މިއަދުގެ ޑިޖިޓަލް ދުނިޔޭގައި، އެކަކު އަނެކަކާ ގުޅިލާމެހިފައިވާ މިންވަރު ބޮޑުކަމުން، ބަސްބުނުމަކީ ކުރިއަށްވުރެ ފަސޭހަ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެއާއެކު، މީހުންގެ އަޑު ކަނޑުވާލައި ހަނުހުރުވަން މަޖުބޫރުކުރުވުމަކީ ވެސް އެހާމެ ފަސޭހަ ކަމަކަށް މިވަނީ ވެފައެވެ.
މީސްމީޑިއާގެ މަންސަތަކާއި ގާތްކޮށް ގުޅިފައިވާ މުޖުތަމައުތަކުގައި ނުރައްކާތެރި އާދައެއް އަންނަނީ އާލާވަމުންނެވެ. އެއީ މައްސަލައެއް ހައްލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އަނެކާގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވުމަށްޓަކައި ކުރިމަތިލުންތައް އިސްކުރުމެވެ. ހިޔާލުތަފާތުވުމަކުން ނުވަތަ ޒިންމާދާރުކުރުވުމަކުން ފެށޭ ކަމެއް، މާ ބޮޑު ކަމަކަށް ބަދަލުވެ، އާންމުންގެ ކުރިމަތީގައި ލަދުގަންނަވާލުމާއި، ނަފްސާނީ ގޮތުން ބިރުދެއްކުމާއި، އަދި ރޭވުންތެރިކަމާއެކު އަބުރުކަތިލުމުގެ މަރުހަލާއަކަށް މިކަން ބަދަލުވެގެންދެއެވެ.
ގިނަ ފަހަރަށް މިއީ ހަމައެކަނި ވަކި ފަރުދަކަށް އަމާޒުވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭނާގެ އާއިލާގެ މެންބަރުން ވެސް މި ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ދަމައިގަނެއެވެ. މާޒީގައި ހިނގާފައިވާ ޒާތީ ކަންކަން ހޯދައި، އެކަންކަމުގެ މާނަ އޮޅުވާލައި އަލުން އާންމުކުރެއެވެ. ސިއްރު ކަންކަން ބޭޒާރުކޮށް، ހަގީގަތާ ހިލާފު ވާހަކަތައް ފަތުރަނީ މީހާގެ އަބުރާއި ކުުޅެ، ޝަހުސިއްޔަތު ކިލަނބުކޮށްލުމުގެ ނިޔަތުގައެވެ.
މީގެ ނަތީޖާއަކީ ވަރުގަދަ އިޖުތިމާއީ ފިއްތުމެއް ކުރިމަތިވުމެވެ. ބަހެއް ބުނެފިނަމަ ދެން އޮންނާނީ ދޮގުވާހަކަ ފެތުރުމުގެ ޝިކާރައަކަށްވެފައެވެ. ހަނުހުރެފިނަމަ އެ ވަގުތުގެ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވެވިދާނެއެވެ. ނޫނީ ޖެހޭނީ މައިދާން ދޫކޮށް ދާށެވެ.
ގިނަ ބަޔަކަށް ހަނުހުރުމަކީ އޮތް ހަމައެކަނި ގޮތް ކަމުގައި މިވަނީ މަޖުބޫރުވެފައެވެ. އެއީ އެމީހުންގެ އަތުގައި ހަގީގަތް ނެތުމަކުން ނޫނެވެ. އެކަމަކު ހަގީގަތް ބުނުމުން ލިބޭ ގެއްލުން މާ ބޮޑުވުމުންނެވެ. ކަންކަން ސާފުކޮށްދޭން ކުރާ ކޮންމެ މަސައްކަތަކަށް މަލާމާތާއި ރުޅިވެރިކަން ކުރިމަތިވާއިރު، ހިޔާލުތަފާތުވުމުގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލަ ނަފްސަށް ހަމަލާދޭން ފެށުމުން، އެކަހެރިވުމަކީ ނަފްސު ރައްކާތެރިކުރުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި މަގުކަމުގައި ފެނެއެވެ.
ބައެއް މާހައުލުތަކުގައި މަގްސަދަކީ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އަޑުގަދަކޮށް، އާންމުންގެ މެދުގައި ދޮގު ވާހަކަ ފަތުރައި، މީހާ އެކަހެރިކޮށްލުމެވެ. ސުވާލު އުފައްދާ މީހާ ބާކީކޮށްލައި، އޭނާއާ ބެހޭގޮތުން ނުބައި ތަސައްވުރެއް އުފައްދައި، އެންމެ ފަހުން އެ މާހައުލަކުން ނުވަތަ މީސްމީޑިއާގެ މަންސައަކުން އޭނާ ދުރަށްދާން މަޖުބޫރުކުރުވައެވެ.
މީގެ ސަބަބުން އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ބިރަކީ، މީހެއްގެ ތެދުވެރިކަމާއި އަހުލާގުގެ ބަދަލުގައި، މީހުން ބިރުގެންނެވުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ނުބައި ސަގާފަތެއް އުފެދުމެވެ.
ނަފްސާނީ އިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މިފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ނަފްސާނީ ގޮތުން މީހާ ވަރުބަލިވެ، މުޖުތަމައުއާ އެކަހެރިވާން މަޖުބޫރުވެއެވެ. ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް، މިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ހަނުހުރުން ނުވަތަ މުޅިން ގެއްލުމަކީ ހައްލެއް ކަމުގައި މީހުން ދެކެން ފަށައެވެ. އެއީ ބުނާނެ އެއްޗެއް ނެތުމަކުން ނޫނެވެ. އެކަމަކު އޮޅުވާލުމާއި، ނުބައި ގޮތްގޮތަށް ވާހަކަ ދެއްކުމާއި، އަދި އާންމުންގެ ކުރިމަތީގައި ކުޅިމަޖާގަނޑަކަށް ވުމުން ލިބޭ ނަފްސާނީ ވޭނަށް ކެތްނުކުރެވޭތީއެވެ.
ނަމަވެސް، މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ހަނުހުރުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ބަރުދަން ބޮޑު ކަމެކެވެ. ކުރު މުއްދަތަކަށް ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ރައްކާތެރިކޮށްދިން ނަމަވެސް، މިކަމުގެ ސަބަބުން ނޭދެވޭ އަމަލުތައް ހުއްޓުމެއް ނެތި ކުރިއަށް ދިއުމަށް ފުރުސަތު ލިބެއެވެ. ބިރުދެއްކުމުގެ ސަބަބުން މިފަދަ ކަންކަމާ ދެކޮޅަށް ބަސްނުބުނެވޭ ނަމަ، އެ ނުބައި އާދަ އިތުރަށް ވަރުގަދަވެގެންދެއެވެ.
އަހުލާގީ އަދި ހަމަހަމަ މުއާމަލާތްތަކުގައި، ހިޔާލުތަފާތުވުމަކީ މަޝްވަރާއަށް ހުޅުވޭ ދޮރަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. އެއީ މީހާ ހަލާކުކޮށްލުމަށް ކުރެވޭ ކަމަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ. ޒިންމާދާރުކުރުވުމަކީ އަނެކާ ލަދުގަންނަވާލުން ކަމުގައި ވެގެންނުވާނެއެވެ. އަދި ހަގީގަތް ހާމަކުރުމާއި އަމިއްލަ ރައްކާތެރިކަމާ ދެމެދު ވަކި ގޮތެއް އިހުތިޔާރުކުރަން އެއްވެސް މީހަކަށް މަޖުބޫރުވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މި މައްސަލަ ބޮޑުވަމުންދާ ވަރަކަށް، ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ އުނދަގޫ ސުވާލެއް ކުރަމުންނެވެ: އިންޓަނެޓްގައި ބަސްބުނުމުގެ މިނިވަންކަން، ނަފްސާނީ ގޮތުން ބިރުދެއްކުމަކަށް ބަދަލުވަނީ ކޮން ހިސާބަކުން ހެއްޔެވެ؟
ދޮގުވާހަކަ ފެތުރުމާއި، މީހުންގެ އަބުރު ކަތިލުމާއި، އަދި ދޭތެރެޖެއްސުމުގެ ނުބައިކަން އިސްލާމްދީނުގައި ވަނީ ވަރަށް ސަރީހަކޮށް ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. ކީރިތި ގުރުއާނުގައި މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ދެބައޮޑުވުމާއި މީސްމީހުންގެ ވާހަކަދެއްކުން (ޣީބަބުނުން) ނަހީކުރައްވާފައިވަނީ ވަރުގަދަ އިންޒާރަކާއެކުގައެވެ:
“އަދި އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ޣީބަ ނުކިޔާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހަކު އޭނާގެ އަޚާ މަރުވެފައި އޮއްވައި، އޭނާގެ މަސްކާން އެދޭނޭ ހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެކަމަށް ނުރުހޭނެއެވެ.” ސޫރަތުލް ޙުޖުރާތު: 12
މި އާޔަތުން އެނގިގެންދަނީ، މީހުންނާ ބެހި ދޮގުވާހަކަ ފެތުރުމަކީ އާދައިގެ ކަމެއް ނޫން ކަމެވެ. އެއީ މީހާގެ ކަރާމާތާއި ގުޅުންތައް ފުނޑުފުނޑުކޮށްލާ ނުރައްކާތެރި އަމަލެކެވެ.
މާތް ނަބިއްޔާ ﷺ ވެސް ވަނީ ބަހުގެ ހަމަލާތަކުން އަނެކާއަށް ދޭ ގެއްލުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ހަނދާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. ހަގީގީ ބާރުވެރިއަކީ އަޑުގަދަކޮށް އަނެކާގެ ހިތުގައި ޖައްސާ މީހާ ނޫން ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އެއީ އަމިއްލަ ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކޮށް، އަހުލާގީ މިންގަނޑުތަކުގައި ހިފަހައްޓާ މީހާ ކަމުގައި ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައިވެއެވެ.
ހަނުހުރުމަކީ ބަލިވުން ކަމުގައި ދެކިގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އެއީ ހުރިހާ ކަމަކަށް އެއްބަސްވުން ކަމުގައި ވެސް ބަލައިގެން ނުވާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެއީ ރޭވުންތެރިކަމެކެވެ. އަނެއްބައި ފަހަރު އެއީ ނަފްސާނީ ހަމަޖެހުން ހޯދުމެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު އެއީ، ދެނެގަތުމުގެ ބަދަލުގައި ފިތުނައަށް އިސްކަންދޭ މާހައުލެއްގައި އަމިއްލަ ނަފްސު ރައްކާތެރިކުރަން އޮތް ހަމައެކަނި އައްޑަނައެވެ.
ނަމަވެސް، ހަގީގަތުގެ ބަދަލުގައި ބިރުދެއްކުމާއި ދޮގުވާހަކަ ފެތުރުން އާންމުވެފައިވާ މުޖުތަމައަކަށް ގެއްލިގެންދާނީ ހަމައެކަނި ބަސްބުނުމުގެ ފުރުސަތެއް ނޫނެވެ. އެ މުޖުތަމައަކުން އިތުބާރު ގެއްލިގެންދާނެއެވެ. އިތުބާރު ނެތް ތަނެއްގައި، ކިތަންމެ އަޑުގަދަ މީހެއްގެ ވާހަކައިގައި ވެސް އެއްވެސް ބަރުދަނެއް ނުހުންނާނެއެވެ.
