ރަމަޟާން މަހުގެ ހަނދު ސާފުވާން ތައްޔާރުވަމުންދާއިރު، ކޮންމެ ދިވެއްސެއްގެ ހިތުގައިވެސް އާދަޔާޚިލާފު އިހުސާސެއް އުފެދެއެވެ.
ރޯދަމަސް އަންނަނީއެވެ.
ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ރޯދަމަހަކީ ހަމައެކަނި ކަލަންޑަރުގައި އޮންނަ މަހެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތައްޔާރުވުމާއި، އުފާވެރިކަމާއި، ސާފުތާހިރުވުމާއި، ކެއްކުމާއި، އަޅުކަމާއި، އަދި އެކަކު އަނެކަކާ އޮންނަ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމުގެ މޫސުމެކެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ދީނީ އަޅުކަމެއްގެ އިތުރުން، އިޖުތިމާއީ ބޮޑު އީދެކެވެ.
ރޯދައަށް ގެދޮރު ސާފުކުރުން
ފުރަތަމަ ރޯދަ ހިފުމުގެ މާ ކުރިން، ރަށްރަށުގެ ގޭބިސީތަކަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އާދެއެވެ. އަލަމާރިތައް ހުސްކޮށް، ބަދިގެތައް އޮފުއަރާވަރަށް ސާފުކުރެއެވެ. ދޮރުފޮތިތައް ދޮވެ، ބާވެފައި ހުންނަ ފަރުނީޗަރުތައް މަރާމާތުކުރެއެވެ. ބައެއް އާއިލާތަކުން ގޭގައި ކުލަލައި، ބަދިގެ އަލުން ފަރުމާކުރެއެވެ.
މިއީ ހީވާގޮތުން އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބުނެދޭ ބަހެކެވެ: “ބަރަކާތްތެރި މައްސަރަކަށް މަރުހަބާ ކިޔާއިރު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ގެދޮރުވެސް އެކަމަށް ތައްޔާރުވެފައި ހުންނަންވާނެއެވެ.”
އާ ތަށިމުށިގަނޑާއި، އާ ކައްކާ ތެލިތަކާއި، އާ ސަމުސާފަދަ ތަކެތި ގަތުމަކީ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އޮންނަ ވަރަށް ބޮޑު އާދައެކެވެ. ރޯދައަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން ގަންނަ އާ މުސައްލަތަކާއި، އާ އަބާޔާތަކާއި، އާ ތާކިޔާ އަދި މީރުވަސްދުވާ ތަސްބީހަފަތިތައް ފެނުމުން އުފެދޭ އުފާވެރިކަމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހެއްގެވެސް ހަނދާނުގައި ހުންނާނެ ކަންކަމެވެ.
ކާބޯތަކެތި ޖަމާކުރުމުގެ އުފާވެރިކަން
ދެން އޮންނަނީ ކާބޯތަކެތި ގަތުމުގެ މަރުހަލާއެވެ. ހަނޑޫ ބަސްތާތަކާއި، ހަކުރާއި ފުށް ބޮޑެތި އެއްޗެހީގައި ރައްކާކުރެއެވެ. ކާޑާއި، މުގާއި، ހަވާދާއި، ކާށި، ފިޔާ އަދި މަސް – މި ހުރިހާ އެއްޗެއް ރޭވުންތެރިކަމާއެކު ތައްޔާރުކުރެއެވެ. ބަދިގޭގެ ހަރުތައް ފުރިފައި ހުރުމަކީ ހިތަށް ބޮޑު ހަމަޖެހުމެއް ގެނެސްދޭ ކަމެކެވެ.
ކުޑަކުދިން ތިބެނީ މިސްކިތުގައި ކުރެވޭ ތަރާވީޙް ނަމާދުގެ ފުރަތަމަ ރެއަށް ކެތްމަދުވެފައެވެ. ރޯދަމަހު އިމާމް މީހާގެ ޤުރުއާން ކިޔެވުމުގެ އަޑު އިވޭގޮތްވެސް ތަފާތެވެ. އެއީ މާ ހަމަހިމޭން، މާ ފުން، އަދި މާ މާނަފުން އަޑެކެވެ.
އަދި ރޯދަވީއްލާ ގަޑީގެ އެ އުފާވެރި މާހައުލު ހަނދާނުން ފޮހެލެވޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މަޣުރިބު ނަމާދުގެ ބަންގީގެ ކުޑަވަގުތުކޮޅެއް ކުރިން، އެކި ގޭގެއިން ތަށިތަކަށް ހެދިކާއާއި، މޭވާއާއި، ބޮނޑިބަތް އަޅައިގެން އަވަށްޓެރިންނަށް ފޮނުވުމަކީ ފެންނަ ވަރަށް ރީތި މަންޒަރެކެވެ. “ރަމަޟާން މުބާރިކް” އޭ ބުނެލާއިރު އޮންނަ ގާތްކަމާއި ހިނިތުންވުމަކީ އަވަށްޓެރިންނަކީ އާއިލާގެ ބައެއްކަމުގައި އިހުސާސްކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުޑައިރުގެ ރޯދަ ރޭތައް
ރޯދަވީއްލުމާއި ނަމާދަށްފަހު، ގިނަ އާއިލާތަކުން ޓީވީ ނުވަތަ ރޭޑިއޯ ކައިރިއަށް އެއްވެ، ރޯދަމަހުގެ ޚާއްޞަ ޕްރޮގްރާމްތައް ބަލައި އަޑުއަހައެވެ. ދީނީ ނަސޭހަތާއި، މަދަހައާއި، ކުއިޒް ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ ތެރެއިން މުޅި ގައުމު އެކުގައި ރޯދަމަސް ހޭދަކުރާ ފަދަ އިހުސާސެއް ކުރެވެއެވެ. އެތަނުގައި އޮތީ އެކުވެރިކަމާއި، ގުޅުމެވެ.
ނަމަވެސް، މިހާރު ކޮންމެވެސް ބަދަލެއް އަތުވެއްޖެއެވެ.
މަޑުމަޑުން ކަންތައްތައް ބަދަލުވެއްޖެއެވެ. ޓީވީ ކައިރީގައި އެކުގައި ތިބުމުގެ ބަދަލުގައި، އަޅުގަނޑުމެން ތިބެނީ ފޯނަށް ގެއްލިފައެވެ. ރޯދަވީއްލައިގެން އެންމެން އެކުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ކޮންމެ މީހަކު އިންނަނީ ކޮންމެވެސް ކަނެއްގައި އަމިއްލަ ދުނިޔެއަކަށް ގެއްލިފައެވެ. އެކަކު ޓިކްޓޮކްގައި، އަނެކަކު އިންސްޓަގްރާމްގައި، އަދި އަނެކަކު ގޭމް ކުޅުމުގައެވެ.
އަވަށްޓެރިންގެ ގާތަށް ޒިޔާރަތްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި މެސެޖެއް ފޮނުވާލުމުން ފުދިއްޖެއެވެ. މިސްކިތަށް އަވަހަށް ދިއުމުގެ ބަދަލުގައި، ބައެއް މީހުން ދަނީ އެންމެ ފަހު ވަގުތުއެވެ. ކުރިން ޒިކުރުކުރުމާއި އާއިލީ ވާހަކަތަކަށް ހުސްކުރި ވަގުތުތައް މިހާރު ފުރާލަނީ ސްކްރީންތަކުންނެވެ. ގޭގައި ތައްޔާރުކުރާ ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ކާތަކެތީގެ ބަދަލުގައި، “ފާސްޓް ފުޑް” އާއި ޑެލިވަރީތައް އިތުރުވެއްޖެއެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރޯދަމަހުގެ އަސްލު ރޫހު ގެއްލުނީ ހެއްޔެވެ؟
ފަހަރުގައި މުޅިއަކުން ގެއްލުނީއެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ދުނިޔަވީ ކަންކަމާއި ފޯނު ފަދަ ތަކެތި އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަގުތުތަކަށް ސަވާރުވާން ފުރުސަތު ދެވުނީއެވެ. ރޯދަމަހަކީ ހަމައެކަނި ގެދޮރު ސާފުކޮށް، އާ ތަކެތި ގަތުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެއަށްވުރެ މާ މާތް މަގުސަދެއްގައި ކުރެވޭ ކަންކަމެވެ.
ގެދޮރު ސާފުކުރި ފަދައިން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ނިޔަތްތައް ސާފުކުރަން ޖެހެއެވެ. ބަދިގެތައް ފުރާލި ފަދައިން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ކެތްތެރިކަން ވަރުގަދަކުރަން ޖެހެއެވެ. އާ މުސައްލަތައް ގަތް ފަދައިން، ﷲ އާ އޮންނަ ގުޅުން އާކުރަން ޖެހެއެވެ.
ރޯދަމަހަކީ އަމިއްލަ ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކުރުމާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، މައާފްކުރުމާއި، ސަދަގާތްކުރުމާއި އަދި އެއްބައިވަންތަކަމުގެ މައްސަރެވެ.
މިއަހަރުގެ ރޯދަމަހަށް ތައްޔާރުވާއިރު، އަޅުގަނޑުމެން އެ ގާތްކަން އަލުން އާލާކުރަމާ ހިނގާށެވެ. އަވަށްޓެރިއަކަށް ޒިޔާރަތްކޮށްލާށެވެ. ފޯނާ ދުރަށްޖެހިލައި، ތަރާވީޙް ނަމާދުގައި ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމާއެކު ބައިވެރިވާށެވެ. އެކުގައި ކައްކައި، އެކުގައި ކައިބޮއި، އެކުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރާށެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ކާބަފައިން ހިފަހައްޓަމުން އައި ރީތި އާދަކާދަތައް، ޒަމާނީ ދިރިއުޅުމުގެ ތެރޭގައި ފަނޑުވެގެންދިޔަ ނުދޭށެވެ.
ރޯދަމަސް އަނެއްކާވެސް އަންނަނީއެވެ. ހަނދު އަރާނެއެވެ. ބަންގީގެ އަޑު ރާއްޖޭގެ ރަށްތަކުގެ މައްޗަށް ގުގުމާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކުރަންވީ ކަމަކީ ކުޑަވަގުތުކޮޅަކަށް މަޑުޖެހިލައި، ރޯދަމަހުގެ އަސްލު ރޫހު އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތަކަށް ގެނައުމެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް އުފާވެރި ރަމަޟާން މަހަކަށް އެދެމެވެ. 
