އިންސާއަކީ ސައިންސާ ގުޅުންހުރި މީހެއްކަން އެމީހަކަށް ގަބޫލުކޮށްދިނުމަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނަގާ ކަމެއް ކަމަށް މީގެ ކުރިން ބެލެވުނެވެ. ތައުލީމީ ޕްރޮގްރާމްތަކުން މަސްތަކެއް ވަންދެން މަސައްކަތް ކުރަނީ، ސައިންސަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ، އެ ދާއިރާގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި މީހުން ބައްޓަން ކުރުމަށެވެ.
ނަމަވެސް، 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ފުރިހަމަ އިރުކޭތަހިފުން ބެލުމުގައި ބައިވެރިވި ސަތޭކަޔަށްވުރެ ގިނަ ވޮލަންޓިއަރުންނަށް ހީނުކުރާ ފަދަ ބަދަލެއް އައެވެ. އެއްވެސް ސައިންސްގެ ބެކްގްރައުންޑެއް ނެތް، އަދި ކްލާސްރޫމެއްގެ އެހީތެރިކަމެއް ނެތި، ބޭރުގައި ހޭދަކުރި އެންމެ މެންދުރުފަހަކުން، އެމީހުންނަކީ ސައިންސްވެރިން ކަމުގެ އިހުސާސް އެމީހުންނަށް ކުރެވުނެވެ.
ސައިންސާ ބެހޭ ސުވާލެއް
އަމަލީ ގޮތުން ސައިންސްގެ މަސައްކަތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމަކީ މީހުންނަށް ބަދަލުތަކެއް ގެނުވާ ކަމެއްކަން ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކަށް މީގެ ކުރިންވެސް އެނގެއެވެ.
މައުލޫމާތު އެއްކުރުމުގައި އެހީތެރިވާ ވޮލަންޓިއަރުންނަށް، އެ މަސައްކަތަށް ފަހު ސައިންސާ ގާތްކަމެއް އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ކީއްވެގެންވާ ކަމެއްކަން މިހާތަނަށް އޮތީ ސާފުނުވެފައެވެ.
ނޯތު ކެރޮލައިނާ ސްޓޭޓް ޔުނިވަރސިޓީގެ ސައިކޮލޮޖީ ޕްރޮފެސަރެއް ކަމަށްވާ ޑރ. ކެލީ ލިން މަލްވީ މިކަން ދިރާސާކުރެއްވުމަށް ނިންމެވިއެވެ.
އޭނާގެ ޓީމުން އިރުކޭތަހިފުމުގެ ހާދިސާ “ސިޓިޒަން ސައިންސް” އެކްސްޕެރިމެންޓަކަށް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. އާންމު ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން އެދިލެއްވީ، ހަގީގީ ދިރާސާއަކަށް ބޭނުންވާ މައުލޫމާތު އެއްކުރުމަށްޓަކައި އެ މީހުންނަށް ފެންނަ ކަންތައްތައް ފާހަގަކުރުމަށެވެ.
މި ދިރާސާ ބިނާވެފައިވަނީ މައިގަނޑު ދެ ސުވާލެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ، މީހުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަކީ ސައިންސްގެ ބައެއް ކަމަށް އެމީހުން ދެކޭތޯ އާއި، ސައިންސްގެ މަސައްކަތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމުން އެއީ އެމީހުންނާ ގުޅުންހުރި ދާއިރާއެއް ކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވޭތޯއެވެ.
ޖަނަވާރުންގެ އުޅުމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ނޯޓުކުރުން
ކުރަންޖެހުނު މަސައްކަތަކީ ވަރަށް އާދައިގެ މަސައްކަތެކެވެ. އެއީ، އިރުކޭތަހިފުމުގެ ކުރިންނާއި، އިރުކޭތަހިފަމުންދާއިރު، އަދި އޭގެ ފަހުން ކައިރީގައި ތިބޭ ޖަނަވާރުންގެ އުޅުމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ބަލައި ނޯޓުކުރުމެވެ.
މިކަމަށްޓަކައި 8 އަހަރުގެ ކުޑަކުދިންނާއި 80 އަހަރުގެ މީހުން ހިމެނޭހެން 500 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ބައިވެރިވިއެވެ. އެމީހުންނަށް ޖަނަވާރުންގެ އުޅުން ދެނެގަންނާނެ ގޮތުގެ ކުރު އޮންލައިން ފިލާވަޅެއް ދެވުނެވެ.
އިރުކޭތަހިފި ދުވަހު، ވޮލަންޓިއަރުން ބޭރަށް ނުކުމެ އެމީހުންނަށް ފެނުނު ކަންތައްތައް ރިކޯޑު ކުރިއެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެކަކީވެސް ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ ސައިންސްވެރިއެއް ނޫނެވެ. މިއީ މި ދިރާސާގެ އަސްލު ބޭނުމެވެ. އާންމު މީހުންނަށް ފެންނަ ކަންތައްތައް ނޯޓުކުރުމަށްފަހު، އެ މައުލޫމާތުތައް ޖަނަވާރުން އާންމުކޮށް އުޅޭގޮތާ ސައިންސްވެރިން އަޅާކިޔެވެ.
ޢަޖައިބުވުމުގެ ބާރު
މި ތަޖުރިބާގެ އެންމެ މުހިންމު ބަޔަކީ “އޭވް” ނުވަތަ ބޮޑު ކަމެއް ފެނުމުން އުފެދޭ ޢަޖައިބުވުމާއި ހައިރާންކަމުގެ އިހުސާސެވެ.
ދިރާސާ ކުރާ ޓީމުން ވަނީ މީހުންނަށް ކުރެވުނު މި އިހުސާސްގެ މިންވަރާއި، އިރުކޭތަހިފި ގޮތުން (ފުރިހަމައަށް ނުވަތަ ބައިކުޅަބައެއް) އެ އިހުސާސަށް ބަދަލު އާދޭތޯ ބަލާފައެވެ. ނަތީޖާ ދެއްކި ގޮތުގައި އެކަމުގެ އަސަރު ވަރަށް ބޮޑެވެ.
މެންދުރު ވަގުތު އުޑުމަތި އެއްކޮށް އަނދިރިވެ، ފުރިހަމަ އިރުކޭތަހިފުން ފެނުނު މީހުންނަށް، ބައިކުޅަބައެއް ފެނުނު މީހުންނަށްވުރެ ބޮޑަށް ހައިރާންކަމާއި ޢަޖައިބުވުން އިހުސާސް ކުރެވުނެވެ.
“އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފާހަގަވީ، މި ޢަޖައިބުވުމުގެ އިހުސާސަކީ ވަރަށް ބާރުގަދަ ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަމެއްކަން،” މަލްވީ ވިދާޅުވިއެވެ.
މިއީ މީގެ ކުރީގެ ދިރާސާތަކާވެސް ދިމާވާ ނަތީޖާއެކެވެ.
2017 ވަނަ އަހަރުގެ އިރުކޭތަހިފުމަށްފަހު ސޯޝަލް މީޑިއާގެ މިލިއަނަކަށްވުރެ ގިނަ ޕޯސްޓުތައް ދިރާސާކުރިއިރު، ފުރިހަމަ އިރުކޭތަހިފުން ފެނުނު ސަރަހައްދުތަކުގެ މީހުން، ޢަޖައިބުވުމާއި ހައިރާންކަން ފާޅުކުރާ ބަސްތައް ބޭނުންކޮށްފައިވާ މިންވަރު މާ ގިނަކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
އާދަޔާ ހިލާފު އުޅުމާއި، ބޮޑެތި އިހުސާސްތައް
އެންމެ ހައިރާންކުރުވަނިވި ނަތީޖާއެއް ލިބުނީ ޖަނަވާރުންގެ ކިބައިންނެވެ. މި ޕްރޮޖެކްޓާ ހަމައަށް، ޖަނަވާރުންގެ ކިބައިން ވޮލަންޓިއަރުންނަށް ފާހަގަވި ކަންތައްތަކާއި، އެމީހުންނަށް ކުރެވުނު އިހުސާސްތަކާ ހުރި ގުޅުމެއް އެއްވެސް ބަޔަކު ދެނެގަނެފައެއް ނުވެއެވެ.
ޖަނަވާރުންގެ އުޅުން އާދަޔާ ހިލާފަށް ހުރިކަން (މިސާލަކަށް: ހަމަހިމޭންވުން ނުވަތަ ރޭގަނޑު އިހުސާސްވެގެން ނިދަން ތައްޔާރުވުން) ފާހަގަވި މީހުންނަށް، އެއްވެސް ތަފާތެއް ފާހަގަނުވާ މީހުންނަށްވުރެ ބޮޑަށް ޢަޖައިބުވުމުގެ އިހުސާސް ކުރެވުނެވެ.
މީގައި އެންމެ އާދަޔާ ހިލާފު ކަމަކީ، ގިނަ މީހުންނަށް އެއީ އާދަޔާ ހިލާފު އުޅުމެއްކަން ނޭނގި ތިބެމެ، ހަމައެކަނި ފެނުނު ކަންތައް ނޯޓުކުރި ނަމަވެސް، އެމީހުންގެ ކިބައިގައި ހައިރާންކަމުގެ އިހުސާސް މަތިވެފައި ހުރުމެވެ. މި ގުޅުމަކީ ދިރާސާއިން ފެނުނު، ނަމަވެސް ސީދާ ސަބަބު ބުނެދޭން ނޭނގުނު ކަމެކެވެ.
އެހެން ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ގުދުރަތީ ކަންކަމާމެދު އުފެދޭ ޢަޖައިބުވުމުގެ ސަބަބުން، ގުދުރަތީ ދުނިޔެއަށް މީހުން ދޭ ސަމާލުކަން އިތުރުވެއެވެ.
ސައިންސްގެ މީހަކަށް ބަދަލުވުން
ދިރާސާވެރިންނަށް ފާހަގަވީ، ޢަޖައިބުވުމުގެ އިހުސާސާއި ސައިންސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އަމިއްލަ ނަފްސު ދެކުމާ ދެމެދު ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް އޮތް ކަމެވެ.
ބޮޑަށް ޢަޖައިބުވި މީހުން، ސައިންސަކީ އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމާއި އަމިއްލަ ވަންތަކަމުގެ ބައެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ މިންވަރު އިތުރުވިއެވެ. އަދި ސައިންސްގެ މާހައުލަކީ އެމީހުންނާ ގުޅޭ ތަނެއް ކަމުގެ އިތުބާރުވެސް ބޮޑުވިއެވެ.
ސާވޭގައި ބައިވެރިވި މީހުން ބުނި ގޮތުގައި، ކުރިއާ އަޅާބަލާއިރު ސައިންސްގެ މަސައްކަތްތަކަށް އެމީހުންގެ ހިތް މިހާރު މާ ބޮޑަށް ލެނބެއެވެ.
ހަމައެކަނި އެއްމެ މެންދުރުފަހެއް
މި ޕްރޮޖެކްޓުން ފާހަގަވި އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، އެއްވެސް ސައިންސްގެ ބެކްގްރައުންޑެއް ނެތް މީހުންނަށްވެސް، އެންމެ މެންދުރުފަހަކުން މިފަދަ ބޮޑު ބަދަލެއް އައުމެވެ.
“އެންމެ ތަޖުރިބާއަކުންވެސް، ސައިންސާ މެދު ތިބާ ދެކޭގޮތަށް މާނަހުރި ބަދަލުތަކެއް އަތުވެދާނެ،” މަލްވީ ވިދާޅުވިއެވެ.
އެއް ދުވަހުގެ ކަމަކުން މިހާ ބޮޑު ބަދަލެއް އައުމަކީ ދިރާސާ ކުރި ޓީމަށް ލިބުނު ބޮޑު ހައިރާންކަމެކެވެ. އަދި މިއީ ހުރިހާ އުމުރެއްގެ މީހުންނަށްވެސް އެއްވަރަކަށް ކުރި އަސަރެކެވެ. ކުޑަކުދިންނާއި މުސްކުޅިންވެސް އެނބުރި އައީ ސައިންސާ މެދު އޮތް ގުޅުން ބަދަހިވެފައިވާ ހާލުގައެވެ.
މިކަމުން އަންނާނެ ބަދަލު
އަމަލީ ގޮތުން ސައިންސްގައި ބައިވެރިވުމުން މީހުންނާއި ސައިންސާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަށް ބަދަލު އަންނަކަން ކުރީގެ ދިރާސާތަކުން ކަށަވަރުވެފައި އޮތް ނަމަވެސް، އެއީ ސީދާ ކީއްވެގެންވާ ކަމެއްކަން ބުނެދޭން މީގެ ކުރިން ވަނީ ނުކުޅެދިފައެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު އެ ސުވާލަށް ޖަވާބެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ.
ޢަޖައިބުވުމުގެ އިހުސާސަކީ ބޮޑު ހާދިސާއަކުން ލިބޭ ހިތްފަސޭހަ ނަތީޖާއެއް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެ ތަޖުރިބާގެ ސަބަބުން ސައިންސާ ދިމާއަށް މީހާ ދަމައިގަންނަ ވަރުގަދަ ބާރެވެ. މިކަމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރީ ކުރި މަސައްކަތެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އެވަގުތު ކުރެވުނު އިހުސާސެވެ.
މީގެ ސަބަބުން އާ ފުރުސަތުތަކެއް ހުޅުވިގެންދެއެވެ. ސައިންސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އަމިއްލަ ނަފްސު ދެކުމަކީ، ފަހުން ޓެކްނިކަލް ދާއިރާތަކުން ކުރިއަށްދާނެ މީހުން ދެނެގަތުމަށް ލިބޭ އެންމެ ވަރުގަދަ ނިޝާނެވެ. އެހެންކަމުން، ކުޑައިރުއްސުރެ މިފަދަ ގުޅުމެއް އުފެއްދުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
މުދައްރިސުންނާއި ސައިންސް ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގާ ފަރާތްތަކަށް މިހާރު މިވަނީ އާ މަގަކަށް ބާރު ލިބިފައެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ އިރުކޭތަހިފުމެއް ބޭނުންވެއެވެ. މޫދު ކައިރީގައި ހުންނަ ކުދި ފެންގަނޑުތަކާއި، އުޑުން ތަރި ފޭބުމާއި، ނުވަތަ ގޯތިތެރޭގައި އުޅޭ ކުދި ސޫފާސޫފި ބެލުމުންވެސް މިފަދަ ހައިރާންކަމެއް އުފެއްދިދާނެއެވެ.
މިކަމުގައި މުހިންމީ ވަގުތެވެ. އެ ހައިރާންކަމުގެ އިހުސާސް ތާޒާކަންމަތީ ހުއްޓާ، ހަގީގީ ސައިންސްގެ މަސައްކަތެއްގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމަކީ، އެންމެ މެންދުރުފަހަކުން ލިބުނު ތަޖުރިބާ، ދާއިމީ ގުޅުމަކަށް ބަދަލުކޮށްލާނެ ކަމެކެވެ.
މި ދިރާސާ ޝާއިއުކޮށްފައިވަނީ “ޕީޕަލް އެންޑް ނޭޗަރ” ޖާނަލްގައެވެ.
