ދިރި ފެނަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ބޭނުންކުރަމުން އަންނަ، ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި އެންމެ އާދައިގެ އެއް ބުއިމެވެ. ފެނުގެ ތެރެއަށް ދިރި އަޅައިގެން ފޯކޮށްގެން ނުވަތަ ކައްކައިގެން ތައްޔާރުކުރާ މި އާދައިގެ ބުއިމަކީ، ހަޖަމުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ޓޮނިކެއްގެ ގޮތުގައާއި، ހަށިގަނޑުން ވިހަ ބޭރުކޮށްދޭ ބުއިމެއްގެ ގޮތުގައި އަދި މެޓަބޮލިޒަމް އަވަސްކޮށްދޭ ގުދުރަތީ ބުއިމެއްގެ ގޮތުގައި އިންޑިއާގެ ގޭބިސީތަކުގައި ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ބޭނުންކުރަމުން އައިސްފައިވާ ބުއިމެކެވެ. މިއަދު، ޒަމާނީ ދިރާސާތަކުން ދަނީ މި ބުއިމާ ގުޅޭގޮތުން ޒަމާނުއްސުރެ ކުރެވޭ ގިނަ ދައުވާތަކަކީ ތެދުކަން ސާބިތުކޮށްދޭން ފަށާފައެވެ.

ތިބާއަކީ ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމަށާއި، މެޓަބޮލިޒަމަށް އަދި ޖުމްލަ ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި، އަގުހެޔޮ، ގުދުރަތީ އަދި ފަސޭހައިން ތައްޔާރުކޮށްލެވޭ ބުއިމެއް ހޯދަމުންދާ ފަރާތެއްނަމަ، ދިރި ފެނަކީ ދުވަހީ އާދަކާދައިގެ ތެރެއަށް އިތުރުކޮށްލަން ރަނގަޅު އެއްޗަކަށް ވެދާނެއެވެ. މި ލިޔުމުގައި ދިރި ފެނާ ބެހޭގޮތުން އެނގެންޖެހޭ ހުރިހާ މައުލޫމާތެއް ހިމެނިފައިވާނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އޭގެ ނިއުޓްރިޝަން މައުލޫމާތާއި، ސައިންސުން ސާބިތުވެފައިވާ ސިއްހީ ފައިދާތަކާއި، ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާއި، ތައްޔާރުކުރާނެ ގޮތްތަކާއި އަދި ރައްކާތެރިކަމުގެ ގޮތުން އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް ހިމެނެއެވެ.

ދިރި ފެނަކީ ކޮބާ؟
ދިރި ފެނަކީ ސައިންޓިފިކް ނަމުން ނަމަ ‘ކިއުމިނަމް ސައިމިނަމް’ ކިޔާ ދިރި އޮށް ބޭނުންކޮށްގެން ތައްޔާރުކުރާ ހާބަލް ބުއިމެކެވެ. މި ކުދިކުދި މުށިކުލައިގެ އޮށްތަކަކީ އިންޑިއާ، މެދުއިރުމަތި އަދި މެޑިޓެރޭނިއަން ސަރަހައްދުތަކުގެ ކެއުންތަކުގައި ހަވާދުގެ ގޮތުގައި ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ.

ދިރި އޮށް ފެނުގައި ފޯކުރުމުން ނުވަތަ ކެއްކުމުން، އޭގައި އެކުލެވޭ އެސެންޝަލް އޮއިލްތަކާއި، އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްތަކާއި، އަދި ބަޔޯއެކްޓިވް މާއްދާތައް ފެނުގެ ތެރެއަށް ދޫވެއެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ލިބެނީ މަޑު ގަސްވަހެއް ހުންނަ، ކުޑަކޮށް ހިތި ރަހައެއްދޭ ބުއިމެކެވެ. އެންމެ ފުރިހަމަ ފައިދާ ހޯދުމަށްޓަކައި މި ބުއިން ގިނައިން ބޮނީ ހުސްބަނޑާއެވެ.

ދިރީގައި ހިމެނޭ މުހިންމު މާއްދާތަކުގެ ތެރޭގައި:
• ތައިމޯލް
• ކިއުމިނަލްޑިހައިޑް
• ޓާޕީންސް
• ފްލޭވޮނޮއިޑްސް
• ފިނޮލިކް އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްސް

މި މާއްދާތަކަކީ ދިރި ފެނުން ލިބޭ ގިނަ ސިއްހީ ފައިދާތަކުގެ އަސްލެވެ.

ދިރި ފެނުގެ ނިއުޓްރިޝަން މައުލޫމާތު (1 ތަށި / 240 މިލިލީޓަރަށް)
ދިރި ފެނުގެ ނިއުޓްރިޝަން މިންވަރު ބިނާވަނީ އެ ފެން ތައްޔާރުކުރާއިރު ގަދަކޮށްފައި ހުންނަ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށެވެ. ދިރި އޮށްތައް އެއްކޮށް ކައިނުލާތީ، ކެލޮރީ ހުންނަ މިންވަރު ވަރަށް މަދެވެ. ނަމަވެސް، ފެނުގެ ތެރޭގައި ކުޑަ މިންވަރަކަށް ބަޔޯއެކްޓިވް މާއްދާތައް އެކުލެވިގެންވެއެވެ.

ނިއުޓްރިއެންޓް / މާއްދާ	އަންދާޒާކުރެވޭ މިންވަރު
ކެލޮރީ	5–8 ކެލޮރީ
ކާބޯހައިޑްރޭޓް	1 ގްރާމަށްވުރެ މަދު
ޕްރޮޓީން	ވަރަށް ކުޑަ މިންވަރެއް
ފެޓް	ވަރަށް ކުޑަ މިންވަރެއް
ފައިބަރު	0 ގްރާމް
ދަގަނޑު (އަޔަން)	ކުޑަ މިންވަރެއް
ކެލްސިއަމް	ކުޑަ މިންވަރެއް
މެގްނީޒިއަމް	ކުޑަ މިންވަރެއް
ޕޮޓޭސިއަމް	ކުޑަ މިންވަރެއް
ވިޓަމިން ސީ	ވަރަށް ކުޑަ މިންވަރެއް
އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްސް	މެދުމިންވަރަކަށް
އެސެންޝަލް އޮއިލްސް	ހިމެނޭ
ތައިމޯލް	ހިމެނޭ
ކިއުމިނަލްޑިހައިޑް	ހިމެނޭ

ނޯޓް: ސީދާ އަދަދުތައް ބަދަލުވަނީ ބޭނުންކުރާ ދިރީގެ މިންވަރާއި ކައްކާ ނުވަތަ ތައްޔާރުކުރާ ގޮތެއްގެ މައްޗަށެވެ.

ދިރި ފެނުން ލިބޭ، ސައިންސުން ސާބިތުވެފައިވާ 20 ފައިދާ
1. ހަޖަމުކުރުން ރަނގަޅުކޮށްދިނުން – ދިރި ފެނަކީ ހަޖަމުކުރާ އެންޒައިމްތަކާއި ބައިލް (ފުރަމޭ ދިޔަ) ބޭރުވުން ހަލުވިކޮށްދީ، ކާނާ ފަސޭހައިން ހަޖަމުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ.
2. ބަނޑު ފުފުން ކުޑަކޮށްދިނުން – ދިރީގައި ހުންނަ ކާމިނޭޓިވް (ވައި ބޭރުކޮށްދޭ) ސިފަތަކުގެ ސަބަބުން ގޭސް އުފެދުމާއި ބަނޑަށް އުނދަގޫވުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ.
3. ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވުން – ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ދިރީގެ ސަބަބުން މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުވެ، ސަރުބީ ވިރުވައިދިނުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ.
4. މެޓަބޮލިޒަމް އަވަސްކޮށްދިނުން – ދިރީގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ތާމޯޖެނިކް ހަރަކާތްތައް (ހަށިގަނޑުގައި ހޫނު އުފައްދާ މިންވަރު) އިތުރުވެ، ކެލޮރީ އަންދާ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދެއެވެ.
5. ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލްކުރުން – ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ދިރިއަކީ އިންސިއުލިން މަސައްކަތްކުރާ މިންވަރު ރަނގަޅުކޮށްދީ، ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ.
6. އަޔަން (ދަގަނޑު)ގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދިނުން – ދިރިއަކީ ގުދުރަތީ ގޮތުން ދަގަނޑުގެ ބައި ގިނަ އެއްޗަކަށް ވާތީ، ލޭގެ ރަތް ސެލްތައް (ރަތަނި) އުފެއްދުމަށާއި ލޭމަދުވުމުން (އެނީމިއާ) ރައްކާތެރިވުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
7. ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކުރުން – އޭގައި އެކުލެވޭ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްތަކާއި އެންޓިމައިކްރޯބިއަލް މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކޮށްދެއެވެ.
8. ބަނޑުގެ ސިއްހަތު ރަނގަޅުކޮށްދިނުން – ދިރިން ބަނޑަށް ފައިދާހުރި ބެކްޓީރިއާ އުފެދުމަށް އެހީތެރިވެދޭއިރު، ގެއްލުންހުރި ޖަރާސީމުތައް މަދުކޮށްދެއެވެ.
9. ބަނޑު ފުފުމާއި ހަޖަމުނުވުމަށް ލުއިދިނުން – ކެއުމަށްފަހު ބަނޑުގައި އުފެދޭ ބަރުހެލިކަން ކުޑަކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހަޖަމުކުރާ ދިޔަތައް އުފެއްދުމަށް ދިރި ބާރުއަޅައެވެ.
10. ހަށިގަނޑުން ވިހަ ބޭރުކޮށްދިނުން – ދިރިފެނަކީ ފުރަމޭގެ އެންޒައިމްތަކުގެ މަސައްކަތަށް އެހީތެރިވެދީ، ހަށިގަނޑުގައިވާ ވިހަ މާއްދާތައް ފަސޭހަކަމާއެކު ބޭރުކުރުމަށް އެހީވެދޭ އެއްޗެކެވެ.
11. ފުރަމޭގެ މަސައްކަތަށް އެހީތެރިވުން – ދިރީގައި އެކުލެވޭ މާއްދާތަކުގެ ސަބަބުން، ‘އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް’ އިން ފުރަމޭގެ ސެލްތައް ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ.
12. ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ދުޅަތައް ކުޑަކުރުން – ދިރީގައި ހުންނަ ‘އެންޓި-އިންފްލެމޭޓަރީ’ ސިފަތަކުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ދުޅަތައް މަދުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
13. ހަމުގެ ސިއްހަތު ރަނގަޅުކޮށްދިނުން – ދިރީގައި އެކުލެވޭ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްތަކަކީ އުމުރަށްވުރެ އަވަހަށް ހަންގަނޑު މުސްކުޅިވުމަށް މެދުވެރިވާ ‘ފްރީ ރެޑިކަލްސް’ތަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ މާއްދާތަކެކެވެ.
14. ޙައިޟުގެ ދުވަސްވަރު ވާ ތަދުތަކަށް ލުއިދިނުން – ދިރީގެ ސަބަބުން މަސްތަކަށް ލިބޭ ލުޔެއްގެ ސަބަބުން، މައްސަރު ކަންތަކުގައި ކުރިމަތިވާ ބަނޑުގެ ރިހުންތަކަށް ލުއިކަން ގެނެސްދެއެވެ.
15. ރަނގަޅަށް ނިދުމަށް އެހީތެރިވުން – ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމު ހަމައަކަށް އަޅުވައިދިނުމުގެ ސަބަބުން، ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ނިދުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ.
16. ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ސިއްހަތު ރަނގަޅުކުރުން – ޒަމާނުއްސުރެ ކުރެވޭ ތަޖުރިބާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ދިރީގެ ސަބަބުން އަރިދަފުސް ވިރުވައިދީ ނޭވާލާން ފަސޭހަކޮށްދެއެވެ.
17. ހިތުގެ ސިއްހަތަށް އެހީތެރިވުން – އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްތަކުގެ ސަބަބުން ހިތުގެ ބަލިތަކާ ގުޅުންހުރި ‘އޮކްސިޑޭޓިވް’ ގެއްލުންތައް ކުޑަކޮށްދެއެވެ.
18. ހަށިގަނޑަށް މާއްދާތައް ދަމައިގަތުން އިތުރުކުރުން – ހަޖަމުކުރުން ރަނގަޅުވުމަކީ ވިޓަމިނާއި މިނަރަލްސް ފަދަ މުހިންމު މާއްދާތައް ހަށިގަނޑަށް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ދަމައިގަތުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ.
19. ގޭސްޓްރިކް އަދި މޭ އެންދުމަށް އެހީތެރިވުން – މެދުމިންވަރަކަށް ބޭނުންކުރާނަމަ، ބަނޑުގައި އެސިޑް އުފައްދާ މިންވަރު ހަމަހަމަކޮށްދިނުމަށް ދިރި އެހީވެދެއެވެ.
20. ހޯމޯންތައް ހަމަހަމަކޮށް ބެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވުން – ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ދިރީގެ ސަބަބުން އެންޑޯކްރިން ނިޒާމުގެ މަސައްކަތަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް އާދެއެވެ.

ދިރިފެނުގެ 10 ނޭދެވޭ އަސަރު (ސައިޑް އިފެކްޓްސް)
އާންމުކޮށް މިއީ ރައްކާތެރި އެއްޗެއް ނަމަވެސް، މާ ގިނައިން ބޭނުންކުރުމަކީ ބައެއް ކަހަލަ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކޮށްފާނެ ކަމެކެވެ.
1. ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު މާބޮޑަށް ދަށްވުމުގެ ނުރައްކާ – ހަކުރު ބައްޔަށް ބޭސްކުރާ މީހުން ދިރި ބޭނުންކުރުމުން ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު މާބޮޑަށް ދަށްވެދާނެއެވެ.
2. މޭ އެންދުމުގެ އިހުސާސްވުން – މާ ގިނައިން ބޭނުންކުރުމަކީ އަވަހަށް މޭ އަންދާ މީހުންނަށް އޭގެ އުނދަގޫ ބޮޑުވެދާނެ ކަމެކެވެ.
3. އެލާޖިކްވުން – މަދުން ނަމަވެސް، ދިރީގެ ސަބަބުން އެލާޖިކްވެ، ހިރުވުމާއި ބިހިނެގުން ފަދަ ކަންކަން ދިމާވެދާނެއެވެ.
4. ހޯމޯންތަކަށް އަސަރުކުރުން – މާގިނައިން ބޭނުންކުރުމަކީ ހޯމޯން ލެވެލްތަކަށް ބަދަލު އަތުވެދާނެ ކަމެކެވެ.
5. ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވުން – ޕްރެޝަރު ދަށްކުރާ ބޭސް ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ޕްރެޝަރު މާބޮޑަށް ދަށްވެދާނެއެވެ.
6. ލޭ ފޭބުމުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވުން – ދިރީގައި ލޭ ދިޔާކޮށްދޭ ކުޑަ އަސަރެއް ހުރެއެވެ.
7. ހަޖަމުކުރުމުގެ މައްސަލަތައް – މާ ގިނައިން ބޭނުންކުރުމުން ބަނޑުދިޔާވުން ނުވަތަ ބަނޑަށް އުނދަގޫވުން ފަދަ ކަންކަން ދިމާވެދާނެއެވެ.
8. ފުރަމެޔަށް ބާރުބޮޑުވުން (މާގިނައިން ބޭނުންކުރުމުން) – އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނައިން ބޭނުންކުރުމަކީ ފުރަމޭގެ މަސައްކަތަށް ބުރަބޮޑުވެދާނެ ކަމެކެވެ.
9. މޭނުބައިކުރުން – މާ ގަދައަށް ދިރިފެން ހަދައިގެން ބުއިމަކީ ބައެއް މީހުންނަށް މޭނުބައިކުރުން މެދުވެރިވާ ކަމެކެވެ.
10. ބޭސްތަކާ އެކުވެ ނޭދެވޭ އަސަރުކުރުން – ހަކުރު ބައްޔާއި، ލޭގެ ޕްރެޝަރާއި އަދި ލޭ ދިޔާކުރާ ބޭސްތަކުގެ މަސައްކަތަށް މީގެ ސަބަބުން ބަދަލު އަތުވެދާނެއެވެ.

ދިރިފެން ތައްޔާރުކުރާނީ ކިހިނެއް؟
ގޮތް 1: ފޯކޮށްގެން ތައްޔާރުކުރާ ގޮތް
1. 1 ތަށި ފެނުގެ ތެރެއަށް 1 ސައިސަމުސާ ދިރި އަޅާށެވެ.
2. ރޭގަނޑު އެއްކޮށް ފޯކުރަން ބަހައްޓާށެވެ.
3. ހެނދުނު، ފޯކުރި ފެން 5 މިނެޓު ވަންދެން ކައްކާލާށެވެ.
4. ފުރޭންޏަކުން ފުރާލުމަށްފަހު، ހޫނުކޮށް ހުއްޓާ ބޯލާށެވެ.

ގޮތް 2: ކައްކައިގެން ތައްޔާރުކުރާ ގޮތް
1. 1 ތަށި ފެނުގެ ތެރެއަށް 1 ސައިސަމުސާ ދިރި އަޅާށެވެ.
2. 5 އާއި 10 މިނެޓާ ދެމެދުގެ ވަގުތަކަށް ކައްކާލާށެވެ.
3. ކުޑަކޮށް ހިހޫވަންދެން ބަހައްޓާށެވެ.
4. ފުރޭންޏަކުން ފުރާލުމަށްފަހު، ހޫނުކޮށް ހުއްޓާ ބޯލާށެވެ.

ދިރިފެން ބުއިމުގައި ސަމާލުކަންދޭންވީ ކަންތައްތައް
• ހަޖަމުކުރުމަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތަކީ ތާފަނާކޮށް ނުވަތަ ހޫނުކޮށް ހުއްޓާ ބުއިމެވެ.
• އެންމެ ފުރިހަމަ ފައިދާ ހޯދުމަށްޓަކައި ހެނދުނު ހުސްބަނޑާ ހުރެ ބޯށެވެ.
• ތާޒާ، ރަނގަޅު ފެންވަރުގެ ދިރި ބޭނުންކުރާށެވެ.
• ބޭނުންކުރުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ މިންވަރަށްވުރެ އިތުރަށް ބޭނުން ނުކުރާށެވެ.
• ރަހަ މީރުކޮށްލުމަށްޓަކައި ކުޑަ ލުނބޯ ހުތްކޮޅެއް އެއްކޮށްލެވިދާނެއެވެ.
• ހަކުރު އެއްކުރުމުން ދުރުހެލިވާށެވެ.

ދިރިފެނުގެ އެހެނިހެން ބޭނުންތައް
• އަނގައިން ނުބައިވަސް ދުވުމުން ސަލާމަތްވުމަށް ބޭނުންކުރާ ގުދުރަތީ މައުތުވޮޝްއެއްގެ ގޮތުގައި
• ބޮލުގެ ހަންގަނޑުގެ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އިސްތަށިގަނޑު ދޮވުމަށް
• ކުދިކުދި ބިހިތައް ފިލުވައިދޭ ސްކިން ޓޯނާއެއްގެ ގޮތުގައި
• ސޫޕާއި މުގުރިހަ ފަދަ ތަކެތި ކެއްކުމުގެ ބޭސްއެއްގެ ގޮތުގައި
• ގުދުރަތީ ފަތްޕިލާވެލީގެ އާވި އެރުވުމަށް

ދުވާލަކު ބޮވޭނީ ކިހާވަރެއްގެ ދިރިފެނެއް؟
ގިނަ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ދުވާލަކު 1-2 ތަށި ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.
އަލަށް ފަށާ ފަރާތްތަކުން ދުވާލަކު 1 ތަށިން ފަށައި، ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ބަލާށެވެ.
ސިއްހީ މާހިރެއްގެ ލަފައެއް ނެތި 2 ތަށްޓަށް ވުރެ އިތުރުނުކުރާށެވެ.

ދިރިފެން ބޯން އެންމެ ރަނގަޅު ވަގުތު
• ހެނދުނު ހުސްބަނޑާ ހުރެ
• ކެއުމުގެ 30 މިނެޓު ކުރިން
• ނިދުމުގެ ކުރިން (ހަޖަމުކުރުމުގެ މައްސަލަތައް ހުރިނަމަ)
ހަށިގަނޑުގެ މެޓަބޮލިޒަމް އަދި ހަޖަމުގެ ނިޒާމަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތަކީ ހެނދުނު ބުއިމެވެ.

ދިރިފެން ބޯންވީ ކޮންބައެއް؟
• ހަޖަމުކުރުމުގެ މައްސަލަތައް ހުންނަ މީހުން
• ބަރުދަން ލުއިކުރަން މަސައްކަތްކުރާ މީހުން
• ބަނޑު ފުފޭ މީހުން
• ހަށިގަނޑުގައި ދަގަނޑުގެ ބައި (އަޔަން) މަދު މީހުން
• ގުދުރަތީ ގޮތުން ހަށިގަނޑު ޑިޓޮކްސް ކުރަން ބޭނުންވާ މީހުން
• މެޓަބޮލިޒަމް ލަސް މީހުން

ދިރިފެން ބުއިމުން ދުރުހެލިވާންވީ ކޮންބައެއް؟
• އެސިޑިޓީ (ގެސްޓްރިކް)ގެ މައްސަލަ ބޮޑު މީހުން
• ލޭ ދިޔާކުރާ ބޭސް ބޭނުންކުރާ މީހުން
• ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފައަކާ ނުލައި ހަކުރު ބައްޔަށް ބޭސްކުރާ މީހުން
• ދިރިއަށް އެލާޖިކްވާ މީހުން
• މާ ގިނައިން ބޭނުންކުރާނަމަ، މާބަނޑު މީހުން
• ލޭގެ ޕްރެޝަރު މާ ދަށް މީހުން

ދިރިފެން ރައްކާކުރާނީ ކިހިނެއް؟
• ބިއްލޫރި ކޮންޓޭނަރެއްގައި ރައްކާކުރާށެވެ.
• އެންމެ ގިނަވެގެން 24 ގަޑިއިރު ވަންދެން ފްރިޖުގައި ބަހައްޓާށެވެ.
• ބުއިމުގެ ކުރިން ކުޑަކޮށް ހޫނުކޮށްލާށެވެ.
• ބެކްޓީރިއާ އުފެދުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި އެއް ދުވަހަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަހު ރައްކާނުކުރާށެވެ.
އެންމެ ރަނގަޅީ އަލަށް ތައްޔާރުކޮށްގެން ބުއިމެވެ.

ސަމާލުވާންޖެހޭ ކަންކަމާއި އެހެން ބޭސްތަކާ ހުންނަ ގުޅުން
• ހަކުރު ބައްޔަށް ނުވަތަ ލޭގެ ޕްރެޝަރަށް ބޭސްކުރާނަމަ ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާ ހޯދާށެވެ.
• ލޭ ދިޔާކޮށްދޭ އަސަރު ހުރުމުގެ ސަބަބުން، ސާޖަރީއެއް ހެދުމުގެ ކުރިން ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލާށެވެ.
• މާ ގިނައިން ބޭނުންކުރުމުން ދުރުހެލިވާށެވެ.
• ހަކުރު ބަލި ހުންނަނަމަ ލޭގައި ހަކުރު ހުރި މިންވަރު ގަވާއިދުން ޗެކްކުރާށެވެ.
• ބޯއެނބުރުން، މޭނުބައިކުރުން، ނުވަތަ ބަނޑަށް އުނދަގޫވުން ފަދަ ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލާށެވެ.

ފަހު ބަސް
ދިރިފެނަކީ ޒަމާންވީ ހިކުމަތާއި ޒަމާނީ ކާނާގެ ސައިންސް އެކުލެވިގެންވާ، ފަސޭހަ ނަމަވެސް ބާރުގަދަ ސަގާފީ ފަރުވާއެކެވެ. މިއީ ހުރިހާ ބައްޔަކަށް އޮތް ޖާދުވީ ޝިފާއަކަށް ނުވި ނަމަވެސް، މިންވަރު ބަހައްޓައިގެން ބޭނުންކުރާނަމަ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އެހީތެރިވެދޭ ބުއިމެކެވެ. ހަޖަމުކުރުމަށާއި، މެޓަބޮލިޒަމް އަދި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްގެ ގުނަވަންތައް އޭގައި ހިމެނޭތީ، މިއީ ހަމަހަމަ ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަކަށް ގެނެވޭ ވަރަށް އަމަލީ އިތުރުވުމެކެވެ. ކޮންމެ ގުދުރަތީ ފަރުވާއެއްގައިވެސް މުހިންމީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަމާއި މެދުމިންވަރެކެވެ. ހަށިގަނޑަށް އަޑުއަހާށެވެ، މަޑުމަޑުން ފަށާށެވެ، އަދި ސިއްހީ އެހެން މައްސަލައެއް ހުރިނަމަ ސިއްހީ މާހިރެއްގެ ލަފާ ހޯދާށެވެ.

އާންމުކޮށް ކުރެވޭ ސުވާލުތައް
ދިރިފެނުގައި ހުންނަނީ ކޮންކަހަލަ ވަހެއް؟
ދިރިފެނުގައި ހުންނަނީ ދިރީގެ އޮށުން ބޭރުވާ ގުދުރަތީ މުހިންމު ތެލުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ހޫނު، މަޑުމައިތިރި، ކުޑަކޮށް ނަޓީ އަދި މަޑު ކުޅި ރަހައެއް އެކުލެވޭ މީރު ވަހެކެވެ.

ދިރިފެނަކީ ކޮން ކަމަކަށް ރަނގަޅު އެއްޗެއް؟
ދިރިފެން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ރަނގަޅީ ހަޖަމުކުރުން ރަނގަޅުކުރުމަށާއި، ބަނޑު ފުފުން ކުޑަކުރުމަށާއި، ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށާއި، ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު ހަމަހަމަކުރުމަށާއި، މުޅި ހަށިގަނޑުގެ މެޓަބޮލިޒަމް އިތުރުކުރުމަށެވެ.

ދިރިފެނަކީ ހޫނު އެއްޗެއްތަ ނުވަތަ ފިނި އެއްޗެއްތަ؟
އާޔުރްވޭދާ ފަދަ ސަގާފީ ނިޒާމުތަކުގައި ދިރިފެން ބެލެވެނީ ހޫނު ބުއިމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މާނައަކީ ގަވާއިދުން ބޭނުންކުރުމުން ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގެ ހޫނުމިން އިތުރުވެދާނެއެވެ.

ކޮންމެ ދުވަހަކު ދިރިފެން ބޮވިދާނެތަ؟
އާނއެކެވެ، ދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތެއްގައި ހުރި ގިނަ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ދުވާލަކު 1-2 ތަށި ދިރިފެން މިންވަރު ބަހައްޓައިގެން ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބޮވިދާނެއެވެ. މާ ގިނައިން ބުއިމުން ދުރުހެލިވާށެވެ، އަދި ސިއްހީ މައްސަލައެއް ހުރިނަމަ ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާ ހޯދާށެވެ.

ދިރިފެނަކީ ހަގީގަތުގައިވެސް ބަރުދަން ލުއިކުރަން އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެއްތަ؟

ދިރި ފެނަކީ ހަޖަމުކުރުން ރަނގަޅުކޮށްދީ، މެޓަބޮލިޒަމް އަވަސްކޮށްދީ، އަދި ލޭގައި ހުންނަ ހަކުރުގެ މިންވަރު އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދީގެން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީވެދާނެ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް، މީގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ނަތީޖާ ފެންނާނީ ހަމަހަމަ ކާނާއަކާއި ކަސްރަތާ އެކުގައެވެ.

ދިރި ފެން ބުއިން އެންމެ ރަނގަޅީ ހޫނުކޮށްތަ ނުވަތަ ފިނިކޮށްތަ؟
އާންމުކޮށް ލަފާދެވެނީ ތާފަނާ ދިރި ފެން ބުއިމަށެވެ. ސަބަބަކީ އެއީ ހަޖަމުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ހަޖަމުކުރާ އެންޒައިމްތައް މާ ފުރިހަމައަށް ހަރަކާތްތެރި ކުރުވުމަށް އެހީވެދޭތީއެވެ.

ދިރި ފެނުން ބަނޑުގެ ސަރުބީ ވިރުވައިދޭނެ ހެއްޔެވެ؟
ދިރި ފެނަކީ ސަރުބީ ވިރުވުމުގެ މެޓަބޮލިޒަމަށް އެހީވެދީ ބަނޑު ފުފުން ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވިޔަސް، ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ޖުމްލަ ބަދަލެއް ނުގެނެސް ހަމައެކަނި ބަނޑުގެ ސަރުބީއަކަށް އޭގެން ސީދާ އަސަރެއް ނުކުރާނެއެވެ.

ދިރި ފެނުން ނަތީޖާ ފެންނަން ކިހާ ދުވަހެއް ނަގާނެ ހެއްޔެވެ؟
ބައެއް މީހުންނަށް މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބަނޑު ފުފުން ކުޑަވާކަން ފާހަގަކުރެވޭއިރު، މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުވުން ނުވަތަ ބަރުދަނަށް ބަދަލު އައުން ފަދަ ފައިދާތައް ފެންނާނީ މެދުކެނޑުމެއްނެތި ބޭނުންކުރާތާ އެތައް ހަފުތާއެއް ފަހުންނެވެ.

ހަކުރުބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް ދިރި ފެން ބޮވިދާނެތަ؟
އާނއެކެވެ، ދިރި ފެނަކީ ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް އެހީވެދާނެ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް ހަކުރުބަލި ހުންނަ މީހުން ގަވާއިދުން މި ބޭނުންކުރުމުގެ ކުރިން ގްލޫކޯޒް ލެވެލް މޮނިޓަރކޮށް، ސިއްޙީ އެހީތެރިއެއްގެ ލަފާ ހޯދަންވާނެއެވެ.

މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ދިރި ފެން ބުއިމަކީ ރައްކާތެރި ކަމެއްތަ؟
ކާނާގައި ބޭނުންކުރާ މަދު މިންވަރަކީ އާންމުކޮށް ރައްކާތެރި މިންވަރެކެވެ. ނަމަވެސް ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފައާ ނުލައި މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ގިނަ އަދަދަކަށް ނުވަތަ މާ އޮލަކޮށް ހުންނަ ދިރި ފެން ބުއިމުން ދުރުހެލިވާންވާނެއެވެ.

ރޭގަނޑު ދިރި ފެން ބޮވިދާނެތަ؟
އާނއެކެވެ، ރޭގަނޑު ދިރި ފެން ބުއިމަކީ ހަޖަމުކުރުމަށް އެހީވެދީ ނިދުމުގެ ކުރިން ބަނޑު ފުފުން ކުޑަކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އާންމުކޮށް ބެލެވޭ ގޮތުގައި އެންމެ ފައިދާ ބޮޑީ ހެނދުނު ބުއިމެވެ.

ފޯކޮށްފައި ހުންނަ ދިރިތައް ހަފަން ޖެހޭނެތަ؟
އާނއެކެވެ، އިތުރު ފައިބަރާއި ނިއުޓްރިއެންޓްސް ހޯދުމަށް ފޯކޮށްފައިވާ ދިރިތައް ހަފާލެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ދިރި ފެނުގެ ސަބަބުން އެސިޑް ވާނެތަ؟
މެދުމިންވަރަކަށް ބޭނުންކުރާނަމަ ދިރި ފެން އާންމުކޮށް ހަޖަމުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ނަމަވެސް މާ ގިނައިން ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، މިފަދަ ކަންކަމަށް ނާޒުކު މީހުންނަށް އެސިޑްވުން ނުވަތަ ބަނޑަށް އުނދަގޫވުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވެދާނެއެވެ.

ކުޑަކުދިންނަށް ދިރި ފެން ބޮވިދާނެތަ؟
އުމުރުން ތަންކޮޅެއް ބޮޑެތި ކުދިންނަށް، ޚާއްސަކޮށް ހަޖަމުކުރުމަށް، ދިޔާކޮށްފައިވާ މަދު މިންވަރެއް ދިނުމަކީ ރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ގަވާއިދުން ދިނުމުގެ ކުރިން ކުޑަކުދިންގެ ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާ ހޯދާށެވެ.

ދިރި ފެނަށް ލުނބޯ ނުވަތަ މާމުއި އެޅިދާނެތަ؟
އާނއެކެވެ، ކުޑަ ލުނބޯހުތް ފޮދެއް ނުވަތަ ކުޑަ މާމުއިކޮޅެއް އެޅުމުން ރަހަ މީރުވެ، އަދި ސިއްޙީ އިތުރު ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ.

ދިރި ފެނުން ހަށިގަނޑު ޑިޓޮކްސް (ވިހަ ސާފު) ކޮށްދޭނެ ހެއްޔެވެ؟
ދިރި ފެނަކީ ފުރަމޭގެ މަސައްކަތަށާއި ހަޖަމުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗަކަށް ވުމުން، ހަށިގަނޑުން ގުދުރަތީ ގޮތުން ވިހަ ބޭރުކުރުމުގެ ނިޒާމަށް މީގެން އެހީތެރިކަން ލިބެއެވެ.

ދިރި ފެނުން އެނީމިއާ (ލޭމަދުވުން) އަށް އެހީވެދޭނެ ހެއްޔެވެ؟
ދިރީގައި ދަގަނޑުގެ ބައި (އަޔަން) އެކުލެވިގެންވާތީ، މިއީ ލޭގެ ރަތް ސެލްތައް އުފެއްދުމަށް އެހީވެދާނެ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ލޭމަދުވުމުގެ ބައްޔަށް ދެވޭ ޑޮކްޓަރީ ފަރުވާގެ ބަދަލުގައި ބޭނުންކުރަންވާނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.

މާ ގިނައިން ދިރި ފެން ބޮވިއްޖެނަމަ ވާނީ ކިހިނެއް؟
ލޭގެ ހަކުރު ނުވަތަ ޕްރެޝަރު މާބޮޑަށް ދަށްވުން، އަދި ބަނޑުގެ އުނދަގޫތައް ދިމާވެދާނެއެވެ.