ކަނޑުފައްތައިލި ފްލައިޓާއި ޕައިލެޓުގެ މައްޗަށް އުފެދުނު ބޮޑު ޝައްކު
1999 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ 31 ވަނަ ދުވަހުގެ ދަންވަރުގެ ވަގުތެވެ. އެމެރިކާގެ ނިއުޔޯކްގެ ޖޯން އެފް ކެނެޑީ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުން މިސްރުގެ ގާހިރާއަށް ދަތުރުކުރުމަށް ފުރި އީޖިޕްޓްއެއާގެ ފްލައިޓް 990 (ބޮއިންގ 767) އަކީ 217 މީހުންނާއެކު ދަތުރުފެށި ފްލައިޓެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ދުވަސްވީ ފަތުރުވެރިންނާއި، ތަމްރީނު ފުރިހަމަކޮށް އެނބުރި ގައުމަށް ދިޔަ މިސްރު އަސްކަރިއްޔާގެ 33 އޮފިސަރުން ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް، ފުރިތާ ބައިގަޑިއިރު ތެރޭގައި މުޅި ދުނިޔެ ސިއްސުވާލި ބޮޑު ކާރިސާއަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހި، ބޯޓު ވަނީ އެޓްލާންޓިކް ކަނޑަށް ވެއްޓި އެންމެން މަރުވެފައެވެ.
ބޯޓުގެ ކޮމާންޑް ކެޕްޓަނަކީ މި ދާއިރާގައި 36 އަހަރުގެ ތަޖުރިބާހުރި އަޙްމަދު އަލް-ޙަބަޝީއެވެ. އަދި ފަސްޓް އޮފިސަރަކީ ކައިވެންޏަށް ތައްޔާރުވަމުންދިޔަ އުމުރުން 36 އަހަރުގެ ޢާދިލް އަންވަރެވެ. ދިގު ދަތުރަކަށް ވާތީ، ދަތުރުގެ މެދުތެރެއިން ބޯޓާ ހަވާލުވުމަށް ހަމަޖެހިފައި އޮތީ ރިލީފް ކްރޫއިން ކަމަށްވާ ރިލީފް ކެޕްޓަން ރައޫފް ނޫރުއްދީނާއި ރިލީފް ފަސްޓް އޮފިސަރު ޖަމީލް އަލް-ބަތޫތީއެވެ.
ނަމަވެސް ބޯޓު ނައްޓާލިތާ އެންމެ 20 މިނެޓު ތެރޭގައި، އާދަޔާ ޚިލާފަށް އަވަހަށް އަލް-ބަތޫތީ ކޮކްޕިޓަށް ވަދެ، އާދިލް އަންވަރުގެ މަގާމާ ހަވާލުވިއެވެ. އޭގެ އިރުކޮޅެއް ފަހުން ކެޕްޓަން އަލް-ޙަބަޝީ ފާޚާނާއަށް ދިޔަ ވަގުތު، ކޮކްޕިޓުގައި ބަތޫތީ އެކަނިވިއެވެ. ރެކޯޑިންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ކެޕްޓަން ނުކުތުމާއެކު ބަތޫތީ އޮޓޯޕައިލެޓް ނިއްވާލުމަށްފަހު، ބޯޓުގެ ކޮންޓްރޯލް ކުރިއަށް ކޮއްޕާލައި، އިންޖީނުގެ ބާރު ދަށްކޮށްލިއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބޯޓު އޭގެ އެންމެ މަތީ ސްޕީޑުގައި، ހަލުވިކަމާއެކު ކަނޑާ ދިމާލަށް ޑައިވްވާން ފެށިއެވެ.
ބޯޓު ވެއްޓެން ފެށުމާއެކު ‘ޒީރޯ ގްރެވިޓީ’ގެ ހާލަތުގައި، ވަރަށް ހިތްވަރާއެކު ކެޕްޓަން ޙަބަޝީ އަނބުރާ ކޮކްޕިޓަށް ވަދެ ބޯޓު ސަލާމަތްކުރަން ގަދައަޅައި މަސައްކަތް ފެށިއެވެ. “ކިހިނެއްތަ މިވަނީ؟ އިންޖީނު ނިއްވާލީތަ؟” ކެޕްޓަން ހަޅޭއްލަވަމުން އެހި ނަމަވެސް، ބަތޫތީގެ ފަރާތުން އެއްވެސް ޖަވާބެއް ނުލިބުނެވެ. އޭނާ ތަކުރާރުކޮށް 11 ފަހަރު ކިޔަމުން ދިޔައީ “ތަވައްކަލްތު ޢަލަﷲ” (ތިމަން މާތްﷲ އަށް ވަކީލުކޮށްފީމެވެ) މި ޢިބާރާތެވެ. ކެޕްޓަން ބޯޓު މައްޗަށް އަރުވަން ކޮންޓްރޯލް ފަހަތަށް ދަމަމުން ދިޔައިރު، ބަތޫތީ ދިޔައީ ބޯޓު ތިރިއަށް ފޮނުވުމަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރިއަށް ކޮއްޕަމުންނެވެ. އިންޖީނުތައް ހުއްޓި، ކަރަންޓު ކެނޑި، ދަންވަރު 1:52 ގައި ރާޑަރުން ގެއްލި ބޯޓު ކަނޑަށް ވެއްޓުނެވެ.
ހާދިސާއަށްފަހު އެމެރިކާގެ ނޭޝަނަލް ޓްރާންސްޕޯޓޭޝަން ސޭފްޓީ ބޯޑް (އެންޓީއެސްބީ) އާއި އެފްބީއައި އިން ތަހުގީގު ފެށިއެވެ. އެމެރިކާގެ ތަހުގީގީ ޓީމުތަކުން ބުރަވީ މިއީ ފަސްޓް އޮފިސަރު ޖަމީލް އަލް-ބަތޫތީ ގަސްދުގައި ހިންގި ޖަރީމާއެއް (އަމިއްލައަށް މަރުވުމުގެ އަމަލެއް) ކަމަށެވެ. އަދި އޭނާގެ މިޒާޖާއި ފަސްފަހަތް އެފްބީއައި އިން ބަލަން ފެށިއެވެ.
ނަމަވެސް، މިސްރުގެ އޮފިޝަލުންނާއި އެގައުމުގެ ރައީސް ހުސްނީ މުބާރަކް މި ވާހަކަތައް ދޮގުކުރެއްވިއެވެ. މިސްރުގެ ތަހުގީގު ޓީމުން ބުނި ގޮތުގައި މިއީ ބޯއިންގ 767 މަރުކާގެ ބޯޓުގެ ފަހަތު ފިޔަގަނޑުގެ ކޮންޓްރޯލް (އެލެވޭޓަރ) ގައި ދިމާވި މެކޭނިކަލް މައްސަލައެއް (އެލެވޭޓަރ ހާޑްއޯވަރ) ކަމަށާއި، ބަތޫތީ މަސައްކަތްކުރީ ބޯޓު ސަލާމަތްކުރުމަށެވެ. އަދި އޭނާ ކީ ކަލިމަތަކަކީ މުސްލިމުން އާންމުކޮށް ކަންކަމުގައި ބިރުގަންނަ ވަގުތު ކިޔާ ދުޢާއެއް ކަމަށް މިސްރުން ފާހަގަކުރިއެވެ. މި ހާދިސާގެ ސަބަބުން އެމެރިކާ އާއި މިސްރުގެ ސިޔާސީ އަދި ޑިޕްލޮމެޓިކް ގުޅުމަށް ބޮޑެތި ލޮޅުންތަކެއް އަރައިގެން ދިޔައެވެ.
ތަހުގީގުގެ މިސްރާބު އެސިސްޓެންޓް ޕައިލެޓުގެ މާޒީއަށް
އީޖިޕްޓްއެއާ ފްލައިޓް 990 ވެއްޓުނު ހާދިސާގެ ތަހުގީގުގައި، ބޯޓުގެ ރިލީފް ފަސްޓް އޮފިސަރު ޖަމީލް އަލް-ބަތޫތީގެ ޒާތީ ދިރިއުޅުމާއި އޭނާގެ މާޒީގެ މައްޗަށް އެމެރިކާގެ ތަހުގީގީ އިދާރާތަކުން ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދީފިއެވެ. މި ހާދިސާ ހިނގި ސަބަބު ދެނެގަތުމަށް ކުރިއަށްގެންދިޔަ ތަހުގީގުގައި އޭނާގެ ނަފްސާނީ ހާލަތާއި، އަހުލާގީ މައްސަލަތަކުގެ އިތުރުން އެއާލައިނާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުމަށް ވަނީ އަލިއަޅުވާލާފައެވެ.
އެފްބީއައި އިން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި އުމުރުން 59 އަހަރުގެ ބަތޫތީއަކީ އޭނާގެ މުޅި ހަޔާތުގައިވެސް ފަސްޓް އޮފިސަރެއްގެ މަގާމަށްވުރެ މައްޗަށް ދެވިފައިނުވާ މީހެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެއާލައިނާމެދު އޭނާގެ ހިތުގައި ނުރުހުންތެރިކަމެއް އޮތް ކަމަށް ތަހުގީގީ ފަރާތްތަކުން ލަފާކުރެއެވެ. މީގެއިތުރުން، އޭނާގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގައި މާލީ ދަތިތަކާއި އާއިލީ ބައެއް މެންބަރުންގެ ބަލިހާލަތާ ގުޅިގެން ނަފްސާނީ ޕްރެޝަރުތަކެއް ހުރި ކަމަށް ބެލެވުނެވެ. ނަމަވެސް، އޭނާގެ ދަރިފުޅު ބަލިވެގެން އަމިއްލައަށް މަރުވީ ކަމަށް ބުނެ ކުރެވޭ ތުހުމަތުތަކަށް އާއިލާއިން ދެކޮޅުހަދައެވެ. އާއިލާއިން ބުނާ ގޮތުގައި އެ ދަތުރުގައި އޭނާ އެނބުރި އައީ ދަރިފުޅުގެ ބޭހަށް ފަރުވާ ރަނގަޅު ކަމަށް ޑޮކްޓަރުން ބުނެފައިވާ ލިޔުންތަކާއެކު އުފަލުން ހުރެއެވެ. އަދި އޭނާގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅަށް ގަތް ހަތަރު ޓަޔަރު ބަލައި އެއާޕޯޓަށް އައުމަށް ފޯނުން އެދިފައިވާއިރު، އަމިއްލައަށް މަރުވާން އުޅޭ މީހަކު އެފަދަ ކަންކަން ނުކުރާނެ ކަމަށް އާއިލާއިން ފާހަގަކުރެއެވެ.
ނަމަވެސް، އެމެރިކާގެ ނިއުޔޯކްގެ ހޮޓެލް ޕެންސިލްވޭނިއާގައި އެފްބީއައި އިން ކުރިއަށްގެންދިޔަ ތަހުގީގުން ބަތޫތީގެ ފަރާތުން ފެނިފައިވާ ޖިންސީ ގޯނާގެ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކެއް ވަނީ ފަޅާއަރާފައެވެ. އޭނާއަކީ ހޮޓަލުގެ އަންހެން މުވައްޒަފުންނަށާއި މެހެމާނުންނަށް ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރުމުގައި ނަން މަޝްހޫރު މީހެއް ކަމަށް ތަހުގީގަށް ވަނީ އެނގިފައެވެ. މިގޮތުން ދެ އަހަރު ކުރިން އަންހެނުންތަކަކަށް ކުޑަދޮރުން އޭނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން ދެއްކި މައްސަލައަކާއި، ބޯޓު ވެއްޓުމުގެ ކުރީ ރޭ ހޮޓަލުގެ މެއިޑަކަށް ފައިސާ ހުށަހަޅައި ޖިންސީ ގޯނާކުރަން އުޅުނު މައްސަލައެއް ވެސް ވަނީ ރެކޯޑުކުރެވިފައެވެ.
މި މައްސަލައަށް އިތުރު ބޮޑު ގުޑުމެއް އެރީ، ހާދިސާއަށް ތިން މަސް ފަހުން އިނގިރޭސިވިލާތަށް ދިޔަ އީޖިޕްޓްއެއާގެ ކެޕްޓަނެއް ކަމަށްވާ ހަމްދީ ތާހާ ސިޔާސީ ހިމާޔަތް ހޯދުމަށް އެދުމުންނެވެ. ކެޕްޓަން ތާހާ އެފްބީއައި އަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނީ، ބަތޫތީގެ އަހުލާގީ މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން އެއާލައިނުގެ ޗީފް ޕައިލެޓް ހާތިމް ރުޝްދީ އޭނާއާ ބައްދަލުކޮށް، މިއީ އޭނާ އެމެރިކާއަށް ކުރާނެ ފަހު ދަތުރުކަން އަންގާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ބަތޫތީ ބަދަލުހިފުމުގެ ރޫހެއްގައި މުޅި ބޯޓު ވައްޓާލީ ކަމަށް ތާހާ ތުހުމަތު ކުރިއެވެ. މީގެއިތުރުން ކޮކްޕިޓް އަޑުއެހުމަށްފަހު، އެއީ އެކްސިޑެންޓެއް ނޫންކަން އެނގުމުން އެއްވެސް މީހަކާ ވާހަކަ ނުދެއްކުމަށް އެއާލައިނުން ޕައިލެޓުންނަށް އަންގާފައިވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ހާމަކުރިއެވެ.
ބަތޫތީގެ ގާތް އެކުވެރިއެއް ކަމަށްވާ މުހައްމަދު ބަދްރާވީ ބުނި ގޮތުގައި، ބަތޫތީ ރިޓަޔާވާން އެންމެ ތިން މަސް ދުވަސް އޮތުމުން އޭނާއަށް ފިޔަވަޅު ނޭޅުމަށް ޗީފް ޕައިލެޓް ކައިރީ އެދިފައިވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ފަހު ރޭ އެފަދަ ބައްދަލުވުމެއް ހިނގިކަމަށް އޭނާ އިންކާރުކުރެއެވެ.
އެމެރިކާގެ އާއިލާތަކުން މިއީ ގަސްތުގައި 216 މީހުން މަރާލައި އަމިއްލައަށް މަރުވި ހާދިސާއެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭއިރު، މިސްރުގެ ސަގާފަތާއި ދީނީ ގަބޫލުކުރުންތަކުގެ ސަބަބުން މިސްރު މީހުން މި ވާހަކަ ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. އަދި އެފްބީއައި އިން މިސްރަށް ގޮސް ބަތޫތީގެ ޒާތީ މައުލޫމާތު ހޯދަން ކުރި މަސައްކަތަށް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވިއެވެ.
ދެ އަހަރާއި ފަސް މަސް ދުވަހުގެ ދިގު ތަހުގީގަކަށްފަހު، 2002 ވަނަ އަހަރުގެ މާޗް 21 ގައި އެމެރިކާގެ އެންޓީއެސްބީ އިން ނެރުނު ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވަނީ ބޯޓު ކަނޑަށް ވައްޓާލީ ގަސްތުގައި ކަމަށެވެ. މިސްރުން މިއީ މަތިންދާބޯޓުގެ މެކޭނިކަލް މައްސަލައެއް ކަމަށް ބުނެ ދިފާއުވި ނަމަވެސް، އެމެރިކާގެ ތަހުގީގީ ޓީމުން ބުނަނީ އެއްވެސް ޓެކްނިކަލް މައްސަލައަކުން މިފަދަ ގޮތަކަށް ބޯޓު ވެއްޓެން ދިމާނުވާނެ ކަމަށެވެ.
މި ހާދިސާ ހިނގިތާ އެތައް އަހަރެއް ވެފައިވާއިރުވެސް، ބޯޓު ވެއްޓުނު އަސްލު ސަބަބާމެދު އުފެދިފައިވާ ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކާއި ސުވާލުތައް އަދިވެސް ވަނީ މަރުވި މީހުންގެ އާއިލާތަކަށް ހައްލެއް ނުލިބި ހިތާމަވެރި ސިއްރެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
