ފެށުމުގެ ސުވާލު
އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިޚްލާޞްތެރިވެ، މި ސުވާލަށް ޖަވާބެއް ދެއްވާށެވެ. އެންމެ ފަހުން މީހަކު “ކިހިނެއް؟” ހޭ އަހާލުމުން، “ރަނގަޅު” ނުވަތަ “ވަރަށް ބިޒީ” އޭ ބުނީ ކޮން އިރަކު ހެއްޔެވެ؟ އެހެނަސް ހަގީގަތުގައި އޭރު ތިބާގެ ހާލަތަކީ “ކިތަންމެ ވަރަކަށް މަސައްކަތް ކުރިޔަސް މިހާރު ހުރީ ހަކަތަ ހުސްވެ، ކެތްތެރިކަން ކޮޅުންލާފައި” ކަމަށް ވެދާނެއެވެ.
މަޑުޖެހިލާފައި މިކަމާ މެދު ފިކުރުކޮށްލައްވާށެވެ. އެހެން މީހަކަށް ކިޔައިދޭކަށް ނުޖެހެއެވެ. އެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު ތިބާގެ ސިކުނޑިއަށް ކިހާ އަވަހަކަށް އައިތޯ ބަލާލާށެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންނަށް މި ޖަވާބު ވަރަށް އަވަހަށް އާދެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އަޅުގަނޑުމެން އުޅޭ ގޮތާ ބެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޝުޢޫރުތައް ފާޅުކުރަން ބޭނުންކުރާ ބަސްމަގާ ބެހޭ ކަމެއްވެސް މެއެވެ. ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް، ވަރުބަލިކަން ސިފަކޮށްދޭނެ މާ ގިނަ ލަފުޒުތަކެއް ނޭނގެއެވެ. ބޭނުންކުރެވެނީ “ވަރުބަލިވުން”، “ސްޓްރެސްވުން” ނުވަތަ “ބިޒީވުން” ފަދަ ލަފުޒުތަކެވެ. އަދި ހާލަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ގޯސްވެއްޖެ ނަމަ “ބާންއައުޓް” ވުން ފަދަ ލަފުޒެއް ބޭނުންކޮށްފާނެއެވެ. ބޭނުންކުރާ ބަސްމަގު ހަނިވުމުން، އަމިއްލަ ހާލަތު ދެނެގަތުމަށްވެސް ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. އާދައިގެ ވަރުބަލި ހަފުތާއަކާއި، ނަފްސާނީ ގޮތުން މުޅިން ބަލިކަށިވަމުންދާ ދިއުމާ ދެމެދު ހުރި ތަފާތު ދެނެގަންނަން އުނދަގޫވަނީ ދެ ހާލަތަށްވެސް “ވަރުބަލިވުން” ކިޔާތީއެވެ.
އެހެންކަމުން މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން މި ބަލާލަނީ ސްޓްރެސް އާއި ބާންއައުޓަކީ ހަގީގަތުގައި ކޮބައިކަމާއި، މިކަމާ ގުޅޭ ދިރާސާތަކުން ދައްކަނީ ކީކޭކަމާއި، އަދި މި ހާލަތުން އަރައިގަތުމަށް ހަގީގަތުގައި އެހީތެރިވެދޭނީ ކޮން ކަންތައްތަކެއް ކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި ޝުޢޫރުތައް ބަޔާންކުރާނެ ފަންނީ ބަސްމަގުވެސް އަޅުގަނޑުމެން ދަސްކުރާނަމެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ހިތުދަސްކުރަންވީ ލިސްޓެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ ތިބާގެ އިހުސާސްތައް އިތުރަށް ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަން ދަސްކޮށްދޭނެ މަގެކެވެ.
ފުރަތަމަ ބައި: ސްޓްރެސް އަކީ ހަމައެކަނި ނުބައި އެއްޗެއް ނޫން
ސްޓްރެސް އާ މެދު މީހުން ދެކޭ ގޮތުން ފަށަމާ ހިނގާށެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް މިއީ ހަމައެކަނި ނުބައި ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރެވުނަސް، މިއީ އޭގެ ޒާތުގައި މުޅިން އެހެން އެއްޗެކެވެ.
ސްޓްރެސްގެ ޢިލްމީ މަފްހޫމު އުފެދިގެން އައީ 1930ގެ އަހަރުތަކުގައި ހެންސް ސެލްޔޭ ނަމަކަށް ކިޔާ ސައިންސްވެރިއެއްގެ ދިރާސާތަކުންނެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި ހަށިގަނޑަށް ކުރިމަތިވާ ކޮންމެ ބަދަލަކާ ގުޅިގެންވެސް ހަށިގަނޑު އެކަމަށް އިޖާބަދެއެވެ. އޭނާ “ސްޓްރެސް” މި ލަފުޒު ބޭނުންކުރީ ފިޒިކްސްގެ ތެރެއިންނެވެ. އެއީ އެއްޗަކަށް ބާރެއް ނުވަތަ ފިއްތުމެއް ކުރިމަތިވުމުން ކިޔާ ނަމެކެވެ.
ސެލްޔޭ ބަޔާންކުރި ގޮތުގައި ސްޓްރެސްއަށް ހަށިގަނޑު އިޖާބަދެނީ ތިން މަރުހަލާއެއްގައެވެ. ފުރަތަމަ މަރުހަލާއަކީ “އެލާމް” ނުވަތަ ސަމާލުވުމެވެ. ދެވަނައީ “ރެސިސްޓެންސް” ނުވަތަ އެކަމާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކޮށް ހަށިގަނޑު ހޭނުމެވެ. އަދި ތިންވަނަ މަރުހަލާއަކީ “އެގްޒޯސްޝަން” ނުވަތަ ހަކަތަ މުޅިން ހުސްވުމެވެ.
މިތަނުން ފުރަތަމަ ދެ މަރުހަލާއަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ގޯސް ކަންތައްތަކެއް ނޫނެވެ. ކަމެއް ވަގުތަށް ނިންމުމަށާއި، ކަންކަމަށް ސަމާލުވުމަށް މިކަންކަން އެހީތެރިވެދެއެވެ. ސެލްޔޭ ފަހުން ވަނީ ސްޓްރެސް ދެބަޔަކަށް ބަހާލާފައެވެ. އެއީ “ޑިސްޓްރެސް” (ގެއްލުންދެނިވި ސްޓްރެސް) އަދި “ޔޫސްޓްރެސް” (ފައިދާހުރި ސްޓްރެސް) އެވެ.
ދެވަނަ ބައި: ބާންއައުޓް އަކީ ކޮބައި؟
“ބާންއައުޓް” މި ލަފުޒު ނަފްސާނީ ޢިލްމުގެ ތެރެއަށް ތަޢާރަފުވީ 1974 ވަނަ އަހަރު ހާބަޓް ފްރޮއިޑެންބާގާގެ ފަރާތުންނެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ވަރަށް ފޯރިއާއެކު މަސައްކަތްކުރާ މީހުން، މާގިނައިރު މަސައްކަތުގައި އުޅުމުގެ ސަބަބުން މަޑުމަޑުން ވަރުބަލިވެ، ރުޅިގަދަވެ، އަދި ކުރާ މަސައްކަތާ މެދު ފޫހިވާން ފަށައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްއިއްޔާއިން ބާންއައުޓް މާނަކުރަނީ މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ދިގުލައިގެންދާ ސްޓްރެސްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ހާލަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ތިން ސިފައެއް ވެއެވެ:
1- ހަކަތަ މުޅިން ހުސްވެފައިވާކަމުގެ އިހުސާސްވުން.
2- ކުރާ މަސައްކަތާ މެދު ނުބައި ތަޞައްވުރެއް އުފެދުން ނުވަތަ ފޫހިވުން.
3- މަސައްކަތުގެ ގާބިލިއްޔަތު ދަށްވުން ނުވަތަ ކުރާ މަސައްކަތުން ނަތީޖާއެއް ނުނިކުންނަކަމުގެ އިހުސާސްވުން.
ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ ކަމަކީ، ބާންއައުޓަކީ ހަމައެކަނި ވަރުބަލިވުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތާ މެދު ނުބައިކޮށް ދެކުމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ކުޑަވުންވެސް ހިމެނެއެވެ.
ތިންވަނަ ބައި: މިއީ ހަމައެކަނި ތިބާއަށް ދިމާވާ ކަމެއް ނޫން
ގިނަ ފަހަރަށް ބާންއައުޓްވުމަކީ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ބަލިކަށިކަމެއްގެ ގޮތުގައި މީހުން ދެކެއެވެ. ނަމަވެސް ދިރާސާތަކުން ދައްކަނީ މިއީ މަސައްކަތުގެ މާހައުލާއި، ކުރާ މަސައްކަތުގެ އޮނިގަނޑާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއް ކަމެވެ. މަސައްކަތުގެ ބުރަކަމާއި، ކަންކަން ނިންމުމުގައި ބާރުވެރިކަން ނެތުމާއި، ކުރާ މަސައްކަތަށް އެކަށީގެންވާ އަގުވަޒަންނުކުރުމަކީ ބާންއައުޓްވުމަށް ދިމާވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކެވެ.
ނަފްސާނީ އިލްމުވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި، މާހައުލެއްގެ ސަބަބުން އިންސާނާ ވަރުބަލިކޮށްލާ ނަމަ، ހަމައެކަނި އަމިއްލަ ނަފްސަށް ދޭ ސަމާލުކަމަކުން (ސެލްފް ކެއަރ) މިކަމުން މުޅިން އަރައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ.
ހަތަރުވަނަ ބައި: އަލުން އިއާދަވުމުގެ ޢިލްމު
މި ހާލަތުން އަރައިގަތުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ހަތަރު ކަމެއް ދިރާސާތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ:
- މަސައްކަތާ ވަކިވުން (ސައިކޮލޮޖިކަލް ޑިތޭޗްމެންޓް): މަސައްކަތް ނިންމާފައި ގެއަށް ދާއިރު ސިކުނޑިންވެސް މަސައްކަތާ ވަކިވުން.
- ހަށިގަނޑަށް އަރާމުދިނުން (ރިލެކްޒޭޝަން): ހިނގާލަން ދިއުން ނުވަތަ މިއުޒިކް އަޑުއެހުން ފަދަ ކަންކަން.
- އާ ހުނަރެއް ދަސްކުރުން (މާސްޓަރީ): މަސައްކަތާ ނުގުޅޭ އާ ކަމެއް ދަސްކުރުން. މިއީ އަމިއްލަ ގާބިލިއްޔަތު އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
- އަމިއްލަ ވަގުތުގެ ބާރުވެރިކަން (ކޮންޓްރޯލް): ހުސްވަގުތު ހޭދަކުރާނެ ގޮތް އަމިއްލައަށް ނިންމުން.
ނިންމުން
އަޅުގަނޑުމެން ދަސްކުރި ބަސްމަގާއި މަފްހޫމުތަކުގެ އެހީގައި، އަމިއްލަ ހާލަތު ދެނެގަތުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. “ކިހިނެއް؟” ހޭ މީހަކު އަހާލުމުން އަބަދު “ރަނގަޅޭ” ބުނުމުގެ ބަދަލުގައި، އަމިއްލަ ހާލަތު ތެދުވެރިކަމާއެކު ބަޔާންކުރުމަކީ ފަރުވާއަށް އެޅޭ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅެވެ. ބާންއައުޓްވުމަކީ ބަލިކަށިކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އިންސާނީ ހަށިގަނޑާއި ސިކުނޑި، މާ ބޮޑު ފިއްތުންތަކަކަށް ދޭ އިޖާބައެކެވެ.
