އެއީ ފަރުބަދައެއް، ޖަންގައްޔެއް ނުވަތަ ބޮޑު ގަހެއްވެސް ނެތް، އަދި އަމިއްލަ ނަފްސު ރައްކާތެރިކުރާނެ ގެދޮރެއް ނުވަތަ ބިނާއެއްވެސް ނެތް ހާމަ ބިމެކެވެ. އިރުގެ ދިލަ ހޫނު ސީދާ އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑަށް އެޅެމުން ދެއެވެ. ޢިލްމުވެރިން މި އާޔަތް ތަފްސީރު ކުރައްވަމުން ވިދާޅުވަނީ، ފަހަރެއްގައި އެ ސަރަޙައްދުގެ ފަސްގަނޑަކީ އެއްވެސް ބިނާއެއް ކުރެވޭނެ ފަދަ ތަނަކަށް ނުވުން ގާތެވެ. ނުވަތަ އެމީހުންނަކީ ތަހުޒީބާ އެހާވެސް ދުރުގައި ތިބި ބަޔަކަށް ވުމުން، ގެދޮރު އެޅުމުގެ ޢިލްމު އެމީހުންނަށް ނޭނގެނީއެވެ. ބައެއް ރިވާޔަތްތަކުގައިވާ ގޮތުން، އިރުގެ ހޫނުގަދަ ވަގުތުތަކުގައި އެމީހުން ބިންގަށިގަނޑު ތެރޭގައި ހުންނަ ހޮރުތަކުގައި ނުވަތަ ހޮހަޅަތަކުގައި ހިޔާވަހިކަން ހޯދައެވެ. އަދި އިރު އޮއްސުމުން ދިރިއުޅުމުގެ ބޭނުންތަކަށް ނުކުމެ އުޅެއެވެ. ޒުލްޤަރުނައިން އެކަލޭގެފާނުގެ ޚާއްޞަ ޢިލްމުގެ އެހީގައި އެމީހުންގެ ނިކަމެތިކަމާއި އުނދަގޫ ދިރިއުޅުން ބައްލަވައިލެއްވިއެވެ. ބޭނުންފުޅުނަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ ބާރުގައި އެތަނުގައި ބޮޑެތި ބިނާތައް އެޅުއްވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަލޭގެފާނު އެހެންނެއް އަމަލެއް ނުކުރައްވައެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް އެނގިވަޑައިގަތީ އެއީ އެމީހުންގެ ފިޠުރީ ދިރިއުޅުން ކަމާއި ﷲގެ މިންވަރުފުޅު ކަމެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެމީހުންނަށް އެއްވެސް މަޖުބޫރުކަމެއް ނުކުރައްވައެވެ، މުދަލެއް ފޭރިނުގަންނަވައެވެ، އަދި އެމީހުން އަޅުވެތިވެސް ނުކުރައްވައެވެ. އެމީހުންގެ ޙާލަތު ބައްލަވައިލެއްވުމަށްފަހު، އެމީހުންގެ ޙާލަށް ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ.
ދުނިޔޭގެ ދެކޮޅު ކަމަށްވާ އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގު ފަތަހަކުރެއްވުމަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނުގެ ތަޖުރިބާގެ ޚަޒާނާ އޮތީ ފުރިފައެވެ. ނަމަވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ މި ދަތުރުގެ އެންމެ އުނދަގޫ އަދި ބިރުވެރި މަރުޙަލާ އޮތީ އަދި ކުރިއަށެވެ. މިހާރު އެކަލޭގެފާނު ތައްޔާރުވެވަޑައިގަތީ އާދައިގެ މަގަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ދެ ފަރުބަދައިގެ ދެމެދުގައި ފޮރުވިފައިވާ ބޮޑު ނުރައްކަލަކާ ކުރިމަތިލެއްވުމަށް ކުރެއްވި ދަތުރެކެވެ. އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގުގެ ތަޖުރިބާތަކަށްފަހު، ޤުރްއާނުގެ ބަހުރުވައިގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ދަތުރުގެ ތިންވަނަ އަދި އެންމެ މުހިންމު ފިޔަވަޅު ފެއްޓެވިއެވެ: “ދެން އެކަލޭގެފާނު މަގަކަށް ތަބާވެވަޑައިގަތެވެ.” މި މަގުން އެކަލޭގެފާނަށް ވަޑައިގެންނެވުނީ އުތުރުގެ އުނދަގޫ، ފަރުބަދަ ގިނަ ސަރަޙައްދަކަށެވެ. ދަތުރުކުރައްވަމުން ގޮސް، ދެ ބޮޑު ފަރުބަދައެއްގެ ދެމެދުގައިވާ ހުސްތަނަކަށް ވަޑައިގެންނެވުނެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި މިއަށް ކިޔަނީ “ބައިނަސް ސައްދައިނި” ނުވަތަ ދެ ފަރުބަދަ (ހުރަސް) ދެމެދެވެ. ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުން ބަލާއިރު އެއީ ވަރަށް ރައްކާތެރި ތަނެއް ކަމުގައިވީނަމަވެސް، އެތަނުގައި ބިރުވެރިކަމެއް އޮތެވެ.
އެތަނުން އެކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައިގަތީ ތަހުޒީބާ މުޅިން ވަކިވެފައިވާ ބައެކެވެ. އެމީހުންގެ ބަސް ނުވަތަ ވާހަކަ ދެނެގަތުމަކީ ދަތި ކަމެކެވެ. އެމީހުންނަށް ޒުލްޤަރުނައިނުގެ ބަސްފުޅުތައް ފަހުމެއް ނުވެއެވެ. އަދި ޒުލްޤަރުނައިނަށް އެމީހުންގެ ބަހެއް ނޭނގެއެވެ. ނަމަވެސް، އިޝާރާތުންނާއި ތަރުޖަމާނެއްގެ އެހީގައި، އެމީހުންނަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ބޮޑު ނުރައްކަލުގެ ޚަބަރު އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގަތެވެ. ބިރުގެންފައިވާ އެ މީހުން ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ފަރުބަދައިގެ އަނެއް ފަރާތުން “ޔައުޖޫޖު” އަދި “މައުޖޫޖު” އޭ ކިޔުނު ވަރުގަދަ ދެ އުންމަތެއް އައިސް އެމީހުންނަށް ހަމަލާދެއެވެ. މި ޔައުޖޫޖު މައުޖޫޖަކީ ޖިންނިތަކެއް ނުވަތަ ފުރޭތަތަކެއް ނޫނެވެ. ޞަޙީޙް ޙަދީޘްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި އެއީ އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިކޮޅުގެ އިންސާނުންނެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުންގެ ތަބީޢަތަކީ ފަސާދަކުރުމާއި، ހަލާކުކުރުމެވެ. އަދި އެމީހުންގެ އަދަދު ނުހަނު ގިނައެވެ. އެމީހުން ބަލާ މުސީބާތްބޮޑު ކާޅުތަކެއް ފަދައިން އައިސް، މި ނިކަމެތި މީހުންގެ ދަނޑުވެރިކަން ހަލާކުކޮށް، މީހުން މަރައި، މުދާ ފޭރި، ބިމުގައި ފަސާދަ އުފައްދައެވެ.
ޒުލްޤަރުނައިނުގެ ކިބައިގައި ހުރި ކަރާމާތާއި ބޮޑު ލަޝްކަރު ފެނުމުން، އެ ނިކަމެތި މީހުންގެ ހިތްތަކުގައި އުންމީދު އާވިއެވެ. އެމީހުން ޒުލްޤަރުނައިނަށް ބޮޑު ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިއެވެ. އެމީހުން ބުންޏެވެ: “އޭ ޒުލްޤަރުނައިނެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ޔައުޖޫޖު މައުޖޫޖަކީ ބިމުގައި ފަސާދަ އުފައްދާ ބައެކެވެ. އަހަރެމެންނާއި އެމީހުންނާ ދެމެދު ވަރުގަދަ ހުރަހެއް (ފާރެއް) ބިނާކޮށްދެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި، އަހަރެމެން ކަލޭގެފާނަށް ޖިޒުޔައެއް ނުވަތަ މުދަލެއް ދީފާނަމެވެ.” އެމީހުން ހީކުރީ މި ރަސްކަލަށް އެހީތެރިވެވޭނީ ހަމައެކަނި ފައިސާގެ ބަދަލުގައި ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޒުލްޤަރުނައިނަކީ ﷲ އަށް އިޚްލާޞްތެރި، ދުނިޔަވީ އެދުމެއް ނެތް ވެރިއެކެވެ. އެމީހުންގެ ހުށަހެޅުން އިވިވަޑައިގަތުމުން، އެކަލޭގެފާނު ތާރީޚީ ޖަވާބެއް ދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: “ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ދެއްވާފައިވާ ބާރާއި އިލްމު، ތިޔަބައިމީހުން ދޭ މުދަލަށްވުރެ މާ ހެޔޮވެގެންވެއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނު މުދަލަކަށް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ.” ނަމަވެސް، އެކަލޭގެފާނު އެމީހުން ބާކީއެއް ނުކުރައްވައެވެ. އަދި އެމީހުން ކަންނެތްވެފައި ތިބުމުގެ ފުރުޞަތެއްވެސް ނުދެއްވައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: “ތިޔަބައިމީހުން ސަލާމަތްވާން އެދޭނަމަ، ފައިސާއަކުން ނޫނެވެ، ނަމަވެސް ތިޔަބައިމީހުންގެ އަތްފައިގެ މަސައްކަތުންނާއި މީހުންގެ ބާރުން ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އެހީތެރިވާށެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނު ތިޔަބައިމީހުންނާއި އެމީހުންނާ ދެމެދު ވަރުގަދަ ހުރަހެއް ބިނާކޮށްދެއްވާހުށީމެވެ.” އެކަލޭގެފާނު އެމީހުންނަށް ހަމައެކަނި ރައްކާތެރިކަން ދެއްވީއެއް ނޫނެވެ، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިތުބާރުކުރަންވެސް ދަސްކޮށްދެއްވިއެވެ.
މިގޮތުން ތާރީޚުގެ އަޖައިބު ފަދަ އިންޖިނިއަރިންގ މަސައްކަތެއް ފެށުނެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަމުރުކުރެއްވިއެވެ: “އާދައިގެ ހިލައާއި ގަލުގެ ބަދަލުގައި، ދަގަނޑުގެ ބޮޑެތި ފޮތިތައް ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ގެނެސްދޭށެވެ.” އެކަލޭގެފާނު ނިންމެވީ ޤިޔާމަތާ ހަމައަށް ދެމިގެންދާނެ ފަދަ މައުދަނަކުން ފާރެއް ބިނާކުރެއްވުމަށެވެ. އެ ދަގަނޑުތައް ޖަމާކޮށް ދެ ފަރުބަދައިގެ އުސްމިނަށް އުފުލުމުން، އެ ޒަމާނުގެ މީހުންގެ ޚިޔާލަށްވެސް ނާންނަ ފަދަ އާދަޔާޚިލާފު ޓެކްނޮލޮޖީއެއް ބޭނުންކުރެއްވުމަށް ތައްޔާރުވެވަޑައިގަތެވެ. ދެ ފަރުބަދައިގެ ދެމެދުގައިވާ ހުސްތަން ދަގަނޑު ފޮތިތަކުން ފުރުމުން، ޒުލްޤަރުނައިން އާދަޔާޚިލާފު އުކުޅެއް ބޭނުންކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އެތަނުގައި ތިބި މީހުންނަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ: “ގިރުބާ (ގިނަ އަދަދެއްގެ މީހުން ބޭނުންކޮށްގެން ވައި ޖަހާ ވަސީލަތް) ބޭނުންކޮށްގެން ފުމޭށެވެ، އަދި އަލިފާން ރޯކުރާށެވެ.” އެތައް ހާސް ބައެއްގެ ބުރަ މަސައްކަތުން، އެ ދަގަނޑު ފުންޏެއްގެ ދަށުގައި ގަދަ އަލިފާންގަނޑެއް ރޯކުރެވުނެވެ. އަލިފާނުގެ ހޫނުގަދަކަމުން، އެ ކަޅު ހަރު ދަގަނޑުތައް ރަތްވެ، އަލިފާންކުލައަށް ބަދަލުވިއެވެ. ވައިގެ ގަދަ އަޑާއި، އަލިފާނުގެ ދިލަ ހޫނާއެކު މުޅި ވާދީ ބިރުވެރި ސިފައެއް އިޚްތިޔާރުކުރިއެވެ.
އެ ދަނޑިވަޅުގައި، ޒުލްޤަރުނައިން އެކަލޭގެފާނުގެ އެންމެ ހައިރާންކުރުވަނިވި ފިޔަވަޅު އެޅުއްވިއެވެ. ދަގަނޑުތައް އަލިފާން ފަދައިން ހޫނުވުމުން، އެކަލޭގެފާނު އަމުރުކުރެއްވިއެވެ: “ދެން ވިރުވާފައިވާ ރަތުލޯ ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ގެނެސްދޭށެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނު މީގެ މައްޗަށް އެ އޮއްސަވާހުށީމެވެ.” މިއީ އިންޖިނިއަރިންގ ޢިލްމުގެ ކިހާ މަތިވެރި މިސާލެއް ހެއްޔެވެ! ދަގަނޑަކީ ނުހަނު ވަރުގަދަ މައުދަނެކެވެ، ނަމަވެސް ވައިގެ ތެރޭގައި ހުރުމުން ދަބަރު ޖަހައި ބަލިކަށިވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ހޫނުވެފައިވާ ދަގަނޑުގެ މައްޗަށް ވިރުވާފައިވާ ރަތުލޯ އޮއްސާލުމުން، ދަގަނޑުގެ ކޮންމެ ލޯވަޅަކާއި ދެމެދުގައިވާ ހުސްތަންތަން ބެދިގެންދެއެވެ. ދަގަނޑާއި ރަތުލޯގެ މި ކެމިކަލް ގުޅުމުން އާދަޔާޚިލާފު ވަރުގަދަ މައުދަނެއް އުފެދުނެވެ. ރަތުލޯގެ ފަށަލައިގެ ސަބަބުން ދަގަނޑުގައި ދަބަރު ޖެހުން ހުއްޓުވައި، ފާރު ލޯގަނޑެއް ފަދައިން އޮމާންކޮށްދިނެވެ. ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި، އަލިފާން ފަރުބަދައެއްގެ ދިޔަ ފަދަ އެ މާއްދާ ހަރުވެ، ފަރުބަދައެއްހާ އުސް، ވަރުގަދަ ފާރަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. މިއީ އާދައިގެ ގަލު ފާރެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިންސާނަކު އަމިއްލައަށް އުފެއްދި، ތަބީޢަތުގެ ތެރެއަށް ނުކުމެފައިވާ އާޓިފިޝަލް ފަރުބަދައެކެވެ. މި ފާރު އެހާވެސް އޮމާންވެފައި، އުސްކޮށް ކޮޅަށް ހުރި ކަމުން، ޔައުޖޫޖު މައުޖޫޖުގެ މީހުންނަށް އެތައް ސަތޭކަ ފަހަރަކު މަސައްކަތް ކޮށްގެންވެސް އޭގެ މައްޗަށް އަރައެއް ނުގަނެވުނެވެ. އަދި އެ ފާރު އެހާވެސް ހަރުވެފައި ވަރުގަދަވުމުން، އެއްވެސް ހަތިޔާރެއް ނުވަތަ ބާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން އެ ފޫއަޅުވާލައި ނުވަތަ ބިންދާލުމަކީ އެމީހުންނަށް ކުރެވޭނެ ކަމަކަށް ނުވިއެވެ.
ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި ﷲ ތަޢާލާ މި ކާމިޔާބީ ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ: “ފަހެ، އެމީހުންނަށް (ޔައުޖޫޖު މައުޖޫޖުންނަށް) އެ ފާރުގެ މައްޗަށް އަރައިގަތުމަކަށް ކުޅަދަނަވެގެނެއް ނުވިއެވެ. އަދި އެ ފޫއަޅުވާލުމަކަށްވެސް އެމީހުންނަށް ކުޅަދަނަވެގެނެއް ނުވިއެވެ.” ބިރުވެރިކަމުގައި އެތައް ޒަމާނެއް ހޭދަކުރި އުންމަތަށް ހިތްހަމަޖެހުމުގެ ނޭވާއެއްލެވުނެވެ. މި މުޢުޖިޒާތުން ފުރިގެންވާ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފާރު ލޯމައްޗަށް ފެނުމުން، ޒުލްޤަރުނައިން އެކަލޭގެފާނުގެ ޢިލްމާއި، ޙިކުމަތާއި، ﷲ ދެއްވި ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރައްވައިގެން ބިމުގެ މަތިން ބޮޑު ފިތުނައެއް ބަންދުކުރެއްވިއެވެ. އެ އަނިޔާވެރި އުންމަތް ފަރުބަދައިގެ އަނެއް ފަރާތުގައި ބަންދުވިއެވެ. ނަމަވެސް މިފަދަ ބޮޑު، މުސްތަޙީލު ކަމެއް ކާމިޔާބު ކުރުމަށްފަހު، އާދައިގެ ރަސްކަލަކު ނަމަ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ޘަނާ ކިޔައި ނުވަތަ ބުދު ހަދައި އަޅުކަން ކުރަން އެންގީހެވެ. އެކަމަކު ޒުލްޤަރުނައިނަކީ ހިތްތަހިތްތިރި ބޭފުޅެކެވެ. އުޑުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ މަތިން އެކަލޭގެފާނު ހަނދުމަފުޅު ނައްތައެއް ނުލައްވައެވެ. މި ބޮޑު ކާމިޔާބީއަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި ބަސްފުޅުތައް ތާރީޚުގެ ސަފުހާތަކުގައި ރަން އަކުރުން ލިޔެވިފައިވެއެވެ. އަދި އެ ބަސްފުޅުތަކުން މި ފާރުގެ ހަޤީޤީ ސިއްރާއި، އެ ފާރު ބިމާ ހަމަވާނެ ވަގުތުގެ ޚަބަރު އަހަރެމެންނަށް ލިބިގެންދެއެވެ. އެ އުސް، ވަރުގަދަ ފާރުގެ ކުރިމަތީގައި ހުންނަވައިގެން ޒުލްޤަރުނައިން ކާމިޔާބީގެ އުފާ ފާޅެއް ނުކުރައްވައެވެ. އަމިއްލަ ބާރަކަށް ނުވަތަ ވިސްނުންތެރިކަމަކަށް ތައުރީފެއް ނުކުރައްވައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، މަޑުމޮޅި ހިތަކާއެކު ﷲ ތަޢާލާގެ ހަޟްރަތަށް ޝުކުރުވެރިވިއެވެ. އެ ބޮޑު ބިނާއަށް ބައްލަވައިލައްވައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: “މިއީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ހަޟްރަތުން އައި ރަޙްމަތެކެވެ.” އެކަލޭގެފާނަށް އެނގިވަޑައިގަތީ އެ ފާރުގެ ވަރުގަދަކަން ހުރީ ދަގަނޑަކު ނުވަތަ ރަތުލޯއަކު ނޫންކަމާއި، އެއީ ﷲ ގެ އިރާދަފުޅު ކަމެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އިންޖިނިއަރަށް ވީ ހިނދުވެސް، އެކަލޭގެފާނު ދުނިޔެއަށް އެންމެ ފަހުގެ އިންޒާރު ދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: “ނަމަވެސް ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ވަޢުދުފުޅު އަންނަ ހިނދު (ޤިޔާމަތް ކައިރިވުމުން)، އެކަލާނގެ އެ ފާރު ބިމާ ހަމަކުރައްވާނެއެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ވަޢުދުފުޅަކީ ޙައްޤު ތެދު ވަޢުދުފުޅެކެވެ.”
ޒުލްޤަރުނައިނުގެ މި ބަސްފުޅަކީ ބިރުވެރި ޤިޔާމަތް ދުވަހަށް އިޝާރާތް ކުރައްވައި ދެއްވި ޚަބަރެކެވެ. ޞަޙީޙް ޙަދީޘްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ޤިޔާމަތް ދުވަސް ކައިރިވެ، ޢީސާގެފާނު އެނބުރި ދުނިޔެއަށް ވަޑައިގެން ދައްޖާލު ޤަތުލުކުރެއްވުމަށްފަހު، ﷲގެ އަމުރުފުޅަށް މި ފާރު ބިމާ ހަމަވާނެއެވެ. އެތައް ހާސް އަހަރެއް ވަންދެން ބަންދުވެފައި ތިބި ޔައުޖޫޖު މައުޖޫޖުގެ މީހުން، ބަނޑުހައިވެފައިވާ ބަލާބޮޑު ކާޅުތަކެއް ފަދައިން ބިމުގެ ހުރިހާ ފަރާތަކަށް ފެތުރިގަންނާނެއެވެ. އުސް ބިންތަކުން އެމީހުން ފައިބައިގެން އަންނަ މަންޒަރު ފެންނާނީ ކަނޑުގެ ރާޅުތަކެއް ބާރަށް އަންނަ ފަދައިންނެވެ. އެމީހުންގެ އަދަދު ގިނަކަމުން، އެމީހުންގެ ފުރަތަމަ ގުރޫޕުން ޠަބަރިއްޔާ ކަނޑުގެ ހުރިހާ ފެނެއް ބޮއެ ހުސްކޮށްލާނެއެވެ. އަދި އެންމެ ފަހު ގުރޫޕު އައިސް ބުނާނެއެވެ: “މިތަނުގައި ދުވަހަކުވެސް ފެން އޮތް ހެއްޔެވެ؟” ދުނިޔޭގެ މީހުން ބިރުން ގޮސް ބޮޑެތި ކިއްލާތަކަށް ވަންނާނެއެވެ. ޒަމާނީ އެއްވެސް ހަތިޔާރަކުން ނުވަތަ ޓެކްނޮލޮޖީއަކުން އެމީހުން ހުއްޓުވައެއް ނުލެވޭނެއެވެ. އެމީހުންގެ ކިބައިން ދުނިޔެ ސަލާމަތްވާނީ ހަމައެކަނި ﷲ ގެ ޚާއްޞަ އެހީތެރިކަމުންނެވެ.
ޒުލްޤަރުނައިނުގެ މި ކައުނީ ދަތުރުން އަހަރެމެންނަށް ދަސްކޮށްދެނީ، ބާރާއި ޓެކްނޮލޮޖީ ނުވަތަ ސައިންސަށްވުރެ ﷲގެ އިރާދަފުޅު މަތިވެރިވެގެންވާ ކަމެވެ. އެކަލާނގެއީ ޕްލެނެޓްތަކާއި، ތަރިތަކާއި، ފޮރުވިފައިވާ ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ މަގުތަކެއްގެ މިލްކުވެރި އިލާހެވެ. އެކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވި އަޅަކަށް މަގު ދައްކަވައި ވަސީލަތްތައް (ސަބަބުތައް) ފަހިކޮށްދެއްވައެވެ. މިއަދު އެ ފާރު ހުރީ ކޮންތާކުތޯ ބެލުމަށް މީހުންގެ ޝައުޤުވެރިކަން ނުހަނު ބޮޑެވެ. ފަހަރެއްގައި އެއީ ސައިބީރިއާގެ ގަނޑުފެންތަކުގެ ދަށުގައި ނުވަތަ ހިމާލަޔާ ފަރުބަދަތަކުގެ އުނދަގޫ ހިސާބެއްގައި ނުވަތަ ޒަމާނީ ސެޓެލައިޓްތަކަށް ނުފެންނަ ފަދަ ތަނެއްގައި ފޮރުވިފައި އޮވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މުއުމިނުންގެ ހައިސިއްޔަތުން، އެއީ ﷲގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމުގެ ހެއްކެއް ކަމާއި ޤިޔާމަތުގެ ބޮޑު ނިޝާނެއްކަން އެނގުން އަހަރެމެންނަށް ފުދެއެވެ.
ނަމަވެސް، ﷲ ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި މި ވާހަކަ އަހަރެމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ ކީއްވެގެންތޯ އަހަރެމެން ދުވަހަކުވެސް އަމިއްލަ ނަފްސާ ސުވާލުކުރިން ހެއްޔެވެ؟ އެއީ ހަމައެކަނި ދަގަނޑާއި ރަތުލޯގެ ފާރެއްގެ ވާހަކަ ބުނެދިނުމަށް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނެކެވެ، އަހަރެމެންގެ އަޚުންނާއި އުޚުތުންނޭވެ! މި ވާހަކައަކީ އަހަރެމެންގެ ފުރާނަތަކަށް ހުރި ލޯގަނޑެކެވެ. މިއިން ދަސްކޮށްދެނީ ބޮޑާކަމާއި އަޅުވެތިކަމާ ދެމެދު ހުރި ފުން ތަފާތެވެ. ވިސްނާލާށެވެ! ޒުލްޤަރުނައިނުގެ ކިބައިގައި ފަރުބަދަތައް ވިރުވާލުމުގެ ބާރު ހުއްޓެވެ. މިއަދުގެ ދުނިޔެއަށްވެސް މުޅިން ފަހުމް ނުވާ ފަދަ ޓެކްނޮލޮޖީ އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، “މިއީ ތިމަންކަލޭގެފާނު ކުރެއްވި ކަމެކޭ” އެކަލޭގެފާނު ދުވަހަކުވެސް ވިދާޅެއް ނުވެއެވެ. “މިއީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ބާރޭ” ވިދާޅުވެ ދަޢުވާއެއް ނުކުރައްވައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ނުހަނު ހިތްތިރިކަމާއެކު ބޯ ތިރިކުރައްވައި ވިދާޅުވީ، “މިއީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ހަޟްރަތުން އައި ރަޙްމަތެކެވެ” މިފަދައިންނެވެ.
މިއަދުގެ އަހަރެމެންގެ ޙާލަތާ އެކަން އަޅާކިޔާލަބަލާށެވެ. އަހަރެމެން ކުޑަ ގެއެއް ބިނާކޮށްލުމުން ނުވަތަ ކުޑަ ކާމިޔާބީއެއް ލިބުމުން، އަހަރެމެންގެ ހިތްތައް ބޮޑާކަމުން ފުރިގެންދެއެވެ. އަހަރެމެން ހިނގާ ބިމަކީވެސް ﷲގެ މިލްކެއްކަން އަހަރެމެން ހަނދާން ނެތެއެވެ. އެ ދަގަނޑު ފާރު މިއަދުވެސް ހުރީ ހިމޭން ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަހަރެމެންގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ކިތަންމެ ވަރުގަދަވިޔަސް، އެއީ ވަގުތީ އެއްޗެއްކަން ހަނދާންކޮށްދިނުމުގައެވެ. ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން، އެ ނުގުޑާ ފާރުވެސް ފުނޑުފުނޑުވެ ކުނޑިއަށް ވާނެއެވެ. އެ ބިރުވެރި ދުވަހު، އެއްވެސް ނިއުކްލިއަރ ހަތިޔާރަކަށް، ކިއްލާއަކަށް، ނުވަތަ މުދަލަކަށް އަހަރެމެން ސަލާމަތެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަހަރެމެންނާއި ނަރަކައިގެ އަލިފާނާ ދެމެދު އޮންނާނެ ހަމައެކަނި ފާރަކީ އަހަރެމެންގެ އީމާންތެރިކަމާއި ތަޤުވާވެރިކަމުގެ ފާރެވެ. އެހެންކަމުން، މި ދުނިޔޭގެ މާއްދީ ފާރުތައް ބިމާ ހަމަވުމުގެ ކުރިން، އަހަރެމެންގެ ހިތްތަކުގައި އީމާންތެރިކަމުގެ ވަރުގަދަ ހުރަހެއް ބިނާކުރަމާ ހިނގާށެވެ. ޒުލްޤަރުނައިން ފަދައިން ބުނަން ދަސްކުރަމާ ހިނގާށެވެ. ދިރިއުޅުމުގައި ކިތަންމެ މައްޗަށް ދިޔަސް، އަހަރެމެންނަށް ލިބިފައިވާ ހުރިހާ އެއްޗަކީ ހަމައެކަނި ﷲގެ ރަޙްމަތެވެ. ﷲ އަހަރެމެންނަށް ބާރާއި ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ ހަޤީޤީ މާނަ ދެނެގަތުމުގެ ތައުފީޤު ދެއްވާށިއެވެ.
ލޮބުވެތި ކިޔުންތެރިންނޭވެ! ތާރީޚުގެ ތެރެއިން ކުރި މި ކައުނީ ދަތުރުން ތިޔަބޭފުޅުންގެ ވިސްނުން ފުޅާވެ، ޤުރްއާނުގެ މި ދާއިމީ ޙަޤީޤަތުން ހިތްތަކުގައި އީމާންކަމުގެ ނޫރު އާވެއްޖެނަމަ، އަހަރެމެންގެ މި މަސައްކަތް ކާމިޔާބު ކުރުމަށްޓަކައި މި ލިޔުމަށް ލައިކް ދެއްވާށެވެ. ގިނަ ފަރާތްތަކާ ހިއްސާކޮށްދެއްވާށެވެ. މިފަދަ އެނގިފައިނުވާ ސިއްރުތަކާއި، ގެއްލިފައިވާ ތާރީޚާއި، ޤުރްއާނުގެ ސައިންޓިފިކް މަޢުލޫމާތުތައް ހޯދުމަށް، އަހަރެމެންގެ ވެބްސައިޓް ޚިޔާރުކުރައްވާ އަނެކުންނާ ހިއްސާކޮށްދެއްވާށެވެ. ޙަޤީޤަތް ހޯދުމަށް ތިޔަބޭފުޅުން ކުރައްވާ ދަތުރު ކުރިއަށްދާނެއެވެ. މުސްތަޤުބަލުގެ އެހެން ސިއްރުވެރި ތާރީޚެއް ހޯދުމަށް އަލުން ބައްދަލުވާނެއެވެ. އެހާތަނަށް، ﷲ ތަޢާލާ އަހަރެމެން އެންމެން ރައްކާތެރިކުރައްވާށިއެވެ. އާމީން.
ނިމުނީ
