކަށެވެ. މިފަހަރު އަޙްމަދު ނަޒީމެވެ. އޭނާއަކީ އޭނާގެ ތެދުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން އެތައް ރަށެއްގެ މީހުންގެ އިޙުތިރާމް ހޯދާފައިވާ މަސްވެރިއެކެވެ. އޭނާ ގާތްގަނޑަކަށް އަހަރެއްހާ ދުވަސް އެ އާއިލާ ދަސްކުރުމުގައި ހޭދަކުރިއެވެ. އޭނާ އެގޭ ކައިރީގައި ހުރި ހަލާކުވެފައިވާ ފާލަންވެސް މަރާމާތުކޮށްދިނީ އެންމެ ރުފިޔާއެއްވެސް އަތުލުމެއް ނެތިއެވެ.
އެންމެންވެސް ހީކުރީ ކައިވެނީގެ ތާރީޚު ވަރަށް އަވަހަށް އިޢުލާނު ކުރާނެ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު.. އެއް ހުކުރު ދުވަހެއްގެ ހެނދުނު އޭނާ އަމިއްލަ ރަށަށް ދިޔަ ގޮތަށް އެނބުރި ނައެވެ.
މިހާ ހިސާބަށް ދިޔައިރު އަވަށްޓެރިންނަށްވެސް މިކަން ފާހަގަވެއްޖެއެވެ. ބައެއް މީހުން ބުނީ އެއީ ތަޤުދީރުގައި އޮތް ގޮތް ކަމަށެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ބުނީ އެއީ ޒައިނާއަށް ލިބިފައިވާ ހިތާމައިގެ ސަބަބުން ވާކަމެއް ކަމަށެވެ. އަދި ބައެއް މީހުން ބުނަމުންދިޔައީ ﷲ ޒައިނާއަށް އެހެން މަގެއް ދައްކަވަން އިރާދަކުރައްވަނީ ކަމަށެވެ.
ޒައިނާގެ ހިތް ޤަބޫލުކުރަން ބޭނުންނުވާ އެންމެ ކަމެއް ފިޔަވައި، އެހެން ހުރިހާ ސަބަބުތަކެއް އޭނާ ޤަބޫލުކުރިއެވެ.
ވާރޭވެހުނު އެއް ހަވީރަކު، ގޭތެރޭގައި ހިއްކަން އަޅާފައި ހުރި އެއްޗެހި ފަށްޖަހަން އިންދާ، ކެއުމުގެ ތެރޭގައި މީހަކު އަޙްމަދުގެ ނަން ބުނެލުމުން ހަނާ އާއި ޔާނާ އެކަކު އަނެކަކަށް ބަލާލި ބަލާލުން ޒައިނާގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތެވެ. އެއީ އެންމެ ސިކުންތެއްގެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެ ބަލާލުމުން ޒައިނާގެ ހިތުގައި ބަޔާންކުރަން ނޭނގޭ ފުން އަސަރެއް ކުރިއެވެ. އެއީ ކުށްވެރިވުމުގެ އިޙުސާސެއް ނޫނެވެ. އަދި ހިތްހަމަޖެހުމުގެ އިޙުސާސެއްވެސް ނޫނެވެ. އެއީ އެހެން ކަމެކެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް.. މާޔޫސްކަމެއް ފަދަ ކަމެކެވެ.
އެ ވަގުތުކޮޅު އެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން ޒައިނާގެ ސިކުނޑީގައި އެނބުރެމުންދިޔައެވެ. އެއީ އޭނާއަށް ހީވި ހީވުމެއް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ އޭނާގެ ދަރިން އޭނާއަށް ބުނަން ނޭނގިފައިވާ ސިއްރެއް ހިތުގައި ފޮރުވައިގެން އުޅެނީ ހެއްޔެވެ؟
ހަފުތާތަކެއް ފަހުން، ސިއްޙީ މަރުކަޒުގައި މަސައްކަތުގައި އުޅެނިކޮށް، އޭނާގެ ޒަމާންވީ އެކުވެރިޔާ އިސްމާޢީލް ޝަރީފަށް ޒައިނާ ބޭސްތަކުގެ ހިސާބުތައް ތިން ފަހަރަށް ނުބައިކޮށް ޖެހިކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
“ކަލޭ ދުވަހަކުވެސް ތިފަދަ ގޯހެއް ނަހަދާ.” އިސްމާޢީލް މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ބުންޏެވެ. “އަހަންނަށް ހީވަނީ ކަލެއަށް މިހާރު ނަންބަރުތަކެއް ނުފެނޭހެން.”
ޒައިނާ ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލިއެވެ. “އަހަންނަށް ހީވަނީ އަހަންނަށް އެއްވެސް ކަމެއް ސާފުކޮށް ނުފެންނަނީހެން.”
ކަޅު ސައި ތަށި ބޯން ތިބެގެން، ފާއިތުވި ތިން އަހަރު ދުވަހު ހިނގާފައިވާ ހުރިހާ ކަމެއް ޒައިނާ އޭނާގެ އެކުވެރިޔާއަށް ކިޔައިދިނެވެ. އިސްމާޢީލް އެއްވެސް މެދުކެނޑުމެއް ނެތި އަޑުއަހަން އިނެވެ. ޒައިނާ ވާހަކަ ނިންމާލުމުން، އިސްމާޢީލް އިރުކޮޅަކު ހިމޭނުން އިނުމަށްފަހު އުންމީދު ނުކުރާ ސުވާލެއް ކުރިއެވެ.
“އެމީހުން ދިޔައީ ކީއްވެގެންކަން އެއިން އެކަކުވެސް ކަލޭ ގާތު ބުނިތަ؟”
“ނޫން.”
“ކަލޭގެ ދަރިން އޭގެ ފަހުން އާދަޔާ ޚިލާފު ވާހަކައެއް ދެއްކިތަ؟”
“އެމީހުން އަބަދުވެސް އަހަނީ އަހަރެން ރަނގަޅުހޭ.”
“އަދި އެކަމުން ކަލޭ ބިރުގަތީތަ؟”
“އަހަރެން ބިރުގަތީ އެއްވެސް ކަމެއްގެ ސަބަބެއް ނޭނގޭތީ.”
އިސްމާޢީލް ކުޑަދޮރުން ބޭރަށް، ހަނދުވަރުގެ އަލި އެޅިފައިވާ ފަޅަށް ބަލާލުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. “ބައެއް ފަހަރު މީހުން އެމީހުން ލޯބިވާ މީހުން ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ހިމޭނުން ތިބޭ.”
“އެ ހިމޭންކަމުގެ ސަބަބުން އެމީހުންނަށް ތަދުވަމުންދާނަމަ ދެން ހަދާނީ ކިހިނެއް؟”
“އެހެންވެއްޖެއްޔާ..” އޭނާ މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ޖަވާބުދިނެވެ. “ހަޤީޤަތް ހާމަވާންވީ ވަގުތު ޖެހުނީ.”
(ނުނިމޭ)
