ހިތުން ހަނދާން ނައްތާލަން މަޖުބޫރުކުރާ ކަންކަން، ހަށިގަނޑު ހަނދާން ބަހައްޓައެވެ.

މީސްމީޑިއާގައި މިހާރަކަށް އައިސް ދައުރުވަމުންދާ ވާހަކައެއްގައި ބުނަނީ، “ބޭރުނުކޮށް ހިފަހައްޓާ ކޮންމެ އިޙުސާސަކީ، ތައިރޮއިޑް ބައްޔަކަށް ނުވަތަ ފައިބްރޮއިޑް ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމަށް ޖެހޭ ބައްޔަކަށް (އޮޓޯއިމިއުން ޑިޒީޒް) ބަދަލުވާ ކަމެއް” ކަމަށެވެ. މިއީ ވަރަށް ވަރުގަދަ ބުނުމަކަށް ވިޔަސް، ސިއްޙީ ގޮތުން ބަލާއިރު މިއީ މިހާ ސާދާ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ތައިރޮއިޑްގެ މައްސަލަތަކާއި، ފައިބްރޮއިޑް އަދި އޮޓޯއިމިއުން ބަލިތަކަކީ ވިރާސީ ސިފަތަކާއި، ހޯމޯންތަކާއި، ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތްތަކުގެ އިތުރުން ތިމާވެށީގެ އެކި ސަބަބުތަކާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމެވެ. އެހެންކަމުން، ހަމައެކަނި ހިފަހައްޓާ އިޙުސާސްތައް ސީދާ މިފަދަ ބަލިތަކަކަށް “ބަދަލެއް” ނުވެއެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، އިންސާނާގެ ނަފްސާއި ހަށިގަނޑާ ދެމެދު ވަރުގަދަ ގުޅުމެއް އޮންނަކަން ސައިންސުން މިހާރު ދަނީ ބަލައިގަންނަމުންނެވެ. ދިގު މުއްދަތަކަށް ނަފްސާނީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ފިއްތުންތަކުގެ ސަބަބުން، ނާރުތަކުގެ ނިޒާމާއި، ހޯމޯންތަކާއި، ދިފާއީ ނިޒާމަށް ބަދަލުތައް އާދެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މެދުނުކެނޑި ކުރިމަތިވާ ފިއްތުންތަކާއި ރަހިމުގެ ފައިބްރޮއިޑް ފަދަ ބަލިތަކާ ގުޅުމެއް ހުރެއެވެ. އަދި ނަފްސާނީ ބުރަތަކުގެ ސަބަބުން ތައިރޮއިޑް ފަދަ ބަލިތަކަށް ކުރާ އަސަރުތައް ދަނީ ދިރާސާ ކުރެވެމުންނެވެ. އެކަމަކު މިއީ ހަމައެކަނި އިޙުސާސްތައް ހިފެހެއްޓުމުން މި ބަލިތައް ޖެހެނީއޭ ބުނެވޭނެ ހެއްކެއް ނޫނެވެ.

މި ތަފާތު ދެނެގަތުން މުހިންމުވަނީ، “ބަލިވީ އިޙުސާސްތައް ހިފެހެއްޓުމުން” ކަމަށް ބުނުމަކީ، ބަލިމަޑުކަމާ ހަނގުރާމަކުރާ މީހާގެ ހިތުގައި އިތުރު ކުށްވެރިކަމުގެ އިޙުސާސެއް އުފެދިދާނެ ކަމަކަށްވާތީއެވެ.

އަންހެނަކު އޭނާގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ނޫންއިރުވެސް، “އަހަރެން ރަނގަޅޭ” ބުނެ އަހަރުތަކެއް ހޭދަކޮށްފާނެއެވެ. އާއިލީ ހަމަޖެހުމަށްޓަކައި އޭނާގެ ރުޅިގަނޑު ހިންދާލައި، އެހެންމީހުންގެ އުފަލަށްޓަކައި އޭނާގެ ހިތާމަތައް ފޮރުވައި، ނުވަތަ އެންމެން އޭނާއަށް ބަރޯސާވާތީ އަމިއްލަ ވަރުބަލިކަން އޮބަހައްޓައިގެން ހުރެދާނެއެވެ. އޭގެ މާނައަކީ އޭނާ ބަލިވީ އަމިއްލަ އިހުމާލުންނެކޭ ނޫނެވެ. އޭގެ މާނައަކީ ބޭރުފުށަށް ފެންނަން ހުރި ވަރަށްވުރެ ބޮޑު ބުރައެއް އޭނާ އުފުލަމުން ދިޔައީއެވެ.

ކެތްތެރިވުމުގެ މާނައަކީ އެއްވެސް އިޙުސާސެއް ނުކުރުމެއް ނޫނެވެ. ކެތްތެރިވުމަކީ ކަމަކުން ތަދުވިކަން ޤަބޫލުކުރުމެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިންތަކެއް ކަނޑައެޅުމެވެ. އެހީތެރިކަމަށް އެދުމެވެ. ކުށްވެރިކަމުގެ އިޙުސާސަކާނުލައި އަރާމުކުރުމެވެ. އިތުބާރު ހިފޭ މީހަކާ ވާހަކަދެއްކުމެވެ. ދުޢާކޮށް، ވިސްނާ، ރޮއި، އަދި އުފުލަމުންދާ ބުރަތަކުން މިންޖުވުމަށް އަމިއްލަ ނަފްސަށް ފުރުސަތު ދިނުމެވެ.

އަދި ހަށިގަނޑުން މެދުނުކެނޑި ނިޝާންތަކެއް ދޭނަމަ، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ވަރުބަލިވުން، ރިއްސުން، ދުޅަވުން ނުވަތަ މައްސަރު ކަންތަކުގައި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނައިން ލޭ ފޭބުން ފަދަ ކަންކަން ދިމާވާނަމަ، އެއީ ހަމައެކަނި “ސްޓްރެސް” ކަމަށް ބަލައި ދޫކޮށްނުލާށެވެ. ސިއްޙީ މާހިރެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދައި، ބަލި ދެނެގަންނާށެވެ. ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަކީ ސިއްޙީ ފަރުވާއަށް ލިބޭ ފުރިހަމަކަމެކެވެ. އެއީ ފަރުވާގެ ބަދަލުގައި ބޭނުންކުރަން އޮތް އެއްޗެއް ނޫނެވެ.

އަހަރެމެން ޤަބޫލުކުރަންވީ މެސެޖަކީ “ބަލިވީ އިހުސާސްތައް ހިފެހެއްޓުމުން” ކަމަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ޤަބޫލުކުރަންވީ “ކޮންމެ އިޙުސާސަކީވެސް އެ ބޭރުކޮށްލާނެ ރައްކާތެރި މާހައުލެއް ބޭނުންވާ އެއްޗެއް” ކަމެވެ. އެއީ ކޮންމެ ހިތާމައަކީ ބައްޔަކަށް ވާތީއެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ތިމާ މުޅިން މާޔޫސްވެ ވަރުބަލިވުމުގެ ކުރިން، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އަޅާލުމަކީ ތިމާއަށް ޙައްޤު ކަމަކަށްވާތީއެވެ.

ބައެއް ފަހަރު ޝިފާ ލިބެން ފަށަނީ މި އާދައިގެ ބަސްކޮޅުންނެވެ. “އަހަރެން އުފުލި ބުރަ މިހާރު ފުދިއްޖެއެވެ. މީގެ ފަހުން މިއީ އެކަނި އުފުލަންޖެހޭނެ ބުރައެއް ނޫނެވެ.”