ސަރުކާރަށް ލޮޅުމެއް

މާލޭގެ އިރުމަތީ ފަރާތުން އަރައިގެން އައި އިރުގެ ދޯދިތައް، އާދައިގެ މަތިން މާލެއަށް އުޖާލާކަން ގެނެސްދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، މިއަދު ފެންނަނީ ނާމާން ކަމުގެ ކުލަވަރެކެވެ. މަޖީދީމަގުގެ ކޮޅުން ކޮޅަށް ފެންނަނީ ދުމާއި، ހިރަފުހެވެ. ފުލުހުންގެ ސައިރަންގެ އަޑާއި، މީހުންގެ ހަޅޭކުގެ އަޑު މުޅި ފަޒާގައި ގުގުމަމުން ދިޔައެވެ. މިއީ ސިޔާސީ ގޮތުން ރާއްޖެ ދުވަހަކުވެސް ނުދެކޭ ފަދަ ނުތަނަވަސް ދުވަސްވަރެކެވެ.

ސުލައިމާނަކީ މިނިވަން ނޫސްވެރިއެކެވެ. އޭނާގެ ކެމެރާއަކީ އޭނާގެ ހަތިޔާރެވެ. އޭނާގެ ފަހަތުން ކެމެރާ ދަބަސް ހިފައިގެން ހުރީ އޭނާގެ އެހީތެރިޔާ މޫސައެވެ. ޒުވާން، އަދި ކަންކަމާ ބިރުގަންނަ މޫސަ ހުރީ ދާހިއްލާ ފޯވެފައެވެ.

“ސުލައިމާނު ސަރ! އަވަހަށް ހިނގާ މިތަނުން ދާން. މިތަން މިދަނީ މާ ބޮޑަށް ގޯސްވަމުން،” މޫސަ ބިރުން ހުރެ ބުންޏެވެ.

ސުލައިމާނު އޭނާގެ ކެމެރާގެ ލެންސް ސާފުކޮށްލަމުން ކުރިއަށް ބަލައިލިއެވެ. “މޫސާ، މިއީ ތާރީޚު. މި މަންޒަރުތައް ރެކޯޑު ކުރަން ޖެހޭނެ. ދިވެހިން އެކަކު އަނެކަކަށް މިކުރާ އިހުތިރާމެއް ނެތް އަމަލުތަކަކީ މާދަމާގެ ޖީލަށް އޮތް ފިލާވަޅެއް.”

ކުއްލިއަކަށް ފުލުހުންގެ ބޮޑު ލޮރީއެއް މަގުގެ މެދަށް މަޑުކުރިއެވެ. އެއީ މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ހައްޔަރުކޮށްގެން އުފުލާ “ކޭޖް” ލޮރީއެކެވެ. ދަގަނޑު ދާޖަހާފައިވާ އެ ބޮޑު އުޅަނދުގެ ތެރެއަށް މީހުން އުކަމުން ދިޔައީ ކޮތަރުތަކެއް ހެންނެވެ.

އެވަގުތު ހަމަނުޖެހުން ބޮޑުވެ، ކޮންމެ ދިމާލަކުންވެސް މީހުން ދުވަން ފެށިއެވެ. ސުލައިމާނާއި މޫސަވެސް ތިބީ އެ މީހުންގެ މެދުގައެވެ. ފުލުހުންގެ ސަފުތައް ކުރިއަށް ޖެހި، ކަރުނަގޭސް ޖަހަން ފެށުމާއެކު، މުޅި ސަރަހައްދު ދުމުން ފުރުނެވެ. ލޮލަށް ނުފެނި، ނޭވާލާން އުނދަގޫވެފައި ހުއްޓާ، ވަރުގަދަ ދެ އަތަކުން ސުލައިމާނުގެ ގިރުވާނުގައި ހިފައި ދަމައިގަތެވެ.

“މިއޮތީ ކެމެރާ ހިފައިގެން އުޅޭ ޅއއ! އަރުވާ މި ޅއވެސް!” ފުލުހެއްގެ ހަރުކަށި އަޑު އިވުނެވެ.

ސުލައިމާނާއި މޫސަ ގެންގޮސް ލޮރީގެ ތެރެއަށް ހޫރާލިއެވެ. އެތެރޭގައި އޮތީ މާ ހޫނު ގަދަ، އަދި އެހާމެ ބިރުވެރި މާހައުލެކެވެ. ލޮރީގެ ތެރޭގައި ތިބީ ހަމައެކަނި ނޫސްވެރިންނެއް ނޫނެވެ. ދެ ފިކުރެއްގެ މީހުންނެވެ.

އެއް ފަރާތުގައި ތިބީ ސަރުކާރަށް ތާއީދުކުރާ، އިސްމާއީލާއި އޭނާގެ ގްރޫޕެވެ. އަނެއް ފަރާތުގައި ތިބީ އިދިކޮޅު ފިކުރުގެ، ހަރުކަށި ބަސްމަގު ބޭނުންކުރަމުން ދިޔަ ޒައިދާއި އޭނާގެ ބައިވެރިންނެވެ.

“ކަލޭމެން ކަހަލަ ގައުމު ހަލާކުކުރާ މީހުން މިތަނަށް ލާންވީ!” އިސްމާއީލް ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. އޭނާގެ ލޮލުން ފެންނަނީ ރުޅިވެރިކަމެވެ.

ޒައިދު މަލާމާތުގެ ހިނިތުންވުމަކާއެކު ރައްދު ދިނެވެ. “ގައުމު ހަލާކުކުރަނީ އަހަރެމެންނެއް ނޫން. ކަލޭމެން ތިޔަ ތިބީ އަޅުވެތިވެފައި. ހަގީގީ މިނިވަންކަމަކީ ކޮބައިކަންވެސް ކަލޭމެންނަށް ނޭނގޭ.”

ލޮރީގެ ދަގަނޑު ދޮރު ބަންދުވިއެވެ. ބޭރުން އިވެނީ ހަމައެކަނި ތަޅާފޮޅާ އަޑާއި، ރަބަރު އުންޑަ ބަޑީގެ އަޑެވެ. ލޮރީގެ ކުޑަ ދާގަނޑުން ބޭރަށް ބަލައިލި އިރު، މާލޭގެ މަގުތައް މަތިން ފެންނަނީ ގައުމީ ދިދަތައް ބިމަށް ވެއްޓިފައިވާ މަންޒަރެވެ.

“މަޑުކުރޭ! އަހަރެމެންނަކީ ނޫސްވެރިންނޭ!” މޫސަ ރޮމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ބުންޏެވެ. “އަހަރެމެން އެއްވެސް މުޒާހަރާއެއްގައި ބައިވެރިއެއް ނުވަން.”

“މިތަނަށް އަރާ ކޮންމެ މީހަކީވެސް ކުށްވެރިއެއް މިހާރު،” ލޮރީގެ ތެރޭގައި އިން އުމުރުން ދުވަސްވީ އިބްރާހީމްބޭ ބުންޏެވެ. އޭނާއަކީ ދެބަސްވުމުގެ ތެރޭގައި ނުޖެހި، ހަމައެކަނި ގެއަށް ދަނިކޮށް ހައްޔަރުކުރި މީހެކެވެ. “ދަރިފުޅާ، މިތަނުގައި ތިބި އެންމެންނަކީވެސް ދިވެހިން. އެކަމަކު މި ހަތަރު ފާރުގެ ތެރޭގައި އަހަރެމެން މިތިބީ ހަތުރުންނަށް ވެފައި.”

ލޮރީ ނައްޓާލިއެވެ. މަޑުމަޑުން ހޫނުގަދަވާން ފެށިއެވެ. ލޮރީގެ ތެރޭގައި ތިބި 15 ވަރަކަށް މީހުންގެ މެދުގައި އޮތީ ނޭވާ ހިފަހައްޓާލަން ޖެހޭ ފަދަ ނުތަނަވަސްކަމެކެވެ. ކޮންމެ މީހަކުވެސް އަނެއް މީހާއަށް ބަލަނީ ޝައްކުގެ ނަޒަރަކުންނެވެ.

“ސުލައިމާނު ސަރ، މިތަނުން އަހަރެމެން ސަލާމަތްވާނެތަ؟” މޫސަ ސިއްރުން އަހާލިއެވެ.

ސުލައިމާނު އޭނާގެ ކެމެރާ ބާއްވަމުން، ލޮރީގެ ތެރެއަށް ނަޒަރު ހިންގާލިއެވެ. އެތަނުގައި ތިބި މީހުންގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ބިރާއި، ރުޅިވެރިކަމާއި، ވަރުބަލިކަމެވެ. “މޫސާ، ސަލާމަތްވުމަކީ ހަމައެކަނި މި ލޮރީން ބޭރުވުމެއް ނޫން. އަހަރެމެންގެ ހިތްތަކުގައިވާ މި ނަފުރަތުން ސަލާމަތްވުން އެއީ މާ ބޮޑު ކަމެއް.”

ކުއްލިއަކަށް ލޮރީގެ ބޭރުން ބޮޑު ގަލެއް އައިސް ލޮރީގައި ޖެހުނު އަޑު އިވުނެވެ. މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ލޮރީއަށް ހަމަލާދޭން ފެށީއެވެ. ލޮރީގެ ތެރޭގައި ތިބި މީހުން ބިރުން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

“އޭތް! މިއީ ކަލޭމެންގެ މީހުން! ބުނޭ ހުއްޓާލަން!” އިސްމާއީލް ޒައިދުގެ ގަމީހުގައި ހިފާފައި ބުންޏެވެ.

“އަހަރެމެންގެ މީހުންނެއް ނޫން! އެއީ ކަލޭމެން ކުރާ ކަންތަކަށް ކެތްނުވެގެން ނިކުމެ އުޅޭ ރައްޔިތުން!” ޒައިދު ރައްދު ދިނެވެ.

ދެން ފެނުނީ ދެ ގްރޫޕުގެ މެދުގައި ތަޅާފޮޅުން ފެށުނުތަނެވެ. ހަނި ޖާގައެއްގެ ތެރޭގައި، ގަދަ ހޫނުގައި، އެކަކު އަނެކަކުގެ ގައިގައި ޖަހައި، ލޭއޮހޮރުވަން ފެށިއެވެ. ސުލައިމާނު މަސައްކަތް ކުރީ އެ މީހުން ދުރުކުރާށެވެ.

“ހުއްޓާލާ! ތިޔަ ކުރަނީ ކީއް؟ އަހަރެމެން އެންމެން މިތިބީ އެއް ހާލެއްގައި!” ސުލައިމާނު ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

ނަމަވެސް އެ އަޑު އެއްވެސް މީހަކަށް ނީވުނެވެ. އެވަގުތު ފުލުހުން ލޮރީގެ ތެރެއަށް ކަރުނަގޭސް ބޮމެއް އެއްލިއެވެ. މުޅި ލޮރީ ދުމުން ފުރުނެވެ. އެންމެން ކަރުކެހި، ލޮލުން ފެން އަންނަން ފެށިއެވެ. ތަޅާފޮޅުން ހުއްޓި، ކޮންމެ މީހަކުވެސް މަސައްކަތް ކުރީ ނޭވާލެވޭތޯއެވެ.

އެ ހިމޭންކަމުގެ ތެރެއިން، ލޮރީގެ ކަނެއްގައި އިން އައިޝަތުގެ އަޑު އިވުނެވެ. އޭނާ އިނީ އޭނާގެ ޒުވާން ދަރިފުޅު މަރިޔަމްގެ ބޯ އުނގުގައި ބާއްވައިގެންނެވެ. މަރިޔަމް އޮތީ ހޭނެތިފައެވެ.

“މަގޭ ދަރިފުޅު… ނޭވައެއް ނުލާ… އެހީވެދީ!” އައިޝަތު ރޮމުން ބުންޏެވެ.

އެ ވަގުތު، މީގެ އިރުކޮޅެއް ކުރިން ތަޅާފޮޅަމުން ދިޔަ އިސްމާއީލާއި ޒައިދު، އެކަކު އަނެކަކަށް ބަލައިލިއެވެ. އެ މީހުންގެ ލޮލުން ފެނުނު ރުޅިވެރިކަން ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކަށް ފިލައިގެން ދިޔައެވެ. ދެ މީހުންވެސް އެއްފަހަރާ އައިޝަތުގެ ގާތަށް ޖެހިލިއެވެ.

“ފެން ފޮދެއް ދީ! އަވަހަށް!” އިސްމާއީލް އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް ފެންފުޅީގެ ބާކީ ހުރި ފެންފޮދު ދިއްކޮށްލިއެވެ.

ޒައިދު އޭނާގެ ގަމީހުން ބައެއް ވީދާލައި، ފެންފޮދެއް ލައިގެން މަރިޔަމްގެ މޫނު ފޮހެދޭން ފެށިއެވެ.

މި މަންޒަރު ފެނުމުން ސުލައިމާނުގެ ހިތަށް ކުޑަ އުންމީދެއް ލިބުނެވެ. އޭނާ މަޑުމަޑުން ކެމެރާ ނަގައި، އެ މަންޒަރު ފޮޓޯއަކަށް ނަގާލިއެވެ. މިއީ ސިޔާސީ ފިކުރަށްވުރެ އިންސާނިއްޔަތުކަން ކުރިހޯދި ވަގުތެވެ.

ނަމަވެސް، މި އުންމީދަކީ ކިހާ ވަގުތަކަށް ދެމިގެންދާނެ އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ ލޮރީގެ ބޭރުން އިވުނު ބާރު ގޮވުމަކާއެކު، އަނެއްކާވެސް މުޅި ތަން ގުޑައިގެން ދިޔައެވެ.

—-

 

ލޮރީގެ ބޭރުން އިވުނު ބާރު ގޮވުމާއެކު، އެތެރޭގައި ތިބި އެންމެން ބިރުން ގަނޑުވިއެވެ. ދަގަނޑު ދާގަނޑުން ބޭރަށް ބަލައިލިއިރު، ފެންނަނީ މަގުމަތީގައި ހުރި ސައިކަލެއްގައި ރޯވެ، އުޑާ ދިމާލަށް އަރަމުންދިޔަ ކަޅު ދުމެވެ. މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންނާއި ފުލުހުންނާ ދެމެދު ކުރިއަށްދާ ކުރިމަތިލުން މިހާރު ވަނީ ކޮންޓްރޯލުން ނެއްޓިފައެވެ.

“މިއީ ހަމަ ހަނގުރާމައެއް!” މޫސަ އޭނާގެ ދަބަހުގައި ބާރަށް ހިފަހައްޓާލައިގެން އިނދެ ބުންޏެވެ. “ސުލައިމާނު ސަރ، އަހަރެމެންނަށް މިތަނުން ސަލާމަތްވެވޭނެ ހެނެއް ހިއެއްނުވޭ.”

ސުލައިމާނު އޭނާގެ ކެމެރާގެ މެމޮރީ ކާޑު ނަގައި، އޭނާގެ އިސްޓާކީނު ތެރެއަށް ލިއެވެ. “މޫސާ، ބިރުނުގަނޭ. ހިތްވަރު ކުރޭ. މި ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ނިމޭނެ.”

އެވަގުތު ލޮރީގެ ކުރީކޮޅުގައި ތިބި އިސްމާއީލްގެ ގްރޫޕުގެ މީހުން އަނެއްކާވެސް ޒައިދުމެންނާ ދިމާލަށް ބަހުގެ ހަމަލާތައް އަމާޒުކުރަން ފެށިއެވެ. “ބަލާބަލަ! ކަލޭމެންގެ މީހުން މި ގައުމު އަންދާލަނީ. ތިޔައީ ހަމަ ޓެރަރިސްޓުން!” އިސްމާއީލްގެ އެކުވެރިޔާ، ޝަރީފް ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

ޒައިދު އޭނާގެ ނޭފަތުން އޮހެމުންދިޔަ ލޭތައް ފޮހެލަމުން ތެދުވިއެވެ. “ޓެރަރިސްޓުންނޭ؟ އަހަރެމެން މި ނިކުތީ އަހަރެމެންގެ ހައްގުތަކަށް ވަކާލާތު ކުރަން. ކަލޭމެން ތިޔަ ތިބީ ބާރުގެ ދަށުވެ، ލޯ ކަނުވެފައި. ތިޔަ ބައިގަނޑަށް ނުފެންނަނީތަ މި ގައުމުގައި ހިނގާ ބޭއިންސާފު؟”

“ބޭއިންސާފޭ؟” އިސްމާއީލް މަލާމާތް ކުރިއެވެ. “ބޭއިންސާފަކީ މަގުމަތީގައި ހުރި ތަކެއްޗަށް ގެއްލުންދީ، އާންމު ރައްޔިތުންގެ ނިދި ނަގާލުން. ކަލޭމެން ތިޔަ އުޅެނީ މި ގައުމު ބޭރުގެ ބައެއްގެ އަތްމައްޗަށް ދޫކޮށްލަން.”

މި ދެބަސްވުން ބޮޑުވަމުން ގޮސް، އަނެއްކާވެސް އަތް އިސްކުރަން ފެށިއެވެ. އެވަގުތު ލޮރީގެ ތެރޭގައި އިން އުމުރުން ދުވަސްވީ އިބްރާހީމްބޭ ބާރަށް ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. “ހުއްޓާލާ! ހަމަ މިހާރު ހުއްޓާލާ!”

އެންމެން އިބްރާހީމްބޭއާ ދިމާލަށް ބަލައިލިއެވެ. އޭނާގެ ލޮލުން ކަރުނަ އަންނަމުން ދިޔައެވެ. “އަހަރެންގެ ދެ ދަރިން ތިބީ ދެ ފިކުރެއްގައި. އެކަކު ހުރީ މުޒާހަރާގެ ކުރީ ސަފުގައި. އަނެކަކު ހުރީ ފުލުހުންގެ ސަފުގައި. މިއަދު އަހަރެން މިތަނަށް މިއައީ އެ ދެކުދިން ސަލާމަތް ކުރެވޭތޯ. ކަލޭމެން މިތަނުގައި ތިބެގެން ތިޔަ ކުރާ ކަމަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް ނަފުރަތު ކުރުން. އެކަމަކު ހަގީގަތަކީ އަހަރެމެން އެންމެންނަކީވެސް އެއް އާއިލާއެއްގެ ބައެއްކަން.”

އިބްރާހީމްބޭގެ ވާހަކައިން މުޅި ލޮރީގެ ތެރެއަށް ހިމޭންކަން ވެރިވިއެވެ. ކޮންމެ މީހަކުވެސް އަމިއްލަ ނަފްސާ ސުވާލުކޮށްލި ކަހަލައެވެ. ނަމަވެސް އެ ހިމޭންކަން މެދުކެނޑުނީ ލޮރީގެ ދޮރުގައި ބަޔަކު ތަޅަން ފެށުމުންނެވެ.

“ބޭރަށް ނިކުމޭ! ހުރިހާ ޅއތއ ބޭރަށް!” ފުލުހެއްގެ އަޑު އިވުނެވެ.

ލޮރީގެ ދޮރު ހުޅުވުނެވެ. ބޭރުން ފެންނަނީ ދޫނިދޫގެ ބަނދަރެވެ. އެމީހުން ތިބި ލޮރީ ހުރިގޮތަށް، ކޮޅުވެއްޓިއަކަށް ލައިގެން ދޫނިދުއަށް ގެނައިކަން އެމީހުންނަށް ރޭކާލީ އެހިސާބުންނެވެ. މާލޭގެ ހަލަބޮލިކަމުން ދުރުވެ، މިހާރު އެމީހުން މިވަނީ ބަންދުކުރުމަށް ދޫނިދުއަށް ގެނެވިފައެވެ.

 

ދޫނިދޫގެ ހަނި ގޮޅިއެއްގެ ތެރެއަށް އެންމެން ލެވުނެވެ. އެއީ ގާތްގަނޑަކަށް 10 ފޫޓު 10 ފޫޓުގެ ކުޑަ ތަންކޮޅެކެވެ. ހޫނުގަދަވެފައި، ވަސް ނުބައި ގޮޅީގެ ތެރޭގައި 20 މީހުން ތިބެން ޖެހުމުން ނޭވާލާންވެސް އުނދަގޫވިއެވެ.

“މިއީ އިންސާނުން ބައިތިއްބާ ކަހަލަ ތަނެއް ނޫން،” ޒައިދު ގޮޅީގެ ތޭރިތަކުގައި ހިފަހައްޓާލަމުން ބުންޏެވެ.

އިސްމާއީލް ގޮޅީގެ އެއްކަނެއްގައި އިށީނދެލިއެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ މާޔޫސްކަމެވެ. “މިއަދު އަހަރެންގެ ދަރިފުޅުގެ އުފަންދުވަސް. އަހަރެން ރޭވީ އޭނާއަށް ހަދިޔާއެއް ގަނެގެން ގެއަށް ދާން.”

ސުލައިމާނު އިސްމާއީލްގެ ގާތުގައި އިށީނދެލިއެވެ. “ކޮންމެ މީހެއްގެވެސް އޮންނާނެ ދޫކޮށްލާފައި އައި ދިރިއުޅުމެއް. އަހަރެންގެ އަންހެނުން އިނީ ބަލިވެ. އޭނާ ހުންނާނީ މިހާރު ވަރަށް ކަންބޮޑުވެފައި.”

މިފަދަ ވާހަކަތަކުން، އެކަކު އަނެކަކަށް އޮތް ނަފުރަތުގެ ފާރު މަޑުމަޑުން ގިރެން ފެށިއެވެ. ސިޔާސީ ފިކުރަށްވުރެ ބޮޑަށް، އިންސާނީ އިހުސާސްތައް ކުރިއަށް ނިކުތެވެ.

“އަހަރެން މާފަށް އެދެން،” ޒައިދު ކުއްލިއަކަށް ބުންޏެވެ. “އިރުކޮޅެއް ކުރިން އަހަރެން ދެއްކި ވާހަކަތަކަށް. އަހަރެމެން އެންމެންވެސް މިތިބީ ހާސްވެފައި.”

އިސްމާއީލް ބޯޖަހާލިއެވެ. “އަހަރެންވެސް މާފަށް އެދެން. އަހަރެމެންގެ ތަފާތުތަކަށްވުރެ، އަހަރެމެން އެއްގޮތްވާ ކަންތައް މާ ގިނަ.”

ނަމަވެސް، މި ހަމަޖެހުމުގެ ވަގުތުކޮޅު މާ ގިނައިރަކަށް ދެމިއެއް ނުއޮތެވެ. ގޮޅީގެ ބޭރުން އިވުނީ ފުލުހުންގެ މެދުގައި ހިނގި ވަރުގަދަ ދެބަސްވުމެއްގެ އަޑެވެ.

“ކަލޭމެންނަށް ނޭނގޭތަ؟ މާލޭގައި މިހާރު ކާފިއު ހިންގައިފި! ހާލަތު ވަނީ ވަރަށް ގޯސްވެފައި،” ފުލުހަކު ބުނި އަޑު އިވުނެވެ.

ގޮޅީގެ ތެރޭގައި ތިބި މީހުންގެ ހިތްތައް އަނެއްކާވެސް ބިރުން ތެޅެން ފެށިއެވެ. ގައުމުގެ ހާލަތު މިހާ ދަށަށް ދާނެ ކަމަކަށް އެކަކުވެސް ހިއެއް ނުކުރެއެވެ.

އެވަގުތު، ގޮޅީގެ ކަނެއްގައި އިން މަރިޔަމް (އައިޝަތުގެ ދަރިފުޅު) ހޭއެރިއެވެ. އޭނާ ބިރުން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. “މަންމާ! އަހަރެމެން މި ތިބީ ….. މިއީ ކޮން ތަނެއް؟”

އައިޝަތު އޭނާގެ ދަރިފުޅު މޭގައި ޖައްސާލިއެވެ. “ދަރިފުޅާ، ބިރުނުގަނޭ. މިއީ… މިއީ ހީކޮށްލާ މީ ހުވަފެނެކޭ. އަނެއްކާވެސް ނިދާލާ.”

ސުލައިމާނު މި މަންޒަރު ބަލަން ހުރެ، އޭނާގެ ހިތަށް އެރިއެވެ: މި ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލަކީ މިއީ ހެއްޔެވެ؟ ކުށެއް ނެތް ކުޑަކުދިން ބިރުވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި އުޅެން ޖެހުން ހެއްޔެވެ؟

ދަންވަރުގެ ވަގުތެވެ. ގޮޅީގެ ތެރޭގައި އެންމެން ތިބީ ވަރުބަލިވެފައެވެ. ނިދޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް، ބޭރުން އިވޭ ރާޅުތަކުގެ އަޑާއި، ފުލުހުންގެ ހިނގުމުގެ އަޑުން ނިދި ވަނީ ރުޅި ހަދާލާފައެވެ.

ކުއްލިއަކަށް، ގޮޅީގެ ދޮރު ހުޅުވުނެވެ. “ސުލައިމާނު އަދި މޫސަ! ނިކުމޭ!” ފުލުހަކު އަމުރުކުރިއެވެ.

“ކީއްވެ؟ އަހަރެމެން ކޮންތާކަށް މި ގެންދަނީ؟” މޫސަ ބިރުން އަހާލިއެވެ.

“ސުވާލު ނުކޮށް ނިކުމޭ!”

ސުލައިމާނާއި މޫސަ ގޮޅިން ނެރެވުނެވެ. އެހެން މީހުން ބަލަން ތިއްބެވެ. ޒައިދާއި އިސްމާއީލްގެ ލޮލުން ފެންނަނީ ކަންބޮޑުވުމެވެ.

“ސުލައިމާނު ސަރ، ސަމާލުވައްޗޭ،” ޒައިދު މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.

ސުލައިމާނު ބޯޖަހާލިއެވެ. އޭނާ ގެންދެވުނީ ތަހުގީގު ކުރާ ކޮޓަރިއަކަށެވެ. އެތަނުގައި އިނީ ހަރުކަށި މޫނެއް ހުރި އިންސްޕެކްޓަރެކެވެ.

“ސުލައިމާނު، ކަލޭގެ ކެމެރާގައި ހުރި ފޮޓޯތައް އަހަރެމެންނަށް ބޭނުންވޭ،” އިންސްޕެކްޓަރު ބުންޏެވެ.

“އެއީ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން. އަހަރެން އެ ފޮޓޯތަކެއް ނުދޭނަން،” ސުލައިމާނު ސާބިތުކަމާއެކު ބުންޏެވެ.

“މިނިވަންކަމޭ؟” އިންސްޕެކްޓަރު ހީނގަތެވެ. “މިހާރު މި ގައުމުގައި އޮތީ ހަމައެކަނި ގައުމީ ސަލާމަތް. ކަލޭ އެ ފޮޓޯތައް ނުދީފިނަމަ، ކަލޭގެ މައްޗަށް ދައުވާ ކުރެވޭނެ.”

ސުލައިމާނު ހިމޭންވިއެވެ. އޭނާގެ ހިތަށް އެރިއެވެ: ހަގީގަތް ފޮރުވުމަކީ ގައުމީ ސަލާމަތް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ ހަގީގަތް ހާމަކުރުމަކީ ގައުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ އެންމެ ބޮޑު ޚިދުމަތް ހެއްޔެވެ؟

 

ސުލައިމާނު އަނބުރާ ގޮޅިއަށް ގެނެވުނުއިރު، އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ވަރުބަލިކަމެވެ. އޭނާގެ ކެމެރާ ވަނީ ފުލުހުން އަތުލާފައެވެ.

“ކިހިނެއްވީ؟” މޫސަ އަވަސްއަވަހަށް އަހާލިއެވެ.

“ކެމެރާ އަތުލައިފި. އެކަމަކު މެމޮރީ ކާޑު އޮތީ މަގޭ އަތުގަ،” ސުލައިމާނު ސިއްރުން ބުންޏެވެ.

ޒައިދާއި އިސްމާއީލް މި މަންޒަރު ބަލަން ތިއްބެވެ. މިހާރު އެމީހުންގެ މެދުގައި އޮތް ބައިބައިވުން ވަނީ ކުޑަވެފައެވެ. އެމީހުންނަށް ވިސްނުނީ، އެމީހުންގެ އަސްލު ދުޝްމަނަކީ އެކަކު އަނެކަކު ނޫން ކަމެވެ.

“އަހަރެމެން މިތަނުން ސަލާމަތްވާން ޖެހޭނެ،” ޒައިދު ބުންޏެވެ. “މި ގައުމުގައި ހިނގާ ކަންތައްތައް ދުނިޔެއަށް އެނގެން ޖެހޭނެ.”

“އެކަމަކު ކިހިނެއް؟” އިސްމާއީލް އަހާލިއެވެ. “މިއީ ދޫނިދޫ. މިތަނުން ފިލުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫން.”

އެވަގުތު، ގޮޅީގެ ބޭރުން އަނެއްކާވެސް ހަޅޭކުގެ އަޑު އިވުނެވެ. މިފަހަރު އެއީ ފުލުހުންގެ އަޑެވެ. ބަޔަކު ދޫނިދޫއަށް ހަމަލާދެނީއެވެ!

“ކޮބައިތަ ހައްޔަރުކުރި މީހުން؟ އެމީހުން ދޫކޮށްލާ!” ބޭރުން އިވޭ އަޑުތަކުން އެނގެނީ މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ލޯންޗުތަކުގައި ދޫނިދޫއަށް އައިސްފައިވާ ކަމެވެ.

ގޮޅީގެ ތެރޭގައި ތިބި މީހުންގެ މެދުގައި އުންމީދުގެ ދޯދިތަކެއް ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އެއާއެކު ބިރުވެރިކަންވެސް އުފެދުނެވެ. ހަމަނުޖެހުމެއްގެ ތެރޭގައި އެމީހުންގެ ފުރާނައަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަށްޓަކައެވެ.

“އެންމެން ބިންމަތީގައި އޮށޯވޭ!” ސުލައިމާނު އަމުރުކުރިއެވެ.

ބަޑީގެ އަޑުތައް އިވެން ފެށިއެވެ. ގޮޅީގެ ފާރުތަކުގައި ވަޒަން ޖެހޭ އަޑު އިވެއެވެ. އިބްރާހީމްބޭ ކީރިތި ގުރުއާނުގެ އާޔަތްތައް ކިޔަވަން ފެށިއެވެ. އައިޝަތު އޭނާގެ ދަރިފުޅު މަރިޔަމްގެ ގައިގައި ބާރަށް ބައްދާލައިގެން އިނެވެ.

ކުއްލިއަކަށް ގޮޅީގެ ދޮރު ބާރުގަދަ ގޮވުމަކާއެކު ހުޅުވުނެވެ. އެތަނަށް ވަދެގެން އައީ މޫނު ނިވާކޮށްގެން ތިބި ބަޔެކެވެ.

“ޒައިދު! ކޮބައިތަ ޒައިދު؟” އެމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

ޒައިދު ތެދުވިއެވެ. “މިއީ އަހަރެން.”

“އަވަހަށް ހިނގާ! އަހަރެމެން މިއައީ ކަލޭ ސަލާމަތް ކުރަން،” އެމީހާ ބުންޏެވެ.

ޒައިދު އެހެން މީހުންނަށް ބަލައިލިއެވެ. “މިތަނުގައި ތިބި އެންމެންވެސް ގެންދަން ޖެހޭނެ.”

“ނޫން! އަހަރެމެންނަށް ގެންދެވޭނީ ހަމައެކަނި އަހަރެމެންގެ މީހުން،” މޫނު ނިވާކޮށްގެން ހުރި މީހާ ހަރުކަށިކަމާއެކު ބުންޏެވެ.

ޒައިދު މަޑުމަޑުން އިސްމާއީލާއި ސުލައިމާނުގެ އަތުގައި ހިފާލިއެވެ. “މިތަނުގައި ތިބި އެންމެންނަކީވެސް މަގޭ މީހުން. އެންމެން ނުގެންދާނަމަ، އަހަރެންވެސް ނުދާނަން.”

މިއީ ވާހަކައިގެ ވަރަށް މުހިންމު ވަގުތުކޮޅެކެވެ. އިދިކޮޅު ފިކުރުގެ މީހަކު، ސަރުކާރަށް ތާއީދުކުރާ މީހަކު ސަލާމަތް ކުރަން މަސައްކަތް ކުރަނީއެވެ.

—-

މޫނު ނިވާކޮށްގެން ތިބި މީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް ބަލައިލިއެވެ. ބޭރުން އިވޭ ބަޑީގެ އަޑުތައް ގާތްވަމުން ދިޔައެވެ. ވަގުތަކީ އެންމެ ސިކުންތެއްވެސް ބޭކާރު ކުރެވޭނެ ވަގުތެއް ނޫނެވެ.

“މިހާރުވެސް ވަގުތު ފާއިތުވަނީ! ޒައިދު، އަވަހަށް އާދޭ!” މޫނު ނިވާކޮށްގެން ހުރި މީހާ އަނެއްކާވެސް ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

ޒައިދު ފަސްޖެހުމެއް ނެތި އިސްމާއީލްގެ އަތަށް ބާރުކޮށްލިއެވެ. “އަހަރެން މި ބުނީ ހަމަ ތެދެއް. އިސްމާއީލާއި، ސުލައިމާނާއި، މި ތިބި އަންހެން މީހާއާއި ކުޑަކުއްޖާ ނުގެންދާނަމަ އަހަރެން މިތަނަކުން ނުގުޑާނަން. މިއަދު އަހަރެމެން މަރުވިއްޔާ މަރުވާނީވެސް އެކީގައި.”

އިސްމާއީލްގެ ލޮލުން ކަރުނަ ހިލުނެވެ. އޭނާ މުޅި އުމުރު ހޭދަކުރީ ޒައިދުމެން ފަދަ މީހުންނަކީ ގައުމުގެ ހަތުރުން ކަމަށް ގަބޫލުކޮށްގެންނެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު އޭނާގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރަން މަރުގެ ތުންފަތްމަތީގައި ހުރީ އެ “ހަތުރުވެރިޔާ” އެވެ.

“އެންމެ ރަނގަޅު! އަވަހަށް ހިނގާ!” މޫނު ނިވާކޮށްގެން ހުރި މީހާ އެންމެ ފަހުން އެއްބަސްވިއެވެ.

އެންމެން އެކުގައި ގޮޅިން ނުކުމެ، ދޫނިދޫގެ ފަހަތު ފަރާތަށް ދުއްވައިގަތެވެ. ކަނު އަނދިރީގެ ތެރޭގައި، ގަސްތަކުގެ ހިޔަލުގައި ފިލަމުން ގޮސް ފަޅުތެރޭގައި އޮތް ބާރަށް ދުވާ ލޯންޗަކަށް އެންމެން އެރިއެވެ. ލޯންޗު ނައްޓާލި ވަގުތު، ފުލުހުންގެ ބައްތިތަކުގެ އަލި ލޯންޗަށް އެޅުނެވެ.

“މަޑުކުރޭ! ހުއްޓާލާ!” ފުލުހުންގެ އަމުރުތައް އިވުނު ނަމަވެސް، ލޯންޗު ބާރު ދުވެލީގައި ކަނޑުގެ ތެރެއަށް ނިކުތެވެ.

 

ލޯންޗުގެ ތެރޭގައި އޮތީ މަރުފަދަ ހިމޭންކަމެކެވެ. މާލޭގެ އުދަރެސް ފެންނަނީ ރަތްކުލައިން ފޯވެފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދުމާއި އަލިފާނުގެ ސަބަބުން މުޅި މާލެ އޮތީ ނާމާން ސިފައެއްގައެވެ.

“އަހަރެމެން މިދަނީ ކޮންތާކަށް؟” ސުލައިމާނު ސުވާލުކުރިއެވެ.

“ރައްކާތެރި ތަނަކަށް،” ޒައިދުގެ ބައިވެރިޔާ ކުރު ބަހަކުން ޖަވާބު ދިނެވެ.

އިސްމާއީލް އިނީ ލޯންޗުގެ އެއްކަނެއްގައި އިސްޖަހާލައިގެންނެވެ. އޭނާގެ ހިތުގައި ވަނީ ބޮޑު ސުވާލު މާކެއް ޖެހިފައެވެ. “ޒައިދު، ކީއްވެ އަހަރެން ސަލާމަތް ކުރީ؟”

ޒައިދު ހިނިތުންވެލިއެވެ. “އިސްމާއީލް، އަހަރެމެންގެ ފިކުރު ތަފާތުވިޔަސް، އަހަރެމެންގެ ލެޔަކީ އެއް ކުލައެއްގެ އެއްޗެއް. އަހަރެން ބޭނުންވަނީ އިންސާފުވެރި ގައުމެއް. އެ ގައުމުގައި ކަލެއަށްވެސް، އަދި އަހަންނަށްވެސް އަމާންކަމާއެކު އުޅެވެންވާނެ.”

މި ވާހަކަ ދައްކަނިކޮށް، ކުއްލިއަކަށް ލޯންޗުގެ އިންޖީނު ހުއްޓުނެވެ. “ކިހިނެއްވީ؟” އެންމެން އެއްފަހަރާ އަހާލިއެވެ.

“ތެޔޮ ހުސްވީ ކަންނޭނގެ، ނޫނީ އިންޖީނަށް މައްސަލައެއް ދިމާވީ،” ޑްރައިވަރު ހާސްވެފައި ބުންޏެވެ.

މުޅި ލޯންޗު ކަނޑުގެ ރާޅުތަކާއެކު ތަޅުވަން ފެށިއެވެ. ކަނު އަނދިރި ރޭގަނޑެވެ. ވަށައިގެން ފެންނަނީ ހަމައެކަނި ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑެވެ. މާލެ ވަނީ ވަރަށް ދުރަށް ގޮސްފައެވެ.

“މޫސާ، ކެމެރާގެ މެމޮރީ ކާޑު ރައްކާތެރިކޮށް އެބައޮތްތަ؟” ސުލައިމާނު ސިއްރުން އަހާލިއެވެ.

“ލައްބަ، އަހަރެން މިއޮތީ ވަރަށް ރައްކާތެރިކޮށް ފޮރުވާފަ،” މޫސަ ބުންޏެވެ.

އެވަގުތު، ދުރުން ބޮޑު އުޅަނދެއްގެ އަލި ފެންނަން ފެށިއެވެ. “އެއީ ކޯސްޓްގާޑު!” މޫނު ނިވާކޮށްގެން ހުރި މީހާ ބިރުން ބުންޏެވެ. “އަހަރެމެން އަތުލައިގެންފިނަމަ، ދެން ސަލާމަތެއް ނުވާނެ.”

“އަހަރެމެން ފީނަން ޖެހޭނީ،” ޒައިދު ހުށަހެޅިއެވެ.

“ކިހިނެއް؟ މިތަނުގައި އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުއްޖެ އެބައިން!” އިސްމާއީލް ދެކޮޅު ހެދިއެވެ. “އަހަރެމެން ޖެހޭނީ އެމީހުންނާ ކުރިމަތިލާން.”

 

ކޯސްޓްގާޑުގެ އުޅަނދު ގާތްވަމުން ދިޔަވަރަކަށް، ލޯންޗުގެ ތެރޭގައި ތިބި މީހުންގެ މެދުގައި ބޮޑު ބަހުސެއް ފެށުނެވެ. ޒައިދުގެ ބައިވެރިން ބޭނުންވީ ހަތިޔާރު ނަގައިގެން ކުރިމަތިލާށެވެ. ނަމަވެސް ސުލައިމާނާއި އިސްމާއީލް ބޭނުންވީ ސުލްހަވެރިކަމާއެކު އަމާންދޭށެވެ.

“ޒައިދު، ބަލާބަލަ މި ތިބި މީހުންނަށް،” ސުލައިމާނު އިޝާރާތް ކުރީ މަރިޔަމަށެވެ. “ކުރިމަތިލުމެއް ހިނގައިފިނަމަ، އެންމެ ފުރަތަމަ މަރުވާނީ މި ކުށެއްނެތް ފުރާނަ.”

ޒައިދު ފުން ނޭވައެއްލިއެވެ. އޭނާގެ ބައިވެރިންނާ ދިމާލަށް ބަލައިލިއެވެ. “ހަތިޔާރު ތިރިކުރޭ. އަހަރެމެން އަމާންދޭނީ.”

ކޯސްޓްގާޑުގެ އުޅަނދު ލޯންޗާ އަރާ ހަމަކުރިއެވެ. ބާރުގަދަ އަލިތަކުން މުޅި ލޯންޗު އުޖާލާވިއެވެ. “އަތް މައްޗަށް ނަގައިގެން ތިބޭ!” އަމުރު އިވުނެވެ.

ފުލުހުން ލޯންޗަށް އެރިއެވެ. އެމީހުން ފެނުމުން އިސްމާއީލް ކުރިއަށް ޖެހިލިއެވެ. “އަހަރެން މިއީ އިސްމާއީލް، ސަރުކާރުގެ ކައުންސިލް މެންބަރެއް. މިތަނުގައި މިތިބީ ރަހީނުކޮށްފައި ތިބި ބަޔަކާއި، އަހަރެމެން ސަލާމަތް ކުރަން އުޅުނު ބަޔެއް.”

އިސްމާއީލް މި ހެދި ދޮގަކީ ޒައިދުމެން ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓަކައި އޭނާ ބުނި ބަހެކެވެ. އޭނާ ބޭނުންވީ ޒައިދު އޭނާއަށް ވީ އެހީތެރިކަމުގެ ބަދަލު ދޭށެވެ.

ފުލުހުން ޝައްކުގެ ނަޒަރަކުން ބަލައިލިއެވެ. ނަމަވެސް އިސްމާއީލަކީ މަޝްހޫރު މީހަކަށް ވުމުން، އެމީހުން އެ ވާހަކަ ގަބޫލުކުރިއެވެ.

 

އަނެއް ދުވަހުގެ އިރު އެރިއިރު، މާލޭގެ މަގުތަކުގައި އޮތީ އާދަޔާ ޚިލާފު ހިމޭންކަމެކެވެ. މުޒާހަރާތައް ވަނީ މެދުކެނޑިފައެވެ. ސަރުކާރާއި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާ ދެމެދު މަޝްވަރާތައް ފެށިފައިވާ ކަމުގެ ޚަބަރުތައް ފެތުރެމުން ދިޔައެވެ.

ސުލައިމާނު ހުރީ އޭނާގެ ގޭގެ ބެލްކަނީގައެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި އޮތީ އެ މެމޮރީ ކާޑެވެ. އޭނާ އެ ކާޑުގައި ހުރި ފޮޓޯތައް ކޮމްޕިއުޓަރަށް އެޅިއެވެ.

ލޮރީގެ ތެރޭގައި އިސްމާއީލާއި ޒައިދު އެކުގައި މަރިޔަމަށް އެހީވާން ތިބި ފޮޓޯ… ގޮޅީގެ ތެރޭގައި އެންމެން އެކުގައި ނަމާދު ކުރަން ތިބި ފޮޓޯ… އަދި ލޯންޗުގެ ތެރޭގައި އެކަކު އަނެކަކަށް ހިތްވަރު ދޭން ތިބި މަންޒަރުތައް.

ސުލައިމާނު އެ ފޮޓޯތައް އޮންލައިންކޮށް ޝާއިއު ކުރިއެވެ. އޭގެ ސުރުޚީއަކަށް ލިޔުނެވެ: “ކަސްތޮޅުން މިނިވަންވުން: ސިޔާސީ ފިކުރަށްވުރެ އިންސާނިއްޔަތުކަން މާ ބޮޑެވެ.”

މި ފޮޓޯތައް މުޅި ރާއްޖޭގައި މަޝްހޫރުވިއެވެ. މީހުންގެ ހިތްތަކުގައި އޮތް ނަފުރަތުގެ އަލިފާން ނިވޭން ފެށިއެވެ. އިސްމާއީލާއި ޒައިދު ބައްދަލުވީ މާލޭގެ ކެފޭއެއްގައެވެ. އެމީހުން މިހާރު ވާހަކަދައްކަނީ ހަތުރުންގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. ދެ އެކުވެރިންގެ ގޮތުގައެވެ.

“އަހަރެމެންނަށް އޮތީ އެންމެ ގައުމެއް،” އިސްމާއީލް ބުންޏެވެ.

“އަދި އެންމެ މުސްތަގުބަލެއް،” ޒައިދު އިތުރުކޮށްލިއެވެ.

މާލޭގެ އިރުމަތީ ފަރާތުން އަރައިގެން އައި އިރުގެ ދޯދިތައް، މިއަދު މާލެއަށް ގެނެސްދިނީ އުންމީދީ އާރޯކަމެކެވެ. ކަސްތޮޅުތައް ނެތި، ހިތްތައް ވަނީ މިނިވަންވެފައެވެ.

(ނިމުނީ)