ނަމާދުގައި ރަނގަޅަށް ކޮޅަށް ހުންނާނެ ގޮތް (ޤިޔާމް): ޤުރުއާނާއި ޙަދީޘްގެ އަލީގައި ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ މަގުދައްކައިދިނުމެއް
އިސްލާމްދީނުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ރުކުނަކީ ނަމާދެވެ. މިއީ މުސްލިމަކާއި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއާ ދެމެދު އޮންނަ ސީދާ ގުޅުމެކެވެ. ނަމާދަކީ ހަމައެކަނި އީމާންތެރިކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަށިގަނޑާއި ނަފްސުގެ ފުރިހަމަ ބައިވެރިވުން ބޭނުންވާ މަތިވެރި އަޅުކަމެކެވެ. ނަމާދުގެ މުހިންމު ބައިތަކުގެ ތެރެއިން ކޮޅަށް ހުންނަ ހުރުން ނުވަތަ “ޤިޔާމް” އަކީ ނުހަނު ބޮޑު އަހައްމިއްޔަތުކަމެއް ދެވިފައިވާ ބައެކެވެ.
ނަމާދުގައި މީހަކު ކޮޅަށް ހުންނަ ގޮތުން، އެމީހެއްގެ ހިތުގައި ﷲ އަށް އޮތް ބިރުވެތިކަމާއި، މަޑުމޮޅިކަމާއި، އަދި އެކަލާނގެއަށް ބޯލަނބާ މިންވަރު ހާމަވެގެންދެއެވެ. ޤިޔާމްގައި ރަނގަޅު ގޮތުގައި ހުރުމަކީ ނަމާދުގައި ހަށިގަނޑާއި، ހިތާއި، ރޫޙު އެއްބަސްކުރުވައި، މުޅި ނަމާދުގައި ޚުޝޫޢަތްތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
މި ލިޔުމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ބަލައިލާނީ، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ސުންނަތުގެ އަލީގައި، ޤިޔާމްގައި ހުންނަންޖެހޭ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފައި، އަތް، ލޯ އަދި ހިތް ބަހައްޓަންވީ ގޮތުގެ އިތުރުން، ޢާންމުކޮށް ކުރެވޭ ގޯސްތަކަށްވެސް އަލިއަޅުވާލާނަމެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ އިރުޝާދުތަކާ އެއްގޮތަށް ނަމާދު ކުރުމުން، ނަމާދުގެ ފެންވަރު މަތިވެ، އެއީ ހަށިގަނޑަށް ލުއި އަދި ރޫޙާނީ ގޮތުން ފުރިހަމަ އަޅުކަމަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.
ޤިޔާމް ދެނެގަތުން (ނަމާދުގައި ކޮޅަށް ހުރުން)
ޤިޔާމް އަކީ ނަމާދުގައި ކޮޅަށް ހުރެ ޤުރުއާން ކިޔަވާ ވަގުތެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ސޫރަތުލް ފާތިޙާ އާއި އެނޫންވެސް ބައިތައް ކިޔަވާއިރު ހުންނަ ހުރުމެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ހަށިގަނޑުގެ ހަރަކާތެއް ނޫނެވެ. މިއީ ރޫޙާނީ ގޮތުން ނުހަނު މާނަފުން މަޤާމެކެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން ކޮޅަށް ހުންނަ ގޮތުން ﷲގެ މަތިވެރިކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ އިޙްތިރާމާއި ބޯލެނބުން ހާމަވެއެވެ. ފައި ބަހައްޓާ ގޮތުން ފެށިގެން އަތް ބަހައްޓާ ގޮތާ ހަމައަށް، ނަމާދުގެ ކޮންމެ ހަރަކާތަކީވެސް ދީނީ އިރުޝާދުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކަންކަމެވެ.
ނަމާދުގައި ރަނގަޅަށް ކޮޅަށް ހުރުމުގެ މުހިންމުކަން
ނަމާދުގައި ރަނގަޅު ގޮތުގައި ކޮޅަށް ހުރުން މުހިންމުވާ ބައެއް ސަބަބުތަކަކީ:
1- ﷲ އަށް ކުރާ އިޙްތިރާމް: ރަނގަޅު ގޮތުގައި ކޮޅަށް ހުރުމަކީ ޚާލިޤުވަންތަ ﷲ އަށް އަދާކުރާ އިޙްތިރާމެކެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ހަރަކާތްތަކުން ނަމާދަށް ދޭ ސަމާލުކަމާއި ސީރިއަސްކަން ހާމަވެއެވެ.
2- ސަމާލުކަމާއި މަޑުމޮޅިކަން: ރަނގަޅަށް ކޮޅަށް ހުރުމުން ސަމާލުކަން ގެއްލުނަނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ހަށިގަނޑު ހަމަޖެހިލައިގެން ހުރުމުން، ހިތުގެ ހުރިހާ ސަމާލުކަމެއް ﷲ އަށް ހުސްކުރުމަށް ފަސޭހަވެއެވެ.
3- ޞިއްޙީ ފައިދާ: ރަނގަޅު ގޮތުގައި ކޮޅަށް ހުރުމުގެ ސަބަބުން، ތަރާވީޙް ނަމާދު ނުވަތަ ދަމުނަމާދު ފަދަ ދިގު ނަމާދުތަކުގައި ހަށިގަނޑަށް ލިބޭ ވަރުބަލިކަމާއި ތަދުތަކުން ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ.
ޤިޔާމްގައި ހުންނަންވީ ރަނގަޅު ގޮތް
ޤިޔާމްގައި ހުންނައިރު ސަމާލުކަން ދޭންޖެހޭ ބައިތަކަކީ ފައި، ފައިގެ ފަލަމަސްގަނޑު، ބުރަކަށި، އަތް އަދި ބޮލެވެ.
ފައި ބަހައްޓަންވީ ގޮތް
ފައި ބަހައްޓަންވާނީ ކޮނޑާ ހަމަވާވަރަށް ފޭކޮށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުޑަކޮށް ބޮޑަށް ކައިރިކޮށެވެ. ފައިގެ އިނގިލިތައް ހުންނަންވާނީ ސީދާ ޤިބްލައަށް ކުރިމަތިލައިގެންނެވެ.
ޤުރުއާނުގެ ދަލީލު: ޤުރުއާނުގައި ފައި ބަހައްޓަންވީ ވަކި ގޮތެއް ސީދާ ބަޔާންވެފައި ނެތް ނަމަވެސް، ނަމާދުގައި މަޑުމޮޅިކަމާއެކު ހުރުމަށް ވަނީ އަމުރުކުރައްވާފައެވެ.
سورة البقرة (2:238): “حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَىٰ وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ”
މާނައީ: “ތިޔަބައިމީހުން ނަމާދުތަކާއި، އަދި، މެދުނަމާދުގެ މައްޗަށް ރައްކާތެރިވާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން ﷲއަށް ކިޔަމަންތެރިވެ، މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު (ނަމާދުގައި) ޤާއިމްވެ ތިބޭށެވެ!.”
ހަށިގަނޑު ބަހައްޓަންވީ ގޮތް
ފައި ހުންނަންވާނީ ސީދަލަށެވެ. ކަކޫ މާބޮޑަށް ބާރުކޮށްފައި ނުވަތަ ލަންބާފައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެއެވެ. މުޅި ޤިޔާމްގައި ހަށިގަނޑު ހުންނަންވާނީ ސީދަލަށް، ހަމަޖެހިގެންނެވެ. ބޭކާރު ހަރަކާތްތައް ކުރުމުން ދުރުހެލިވާންވާނެއެވެ. ބުރަކަށި ސީދާކޮށް، މޭމަތި ހުޅުވާލައިގެން ހުރުމުން ނަމާދުގައި އުނދަގޫވުމުން ސަލާމަތްވާނެއެވެ.
އަތް ބަހައްޓަންވީ ގޮތް
އަތް ބަހައްޓަންވާނީ މޭމަތީގައި ނުވަތަ ބަނޑަށްވުރެ ކުޑަ ތަންކޮޅެއް މަތީގައި، ހަމަޖެހިލައިގެންނެވެ. އަތް ބަހައްޓާނެ އުސްމިނާ މެދު ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ތަފާތު ރައުޔުތައް ހުރި ނަމަވެސް، އެންމެ ޢާންމުކޮށް ބަލައިގަނެވޭ ގޮތަކީ ކަނާތް ވާތް މަތީގައި އޮންނާނޭހެން މޭމަތީގައި ބެހެއްޓުމެވެ.
ޙަދީޘްގެ ދަލީލު (ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީ): “އަދި ތިޔަބައިމީހުން ކުރެ މީހަކު ނަމާދުކުރާނަމަ، އޭނާގެ (ކަނާތް) އަތް އޭނާގެ މޭމަތީގައި ނުވަތަ ވައަތު އަތުގެ މަތީގައި ބަހައްޓާ ހުށިކަމެވެ.”
ލޮލާއި ނަޒަރު
ނަޒަރު ހުންނަންވާނީ ސީދާ ތިރިއަށް، ސަޖިދަ ކުރާ ތަނަށެވެ. މިއީ މަޑުމޮޅިކަމާއި ސަމާލުކަމުގެ ރަމްޒެކެވެ. ތިރިއަށް ބަލައިގެން ހުރުމުން ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދިޔުން ހުއްޓުވައިދެއެވެ.
ހިތާއި ނިޔަތް
އިސްލާމްދީނުގައި ކޮންމެ އަމަލެއްގެވެސް އަސާސަކީ ހިތެވެ. ޤިޔާމްގައި ހަށިގަނޑު ބަހައްޓާ ގޮތް މުހިންމުވާއިރު، އެންމެ މުހިންމީ ނިޔަތެވެ. ނަމާދުކުރަނީ ހަމައެކަނި ﷲ އަށްޓަކައި ކަމުގެ އިޚްލާޞްތެރި ނިޔަތް ހިތުގައި އޮންނަންވާނެއެވެ.
ޤިޔާމްގައި ކިޔެވުން
ޤިޔާމްގައި ހުންނައިރު ސޫރަތުލް ފާތިޙާ ކިޔެވުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ކިޔަވަންވާނީ އަވަސްނުކޮށް، އަކުރުތައް ސާފުކޮށް، މާނައަށް ވިސްނައިގެންނެވެ.
ޙަދީޘްގެ ދަލީލު (ޞަޙީޙު މުސްލިމް): ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ: “ފާތިޙަތުލް ކިތާބު (ސޫރަތުލް ފާތިޙާ) ނުކިޔަވާ މީހާގެ ނަމާދު ފުރިހަމައެއް ނުވާނެއެވެ.”
ޖަމާޢަތުގައި ޤިޔާމްގައި ހުރުން
ޖަމާޢަތުގައި ނަމާދުކުރާއިރު، އިމާމާ އާއި އެހެން މީހުންނާ އެއްވަރަށް ސަފުތައް ސީދާކޮށް ހުރުން މުހިންމެވެ. ސަފުތަކުގެ ދެމެދުގައި ހުސްތަން ނުބާއްވައި، ފައިތިލަ ފައިތިލައާ ޖައްސައިގެން ހުރުމަކީ ނަމާދު ފުރިހަމަވުމުގެ ބައެކެވެ.
ޤިޔާމްގައި ޢާންމުކޮށް ކުރެވޭ ގޯސްތައް:
1- ބުރަކަށި ގުދުކޮށްގެން ހުރުން: މިއީ އަދަބުވެރިކަން ކުޑަ ގޮތެކެވެ. ބުރަކަށި ބަހައްޓަންވާނީ ސީދަލަށެވެ.
2- ދެފަރާތަށް ބަލާ ހެދުން: މީގެ ސަބަބުން ޚުޝޫޢަތްތެރިކަން ގެއްލެއެވެ.
3- އަތް މާ މައްޗަށް އުފުލުން: އަތް ބަހައްޓަންވާނީ އޭގެ ޠަބީޢީ މަޤާމުގައެވެ.
4- ފައި ބަހައްޓާ ގޮތް ބަރާބަރު ނުވުން: މާ ބޮޑަށް ފައި ފޭކުރުން ނުވަތަ ކައިރިކުރުމުން ދުރުހެލިވާށެވެ.
5- ޚިޔާލުތަކަށް ގެއްލުން: ނަމާދުގައި ހުންނައިރު ހިތާއި ސިކުނޑި ﷲ އަށް ހުސްކުރަންވާނެއެވެ.
ނިންމުން
ނަމާދުގައި، ޚާއްޞަކޮށް ޤިޔާމްގައި ރަނގަޅު ގޮތުގައި ހުރުމަކީ ނަމާދުގެ ފުރިހަމަކަމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ: “ތިމަންކަލޭގެފާނު ނަމާދުކުރައްވާތީ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ފެނުނު ފަދައިން ތިޔަބައިމީހުން ނަމާދުކުރާށެވެ.” (ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީ).
ﷲ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަކީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ނަމާދު ޤާއިމުކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ. އާމީން.
