އިންސާނުން މީގެ ކުރިން އެތައް ހާސް ބަހަކުން ވާހަކަދައްކައި އުޅުނު ކަމަށް ދިރާސާއަކުން ދައްކައިފިއެވެ.
ދުނިޔޭގައި މަދު ބަސްތަކެއް ގަދަވެގަތުމުގެ މާ ކުރިން، މީގެ މަދު ހާސް އަހަރުތަކެއް ކުރީގައި އިންސާނުން ވަނީ ބަސްމަގުގެ ރަންޒަމާނެއް ކަޑައްތުކޮށްފައެވެ. އެ ޒަމާނުގައި ދުނިޔޭގައި އެތައް ހާސް ތަފާތު ބަސްތަކަކުން ވާހަކަދައްކައި އުޅުނު ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އާބާދީގެ ތަފާތުތަކަށް ބަލައި ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އާ މޮޑެލްއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މިއަދު ދުނިޔޭގައި ބޭނުންކުރާ ގާތްގަނޑަކަށް 7,500 ބަހަކީ މީގެ ކުރިން އޮތް މާ ބޮޑު ބަސްމަގުގެ އާއިލާއަކުން ސަލާމަތްވެފައިވާ މަދު މިންވަރެކެވެ. ބަސްތަކުގެ މުއްސަނދިކަން ގެއްލެން ފެށީ އިސްތިއުމާރީ ބާރުތަކުގެ ނުފޫޒު ފެތުރުމުގެ މާ ކުރިންނެވެ. ނަމަވެސް، އިސްތިއުމާރީ ދުވަސްވަރު މިކަން އިތުރަށް ހަލުވިވެގެން ދިޔަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
މި ދިރާސާ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ ކަޓަލަން އިންސްޓިޓިއުޓް ފޯ އެޑްވާންސްޑް ރިސާޗް އެންޑް ސްޓަޑީގެ ޑޭމިއަން ބްލާސީ އާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ އިދާރާތަކުގެ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ޓީމަކުންނެވެ.
ތާރީޚުން ނޭނގޭ 12,000 އަހަރުގެ ބާގަނޑު
މިއަދު ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 7,500 ބަހުން ވާހަކަދައްކައި ނުވަތަ އިޝާރާތުން މުއާމަލާތް ކުރެއެވެ. ކޮންމެ ބަހަކީވެސް އޭގެ އަމިއްލަ ގަވާއިދުތަކާއި، އަޑުތަކާއި އަދި ތާރީޚެއް އެކުލެވިގެންވާ ބަހެކެވެ. ނަމަވެސް، މަދު ބަސްތަކެއް ދުނިޔޭގައި ބާރުގަދަވެ ފެތުރެން ފެށުމާއެކު، މި އަދަދު ދަނީ މަދުވަމުންނެވެ. މިހާރު ދުނިޔޭގައި ހުރި ބަސްތަކުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ބަސްތައް ނެތިދިއުމުގެ ބިރު އޮތްއިރު، އަހަރަކު މަދުވެގެން ހަތަރު ބަސް މުޅިން ނެތިގެންދެއެވެ.
މި ދާއިރާ ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކަށް ދިމާވާ އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ، ލިޔެވިފައިވާ ތާރީޚީ ރެކޯޑްތައް ހުރީ އެންމެ 6,000 އަހަރާ ހަމައަށް ކަމަށް ވުމެވެ. މީގެ މާނައަކީ އިންސާނުންގެ ބަސްމަގުގެ ތާރީޚުގެ ބޮޑު ބައެއް އޮތީ އެނގެން ނެތް ހާލަތެއްގައެވެ. މިކަން ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ދިރާސާވެރިން ވަނީ 12,000 އަހަރުގެ މުއްދަތަށް ބަލައި މޮޑެލްއެއް ތައްޔާރުކޮށްފައެވެ. މި މޮޑެލް ބިނާކޮށްފައިވަނީ ޝިކާރަކޮށްގެން ކައިބޮއެ އުޅުނު 171 މުޖުތަމައެއްގެ މައުލޫމާތުގެ މައްޗަށެވެ. މިފަދަ ކުދި މުޖުތަމައުތަކުން އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ އެންމެ ބަހެއް ކަމަށްވާތީ، އެ މީހުންގެ އާބާދީގެ މިންވަރަކީ ބަސްތަކުގެ އަދަދު އަންދާޒާކުރުމަށް ލިބުނު މުހިންމު މަޢުލޫމާތެކެވެ.
ދަނޑުވެރިކަން ފެށުނު ދުވަސްވަރުގެ ބަސްތައް
ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، މީގެ 12,000 އަހަރު ކުރިން، ދަނޑުވެރިކަން ފެށުމުގެ ކުރީގައި ދުނިޔޭގައި އޮތީ މިހާރަށްވުރެ މަދު ބަސްތަކެކެވެ. އެއީ ގާތްގަނޑަކަށް 4,500 އާއި 6,000 އާ ދެމެދުގެ އަދަދެކެވެ. މިއީ ކުރިން ގަބޫލުކުރެވިފައި އޮތް ގޮތާ ހިލާފު ހޯދުމެކެވެ. އޭގެ ފަހުން ދަނޑުވެރިކަމާއި އާ އީޖާދުތަކާއެކު އިންސާނުންގެ އާބާދީ އިތުރުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް، ބަސްތަކުގެ އަދަދުވެސް ދިޔައީ އިތުރުވަމުންނެވެ.
ބަސްމަގުގެ ރަންޒަމާން
މި މޮޑެލްއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ބަސްތަކުގެ މުއްސަނދިކަން އެންމެ މައްޗަށް ދިޔައީ މީގެ 1,000 އާއި 3,000 އަހަރާ ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެއްގައެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ދުނިޔޭގައި އެތައް ހާސް ބަހަކުން ވާހަކަދައްކައި އުޅުނެވެ. މިއީ މިހާރު ހުރި ބަސްތަކުގެ އަދަދަށްވުރެ ގާތްގަނޑަކަށް ދިހަ ގުނަ އިތުރު އަދަދެކެވެ. ހައިރާންވާންޖެހޭ ކަމަކީ، މި ބަސްތައް ގިނަވި ދުވަސްވަރަކީ ބޮޑެތި އެމްޕަޔަރުތައް ނުވަތަ ރަސްކަންތައް ފެތުރެން ފެށި ދުވަސްވަރަށް ވުމެވެ. ބޮޑެތި ބާރުތައް ފެތުރެން ފެށި ނަމަވެސް، ވަކި މުއްދަތަކަށް ބަސްތަކުގެ އަދަދު ދިޔައީ އިތުރުވަމުންނެވެ.
ބަސްތައް ނެތިދިއުން ހަލުވިވުން
ބަސްތަކުގެ ރަންޒަމާނަށްފަހު، މި މުއްސަނދިކަން ގެއްލިގެން ދިޔައީ ވަރަށް ހަލުވިކޮށެވެ. ވޭތުވެދިޔަ ދެހާހެއްހާ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ބަސްތައް ނެތިގެންދިޔަ މިންވަރު، މިހާރު އަންދާޒާކުރާ މިންވަރަށްވުރެ މާ ހަލުވިކަމަށް ދިރާސާވެރިން ބުނެއެވެ. މިއިން އެނގެނީ ބަސްތައް ނެތިދިއުމުގެ ބޮޑު ކާރިސާއެއް އިންސާނުން މިހާރުވެސް ތަޖުރިބާކޮށްފައިވާ ކަމެވެ. މިކަމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ހަމައެކަނި ފަހުގެ އިސްތިއުމާރީ ބާރުތަކެއް ނޫނެވެ. އޭގެ މާ ކުރިން، ބޮޑެތި ދައުލަތްތައް ފެތުރި، އެމީހުންގެ ބަހާއި ސަގާފަތް ގަދަވެގަތުމުގެ ސަބަބުން ކުދި މުޖުތަމައުތަކުގެ ބަސްތައް ވަނީ އޮބިގެން ގޮސްފައެވެ.
ބަސްތަކާއެކު ގެއްލިގެންދިޔަ ތަކެތި
މިހާރު ދުނިޔޭގައި ބާކީ ހުރި 7,500 ބަހަކީ ކުރިން އޮތް ހުރިހާ ބަސްތަކެއްގެ ތެރެއިން ހޮވާލެވޭ ބައެއް ނޫނެވެ. ސަލާމަތްވެފައި މިވަނީ ބާރުގަދަ އަދި ފެތުރެމުންދިޔަ ގްރޫޕްތަކުގެ ބަސްތަކެވެ. ކުދި މުޖުތަމައުތައް ބޮޑެތި ބާރުތަކުގެ ތެރެއަށް ލާމެހިގެން ދިއުމާއެކު، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ބަހާއި އުޅުން ވަނީ ދޫކޮށްލާފައެވެ. ބަހަކީ ހަމައެކަނި މުއާމަލާތް ކުރާ ވަސީލަތެއް ނޫނެވެ. އެއީ އާއިލީ ގުޅުންތަކާއި، ދީނީ އަދި ސަގާފީ އާދަކާދަތަކާ ލާމެހިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން، ބަހެއް ނެތިގެން ދިއުމަކީ އެ ބަހާ ގުޅިފައިވާ މުޅި ސަގާފީ ތާރީޚާއި އިލްމު ގެއްލިގެން ދިއުމެވެ.
މި ދިރާސާ ޝާއިއުކޮށްފައިވަނީ ސައިންސް ޖާނަލްގައެވެ.
