ތާރީޚުގެ ފޮތްތަކުގައި އެތައް ހާސް ރަސްކަލުންނެއްގެ ނަންތައް ވަނީ ލިޔެވިފައެވެ. ބައެއް ބޭފުޅުން ކަނޑީގެ ބާރުން ދުނިޔެ ފަތަހަކުރެއްވިއިރު، އަނެއް ބަޔަކު ވެރިކަން ކުރެއްވީ ބޮޑެތި މުއްސަނދިކަމާއެކުގައެވެ. ނަމަވެސް، ޒަމާންތަކުގެ ފުން މިނުގައި ފޮރުވިފައިވަނީ، އެބޭފުޅެއްގެ ރަސްކަން ހަމައެކަނި މި ބިމުގެ ފަސްގަނޑަށް އެކަނި ހަނިވެފައިނުވާ ރަސްކަލެއްގެ ޚަބަރުތަކެވެ. އެބޭފުޅާ އެޅުއްވި ކޮންމެ ފިޔަވަޅަކީ ކައުނުގެ ސިއްރެކެވެ. އެއީ މިއަދުގެ ޒަމާނީ ސައިންސްވެސް އަންތަރީސްވާ ފަދަ ސިއްރު ޢިލްމާއި މުޢުޖިޒާތުން ފުރިގެންވާ ވަސީލަތްތައް، މި ކައުނުގެ ޚާލިޤުވަންތަ އިލާހު ދެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އެއީ އާދައިގެ ރަސްކަލެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިލާހީ ރޭވުންތެރިކަމެއްގެ ބައެކެވެ.
ނަމަވެސް މި ސިއްރުވެރި މާތް އިންސާނާގެ މަޢުލޫމާތު ދުނިޔެއަށް އެނގުނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މިކަމުގެ ފަހަތުގައިވަނީ ފުން ރޭވުންތަކަކާއި މުޢުޖިޒާތުން ފުރިގެންވާ ކާމިޔާބީއެއްގެ ތާރީޚެވެ. މި ހާދިސާ ހިނގީ މައްކާގައެވެ. ޤުރައިޝުންގެ ވެރިން، އެންމެ ފަހުގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ނަބީކަން ދޮގުކުރުމަށްޓަކައި ނުހަނު ބޮޑަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައެވެ. މައްކާގެ އުންމީ މީހުންނަށް އިހުގެ ތާރީޚުގެ ސިއްރު ޚަބަރުތައް އެނގުމަކީ ނުވާނެ ކަމެއްކަން އެމީހުންނަށް އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން ފުން ރޭވުމެއް ރޭވިއެވެ. އެމީހުންގެ ދެ މަންދޫބަކު މަދީނާގައި ތިބި ޔަހޫދީ ޢިލްމުވެރިންގެ ގާތަށް ފޮނުވިއެވެ. އެއީ ޔަހޫދީންގެ އަތުގައި ތައުރާތާއި ކުރީގެ ނަބިއްޔުންގެ ފޮތްތައް ހުރުމުންނެވެ. ޤުރައިޝުން ހީކުރީ އެ ޢިލްމުވެރިންނަށް މުޙައްމަދު ﷺ އަށް ޖަވާބު ނުދެއްވޭނެ ފަދަ އުނދަގޫ ސުވާލެއް ދަސްކޮށްދެވިދާނެ ކަމަށެވެ.
ޔަހޫދީ ޢިލްމުވެރިން ޤުރައިޝުންނަށް ތިން ސުވާލެއް ދަސްކޮށްދިނެވެ. އެމީހުން ބުންޏެވެ: “ގޮސް މި ތިން ސުވާލު އެކަލޭގެފާނާ ކުރާށެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް ރަނގަޅު ޖަވާބު ދެވިއްޖެނަމަ، އެއީ ހަމަ އިލާހީ ނަބިއްޔެއްކަން ދަންނާށެވެ. އަދި ޖަވާބު ނުދެވިއްޖެނަމަ އެއީ ދޮގުވެރިއެކެވެ.” އެ ތިން ސުވާލުގެ ތެރެއިން އެއް ސުވާލަކީ، ދުނިޔޭގެ އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގުގެ ކޮޅަށް ދަތުރުކުރި މީހަކާ ބެހޭ ސުވާލެވެ. މުޅި ދުނިޔެއަށް މަޝްހޫރުވި މި ދަތުރުވެރިޔަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އޭނާގެ ވާހަކައަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
މައްކާގެ މުޝްރިކުން އެނބުރި އައިސް، ރަސޫލާ ﷺ އަށް ސުވާލުތައް އަމާޒުކުރިއެވެ. ﷲގެ ވަޙީއަށް އިންތިޒާރު ކުރުމުގައި 15 ދުވަސް ފާއިތުވެގެން ދިޔައެވެ. މައްކާގެ ޖައްވާއި ވައިގެ ތެރޭގައި އޮތީ ނުހަނު ބޮޑު ނުތަނަވަސްކަމެކެވެ. އެންމެ ފަހުން، އެ ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބުގައި ޖިބްރީލްގެފާނު ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ އަޖައިބުކުރުވަނިވި ސޫރަތެއް ކަމަށްވާ ސޫރަތުލް ކަހްފު ހިއްޕަވައިގެން ވަޑައިގަތެވެ. ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެ، ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން މީހުންނަށް ނޭނގި އޮތް ތާރީޚެއް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. ﷲ އެކަލާނގެ ލޯބިވާ ރަސޫލާ ﷺ އަށް ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: “އަދި ޒުލްޤަރުނައިނިގެ ވާހަކައިން އެމީހުން ކަލޭގެފާނާ ސުވާލު ކުރެތެވެ. ވިދާޅުވާށެވެ! ތިމަންކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ވާހަކައިން ބައެއް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ކިޔައިދެއްވާހުށީމެވެ.”
މި އާޔަތާއެކު، ބޮޑު ދަތުރެއްގެ ދޮރު ހުޅުވިގެން ދިޔައެވެ. އަދި ދުނިޔޭގެ ޗާޓުގައި ނޭނގޭ ދުނިޔެއަކަށް އަހަރެމެން ގެންގޮސްދޭ ވާހަކައެއް ފެށުނެވެ. ﷲގެ ވަޙީ ބަސްފުޅުގައި މަތިވެރި ނަމެއް ފާޅުވިއެވެ: “ޒުލްޤަރުނައިން”. ނަމަވެސް މި ބޭފުޅަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ މި ތަފާތު ނަމުން އެކަލޭގެފާނަށް ނަންދެވުނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ ޢަރަބި ބަހުގައި “ޤަރުން”ގެ އެއް މާނައަކީ ދަޅެވެ. އަދި އަނެއް މާނައަކީ ޒަމާން ނުވަތަ ޤަރުނެވެ. ތާރީޚު ޢިލްމުވެރިންނާއި ތަފްސީރު ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ފަހަރެއްގައި އެކަލޭގެފާނު ބޮލުގައި އަޅުއްވާ ދަގަނޑު ތޮފީގައި ދެފަރާތުން ދަޅެއްގެ ބުރަފަތި ހުންނަ ފަދަ އުސް ދެ ބައި ހުރެއެވެ. އެއީ އެކަލޭގެފާނުގެ ރަސްކަމުގެ ބާރާއި ހިތްވަރުގަދަކަމުގެ ރަމްޒެކެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ބުނާ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނަށް އެ ނަން ދެވުނީ ދުނިޔޭގެ އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގު ފަތަހަކުރެއްވުމުން، “ދެ އުދަރެހުގެ ވެރިޔާ”ގެ މާނައިގައެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އެކަލޭގެފާނުގެ ހަޤީޤީ ތަޢާރަފަކީ އެކަލޭގެފާނުގެ ހެދުންކޮޅެއް ނޫނެވެ، އެއީ އެކަލޭގެފާނުގެ އީމާންތެރިކަމެވެ. ގްރީކްގެ ކޮމާންޑަރު އެލެގްޒެންޑަރ ދަ ގްރޭޓް އާއި ޤުރްއާނުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ޒުލްޤަރުނައިނަކީ އެކަކު ކަމަށް ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު ނުބައިކޮށް ހީކުރެވިފައި އޮތެވެ. ނަމަވެސް ތާރީޚީ ދިރާސާތަކާއި ޤުރްއާނުގެ ސިފަކުރުންތަކުން މި ވާހަކަ މުޅިން ދޮގުކުރެއެވެ. އެލެގްޒެންޑަރަކީ ބުދުތަކަށް އަޅުކަން ކުރި މީހެކެވެ. އޭނާ އަޅުކަން ކުރީ އިރަށާއި ތަރިތަކަށެވެ. އެކަމަކު ޒުލްޤަރުނައިނަކީ ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރެއްވި، އަދި ﷲ ގެ ޝަރީޢަތާ އެއްގޮތަށް ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރެއްވި މުއުމިނު، ތައުޙީދުގެ ވެރިއެކެވެ. ޤުރްއާނުގެ ސިފަކުރުންތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، އެކަލޭގެފާނާއި ﷲ އާއި ދެމެދު ސީދާ މުޢާމަލާތެއް ނުވަތަ އިލްހާމެއްގެ ގުޅުން އޮތެވެ. މިއިން އެނގެނީ އެކަލޭގެފާނަކީ ﷲގެ ހަޟްރަތުގައި ނުހަނު ލޮބުވެތި ބޭފުޅެއް ކަމެވެ.
ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެ ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި މި ރަސްކަލުގެ ބާރުގެ މަޞްދަރާ ބެހޭ ގޮތުން އަޖައިބު ފަދަ މަޢުލޫމާތު ދެއްވާފައިވެއެވެ. ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ: “ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެކަލޭގެފާނަށް ބިމުގައި ބާރުވެރިކަން ދެއްވީމެވެ. އަދި ކޮންމެ ކަމަކަށް ބޭނުންވާ މަގުތަކާއި ވަސީލަތްތައް (ސަބަބުތައް) އެކަލޭގެފާނަށް ދެއްވީމެވެ.” ޤުރްއާނުގެ ބަހުރުވައިގައި މި ބޭނުންކުރެވިފައިވާ “ސަބަބު” މި ބަހަކީ ނުހަނު ސިއްރުވެރި އަދި މާނަ ފުން ބަހެކެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އާދައިގެ ރަސްކަމުގެ ބާރެއް ނޫނެވެ. ޢިލްމުވެރިންނާއި ޒަމާނީ ދިރާސާވެރިން ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި، ﷲ އެކަލޭގެފާނަށް ޚާއްޞަ ޢިލްމާއި، ސައިންސާއި ޓެކްނޮލޮޖީ ދެއްވިއެވެ. އޭގެ އެހީގައި ނުވާނެ ކަމަށް ހީވާ ކަންކަން އެކަލޭގެފާނު ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ ވަރަށް ހަލުވި ދަތުރުފަތުރުގެ ވަސީލަތްތަކެއް ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ، ނުވަތަ ދަތުރުފަތުރުގެ ކުރިއަރާފައިވާ ޗާޓުތަކެއް ނުވަތަ ފަރުބަދަތަކާއި ކަނޑުތައް ފަތަހަކުރާނެ އިންޖިނިއަރިންގ ހުނަރުތަކެއް ކަމުގައިވެސް ވެދާނެއެވެ. ދުނިޔޭގެ ކޮންމެ ކޮޅަކަށް ދިއުމަށް ބޭނުންވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ﷲ ވަނީ އެކަލޭގެފާނަށް ފަހިކޮށްދެއްވާފައެވެ.
މި ބޮޑު ބާރާއި އިލާހީ އެހީތެރިކަމަށް ބުރަވެ، އެކަލޭގެފާނު ނިންމެވީ މަޑުން ނުހުންނެވުމަށެވެ. އެއީ ﷲގެ ބިމުގައި ﷲގެ މަތިވެރިކަން ފެތުރުމުގެ ވަގުތެވެ. ﷲ ދެއްވި އެ ޚާއްޞަ ޢިލްމާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ތަޅުދަނޑި ހިއްޕަވައިގެން، އެކަލޭގެފާނު ފުރަތަމަ ދަތުރު ފެއްޓެވީ އިރުއޮއްސޭ ކޮޅަށެވެ. ﷲ ދެއްވި ޚާއްޞަ ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައި ދުނިޔޭގެ ހުޅަނގަށް ދަތުރު ފެއްޓެވިއެވެ. ވަރަށް ދުރަށް ދަތުރުކުރެއްވުމަށްފަހު، ބިން ނިމި، ކުރިމަތީގައި ހަމައެކަނި ނިމުމެއް ނެތް ފެންގަނޑެއް އޮތް ތަނަކަށް އެކަލޭގެފާނަށް ވަޑައިގެންނެވުނެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ ބަހުރުވައިގައި މިއީ “މަޣްރިބަޝް ޝަމްސި” ނުވަތަ އިރުއޮއްސޭ ތަނެވެ. އެތަނުގައި ހުންނަވައިގެން އެކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައިގަތީ އަޖައިބު ކުރުވަނިވި މަންޒަރެކެވެ. ރަތްވެފައިވާ އިރު، ކަޅުކުލައިގެ މަޑު ފެންގަނޑެއްގެ ތެރެއަށް އޮއްސޭ ފަދަ މަންޒަރެކެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ސުވާލުކުރެއެވެ؛ އިރު ހަޤީޤަތުގައިވެސް ކަނޑަކަށް ނުވަތަ ފެންގަނޑަކަށް އޮއްސެނީ ހެއްޔެވެ؟ ޒަމާނީ ސައިންސް ބުނާގޮތުގައި އިރު ދަތުރުކުރަނީ އޭގެ އަމިއްލަ ފަލަކުގައެވެ. އެއީ ބިމުގެ ފެންގަނޑެއްގެ ތެރެއަށް އޮއްސުމަކީ މުސްތަޙީލު ކަމެކެވެ. އަޞްލުގައި މިއީ އިންސާނާގެ ލޮލަށް ފެންނަ ގޮތެވެ. ބޮޑު ކަނޑެއްގެ އައްސޭރީގައި ހުރެގެން އިރުއޮއްސޭ މަންޒަރު ބަލާއިރު، އިރު އޮއްސެނީ ސީދާ ފެންގަނޑުގެ ތެރެއަށް ކަމަށް ފެންނަ ފަދައިންނެވެ. ޒުލްޤަރުނައިނަށް ފެނިވަޑައިގަތީވެސް އެފަދަ މަންޒަރެކެވެ. ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެއީ ބްލެކް ސީ ނުވަތަ އެޓްލާންޓިކް ކަނޑުގެ އައްސޭރިއެއް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. އެތަނުގެ ފެނުގެ ކުލަ ކަޅުވެފައި ބިންގަނޑު ހީވަނީ މަޑު ކިސަޑުގަނޑެއް ހެންނެވެ.
އެ ފެންގަނޑުގެ އައްސޭރިން އެކަލޭގެފާނަށް އާދަޔާޚިލާފު ބައެއް ފެނިވަޑައިގަތެވެ. އެއީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފަސާދަވެފައިވާ، އިންސާނިއްޔަތުކަމެއް ނެތް ބައެކެވެ. ދެން ﷲ ތަޢާލާ ޒުލްޤަރުނައިނަށް އެމީހުން އިމްތިޙާން ކުރެއްވުމަށްޓަކައި ޚާއްޞަ ބާރެއް ދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ބޭނުންފުޅުނަމަ އެ ނުކިޔަމަންތެރި އުންމަތަށް އަދަބު ދެއްވުމުގެ ނުވަތަ އެމީހުން އިޞްލާޙު ކުރުމަށްޓަކައި އޯގާތެރިކޮށް ހިއްތެވުމުގެ އިޚްތިޔާރު ދެއްވިއެވެ. މި ހިސާބުން އާދައިގެ ފަތަހަވެރިއަކާއި ﷲ އަށް ބިރުވެތިވާ ވެރިއެއްގެ ހުރި ތަފާތު ސާފުވެގެން ދިޔައެވެ. ޒުލްޤަރުނައިން އެކަލޭގެފާނުގެ ބާރުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައެއް ނުކުރައްވައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: “އަނިޔާވެރިވާ މީހުންނަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު އަދަބު ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި އީމާންވެ ހެޔޮޢަމަލު ކުރާ މީހުންނަށް ހެޔޮވެގެންވާ ޖަޒާ ހުއްޓެވެ.” އެކަލޭގެފާނު އެތަނުގައި ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރެއްވިއެވެ. އަނިޔާވެރިން މައިތިރިކުރައްވައި، އަނިޔާ ލިބެމުންދިޔަ މީހުންނަށް އަމާންކަން ހޯދައިދެއްވިއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ފަސާދަވެފައިވާ ރަށްވެހިކަން ސުލްޙަވެރި ތަނަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. ހުޅަނގުގެ އުދަރެހުގައި ﷲގެ ދީނާއި ޢަދުލުވެރިކަމުގެ ދަންމަރު ދިއްލައިދެއްވައި، އެކަލޭގެފާނުގެ ވާޖިބު އަދާކުރެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ މި ދަތުރު މިވަރަކުން ނުނިމެއެވެ.
ހުޅަނގުގެ މަސައްކަތް ނިންމަވާލެއްވުމަށްފަހު، ދެން އެކަލޭގެފާނު މިސްރާބު ޖެއްސެވީ މުޅިން އިދިކޮޅު ފަރާތަށެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ލަޝްކަރާއި އުޅަނދުތަކާއެކު ދުނިޔޭގެ އިރުމައްޗަށް، އިރު އަރާ ކޮޅަށް ދަތުރު ފެއްޓެވިއެވެ. ހުޅަނގުގެ އެ ކަޅު މާޙައުލު ދޫކޮށްލައްވައި، އާ މަގަކުން ދަތުރުވެރިއަކަށް ވެވަޑައިގަތެވެ. ޤުރްއާނުގެ ބަހުރުވައިގައި: “ދެން އެކަލޭގެފާނު މަގަކަށް ތަބާވެވަޑައިގަތެވެ.” އެކަލޭގެފާނުގެ ދަތުރު ހުރީ ދުނިޔޭގެ ދުވަސް ފެށޭ، އިރުމައްޗަށެވެ. ދުވަސްތަކަކަށްފަހު، މަސްތަކަކަށްފަހު، އެންމެ ފަހުން އެކަލޭގެފާނަށް “މަޠްލިއަޝް ޝަމްސި” ނުވަތަ އިރު އަރާ ތަނަށް ވަޑައިގެންނެވުނެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތް ފެންގަނޑާ ޚިލާފަށް، މިތަނުގައި ފިނިކަމެއް ނެތެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މިތަނުގެ މާޙައުލަކީ މުޅިން ތަފާތު، ހޫނުގަދަ ތަނެކެވެ. އެތަނަށް ވަޑައިގެންނެވިއިރު، ތަބީޢަތުގެ ހަރުކަށިކަމުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅެމުންދާ ބަޔަކު އެކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައިގަތެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި ﷲ ތަޢާލާ މި ރަށްވެހިކަމުގެ އަޖައިބު ފަދަ ސިފަކުރުމެއް ދެއްވާފައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އިރު އަރާ ތަނަށް ވަޑައިގެންނެވިއިރު، އެ އިރު އަރަނީ އެބައެއްގެ މައްޗަށް، އެ އިރުގެ ހޫނުން ސަލާމަތްވާނެ އެއްވެސް ނިވާފަތްގަނޑެއް ﷲ ލައްވާފައިނުވާ ބައެއްގެ މައްޗަށެވެ. މި އާޔަތުގެ ފުންމިނާމެދު ވިސްނާލުމުން ހީބިހި ނަގައިގެންދެއެވެ.
ނުނިމޭ
