އޮއްސެމުންދިޔަ އިރުގެ ރަންދޯދިތައް ރަށުގެ ހުޅަނގު ފަރާތު ތުނޑީގެ ހުދު ވެއްޔަށް އެޅި، މުޅި މާޙައުލު ވިދާ ބަބުޅަމުން ދިޔައެވެ. ދުރުން ފެންނަ ނޫވިލުގެ ރާޅުތައް މަޑުމަޑުން ގޮނޑުދޮށަށް ބީއްސާލާ އަޑު ފިޔަވައި އިތުރު އަޑެއް އެ ވަގުތު އެތާކު ނެތެވެ. ރުއްގަނޑުތަކުގެ ތެރެއިން ޖެހެމުންދިޔަ ފިނި ރޯޅިތަކުން ހިތަށް ގެނެސްދެނީ ތާޒާކަމެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، އުމުރުން ފަންސަވީސް އަހަރުގެ ޒައިދުގެ ހިތުތެރޭގައި ވަނީ ބަޔާންކުރަން ދަތި ހައިޖާނެކެވެ.
ޒައިދަކީ އެ ރަށު ކުދިބޮޑު އެންމެންގެ ލޯތްބާއި ޤަދަރު ހޯދާފައިވާ، މަޑުމައިތިރި، ދީންވެރި ޒުވާނެކެވެ. މާލޭން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމަށްފަހު ރަށަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ މަތިވެރި ޢަޒުމުގައި އެނބުރި އައި ޒައިދަކީ، އަބަދުވެސް ނަމާދުގެ ޖަމާޢަތަށް ފަރުވާތެރިވާ، މައިންބަފައިންނަށް ކިޔަމަންތެރި ނަމޫނާ ދަރިއެކެވެ. ރަށުގެ ސްކޫލުގައި އިސްލާމް މާއްދާ ކިޔަވައިދެމުންދާ ޒައިދުގެ ދިރިއުޅުމަކީ ވަރަށް އާދައިގެ، އަދި އެހާމެ ހިތްހަމަޖެހޭ ދިރިއުޅުމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ފާއިތުވި ދެތިން އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ ހިތުގައި އުފެދި، ބޮޑުވަމުން އައި އިޙުސާސަކުން މިއަދު އޭނާގެ ހިތްވަނީ އިމްތިޙާނެއްގެ ތެރޭގައެވެ.
އެއީ މަރިޔަމްއެވެ. ޒައިދުގެ ގެއާ ޖެހިގެން ހުންނަ ގޭގައި ދިރިއުޅޭ، ޚުލްޤު ހެޔޮ، ޢިއްފަތްތެރި އަންހެން ކުއްޖާއެވެ. ކުޑައިރުއްސުރެ އެކުގައި ކުޅެ ބޮޑުވި ނަމަވެސް، ދެމީހުން ބޮޑުވަމުން އައި ވަރަކަށް އިސްލާމީ އަދަބުތަކުގެ ތެރެއިން އެކަހެރިވެ، ޙިޖާބުގެ ރިވެތި އުޞޫލުތައް ދެމެހެއްޓިއެވެ. މަރިޔަމަކީ ހިމޭން، ނަމަވެސް ހިތްހެޔޮ، ދީނީ ކަންކަމަށް ލޯބިކުރާ ކުއްޖެކެވެ. ޒައިދުގެ ހިތުގައި މަރިޔަމްއާމެދު އުފެދުނު ޚާއްޞަ ޤަދަރާއި ލޯތްބަކީ އެއްވެސް އިރެއްގައި ދަހިވެތިކަމެއް ނުވަތަ ފާފައަކަށް މަގުފަހިވާ ފަދަ އެދުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކައިވެނީގެ މާތް ގުޅުމުން ގުޅި، ދެދުނިޔޭގެ ބައިވެރިޔަކަށް ވުމުގެ މަތިވެރި ނިޔަތުގައި ހިތުގައި އުފެދުނު ލޯތްބެކެވެ.
މަޣުރިބު ނަމާދުގެ ބަންގީގެ އަޑު ރަށުތެރެއަށް ގުގުމައިގެން ދިޔުމާއެކު، ޒައިދް އަތިރިމަތިން ތެދުވެ މިސްކިތާ ދިމާއަށް ހިނގައިގަތެވެ. ވުޟޫކޮށްގެން މިސްކިތުގެ ފުރަތަމަ ސަފުގައި ހުއްޓި، ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް ރުކޫޢުކޮށް ސަޖިދަޖެހުމުން އޭނާގެ ހިތަށް ބަޔާންކުރަން ނޭނގޭ ފަދަ ފިނިކަމެއް ލިބުނެވެ. ނަމާދަށްފަހު އޭނާ އިސްތިޚާރާ ނަމާދުކޮށް، ދުޢާކުރިއެވެ. އޭނާގެ ހިތުގައިވާ އެދުމަކީ ދެދުނިޔެއަށް ހެޔޮ ގޮތް ކަމުގައި ވާނަމަ، އެކަމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއްވުމަށެވެ. އަދި އެއީ އޭނާގެ ދީނަށާއި ދުނިޔެއަށް ގެއްލުމެއް ހުރި ކަމެއް ކަމުގައި ވާނަމަ، އެކަމުން އޭނާ ދުރުކޮށްދެއްވައި، ހިތްހަމަޖެހުން ދެއްވުމަށެވެ.
ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި ޒައިދަށް ފެނުނީ އޭނާގެ ބައްޕަ އިބްރާހީމްފުޅު ގޭގެ ޖޯލިފަތީގައި އިންނެވި މަންޒަރެވެ. ޒައިދު ފެނުމާއެކު ބައްޕަ އޭނާއަށް ގޮވާލިއެވެ.
“ދަރިފުޅާ ޒައިދު! މިކޮޅަށް ޖެހިލަބަލަ. ބައްޕަމެން ދަރިފުޅާ ދައްކަންވެފައި މުހިންމު ވާހަކައެއް އެބައޮތް.” ބައްޕަގެ އަޑުގައިވަނީ އޯގާތެރިކަމާއިއެކު ސީރިއަސްކަމެކެވެ.
ޒައިދު ގޮސް ކައިރީގައި ހުރި ގޮނޑީގައި އިށީނދެލިއެވެ. އެ ވަގުތު މަންމަ ފާތިމަތު ވެސް ސައިތަށި ހިފައިގެން ނިކުމެ، އެމީހުންގެ ކައިރީގައި މަޑުކޮށްލިއެވެ.
“ދަރިފުޅު މިހާރު ތިޔަހުރީ ޢާއިލާއެއް ބިނާކުރަންޖެހޭ އުމުރަށް އަރާފައި.” ބައްޕަ ވާހަކަ ފެށިއެވެ. “ބައްޕަމެން މި ވިސްނަނީ ދަރިފުޅުގެ ކައިވެނީގެ ކަންތަކާ. ބައްޕަގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ހާނިމްގެ ދަރިފުޅު ސާރާއަކީ ވަރަށް ރަނގަޅު، ޚުލްޤު ހެޔޮ ކުއްޖެއް. އަދި އަހަރެމެން ދެ ޢާއިލާގެ މެދުގައި ޒަމާނުއްސުރެ އޮތް ގުޅުން އިތުރަށް ބަދަހިކުރުމަކީ ބައްޕަމެން ވަރަށް އެދޭ ކަމެއް. ދަރިފުޅު މިކަމާ ދޭތެރޭ ވިސްނާލަން ކީކޭ ބުނަނީ؟”
މި ވާހަކަ އަޑުއިވުމާއެކު ޒައިދުގެ ހިތް ހުއްޓުނު ފަދަ އިޙުސާސެއް ކުރެވުނެވެ. އޭނާގެ ދުލުން ބަހެއް ބޭރުނުވެ، ހިމޭންވިއެވެ. މަންމައާއި ބައްޕަގެ މޫނުމަތިން ފެންނަމުންދިޔަ އުފާވެރިކަމާއި އުއްމީދުގެ ސަބަބުން، ހިތުގައިވާ އަސްލު ވާހަކަ ބުނާކަށް އޭނާއަކަށް ކެރޭގޮތެއް ނުވިއެވެ. ޒައިދަކީ ދުވަހަކުވެސް މައިންބަފައިންގެ މޫނުމައްޗަށް އެއްޗެއް ބުނެ، އެމީހުންގެ ހިތުގައި ޖައްސާފައިވާ ކުއްޖެއް ނޫނެވެ.
“ބައްޕާ.. އަޅުގަނޑު.. އަޅުގަނޑު ވިސްނާލާނަން.” ޒައިދް ވަރަށް އުނދަގުލުން ބުނެލިއެވެ.
ޖެހިގެން އައި ދުވަހަކީ ޒައިދުގެ ޙަޔާތުގައި އައި އެންމެ ހިތްދަތި އެއް ދުވަހެވެ. ހަވީރުގެ ވަގުތުގައި، އަވަށްޓެރި އެހެން ރަޙުމަތްތެރިއަކު ޒައިދާ ބައްދަލުކޮށް ގެނެސްދިނީ އޭނާގެ ހިތް ކުދިކުދިކޮށްލި ޚަބަރެކެވެ. މަރިޔަމްގެ ކައިވެނި، ރަށުގެ ޚަޠީބުގެ ދަރިފުޅު އަޙްމަދާ ހަމަޖެހިއްޖެ ކަމުގެ ޚަބަރެވެ. ދެ ޢާއިލާ ރުހި ޤަބޫލުވެ، ރަންކިޔުމުގެ ކަންތައްތައް ވެސް ވަނީ ނިމިފައެވެ.
ޒައިދު ކޮޓަރިއަށް ވަދެ، ދޮރު ތަޅުލިއެވެ. ހިތުގައި އުފެދުނު ރިހުމުގެ ބޮޑުކަމުން ލޮލުން ކަރުނަ ފާއްދާލިއެވެ. އޭނާ އެއްވެސް އިރެއްގައި މަރިޔަމްގެ ގާތުގައި އޭނާގެ ހިތުގެ ހާލު ބަޔާންކޮށްފައެއް ނެތެވެ. އެއީ ދީނީ އިމުގެ ތެރެއިން، ރިވެތި އުޞޫލުން ކަންކަން ކުރަން ބޭނުންވި ވަރުންނެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދު އެ ފުރުޞަތު މިވަނީ މުޅިން ބަންދުވެފައެވެ.
އެ ހިތްދަތި ވަގުތުގައި ވެސް ޒައިދު އިސްކުރީ އޭނާގެ އީމާންތެރިކަމެވެ. އޭނާ ވުޟޫކޮށްގެން މުސައްލަމައްޗަށް އެރިއެވެ. ﷲ ގެ މިންވަރުފުޅަށް ރުހުމަކީ އީމާންކަމުގެ ރުކުނެއްކަން އޭނާގެ ހިތަށް ވިސްނައިދިނެވެ. ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތައް ހަނދާނަށް ގެނައެވެ. “ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން ނުރުހޭ ކަމެއް އެއީ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެޔޮވެގެންވާ ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ލޯބިކުރާ ކަމެއް އެއީ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ނުބައިވެގެންވާ ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ. ﷲ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނޭނގެއެވެ.”
މި އާޔަތުގެ މާނަ ހިތަށް ގެނައުމާއެކު، ޒައިދުގެ ހިތަށް ފުން ތަސައްލީއެއް ލިބުނެވެ. އިންސާނާ އެދޭ ހުރިހާ ކަމަކީ އޭނާއަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތް ކަމުގައި ނުވެދާނެއެވެ. ޙަޤީޤީ ލޯތްބަކީ ހަމައެކަނި ޙާޞިލުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެމީހަކަށް ހެޔޮ ރަޙްމަތް އެދުމާއި، ﷲ ގެ ޤަޟާޤަދަރަށް ބޯލެނބުމެވެ.
ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ދިޔައެވެ. ޒައިދު އޭނާގެ މައިންބަފައިންގެ އެދުމަށް އިޖާބަދީ، ސާރާއާ ކައިވެނިކުރުމަށް އެއްބަސްވިއެވެ. އެއީ މައިންބަފައިންގެ ހިތްހަމަޖެހުމަށާއި، ﷲ ގެ ރުއްސެވުން އެދިގެންނެވެ. ސާރާއަކީ ވެސް ދީންވެރި، އަޚްލާޤު ރަނގަޅު، މައިންބަފައިންނަށް ކަމޭހިތާ ޒުވާނެކެވެ.
މަރިޔަމްގެ ކައިވެނީގެ ޙަފުލާ އޮތް ދުވަހު، މުޅި ރަށުތެރޭގައި ވަނީ އުފާވެރިކަމުގެ ރާޅެއް ދައުރުވެފައެވެ. ރަށުގެ އެންމެންހެން އެ ޙަފުލާއަށް ޙާޟިރުވެ، ދެމަފިރިންނަށް ހެޔޮދުޢާ ރައްދުކުރަމުން ދިޔައެވެ. ޒައިދު ވެސް އޭނާގެ ބައްޕައާއެކު އެ ޙަފުލާއަށް ދިޔައެވެ. ޒައިދުގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ހިނިތުންވުމާއި ހަމަޖެހުމެވެ. ހިތުގެ ފުންމިނުގައި ކުޑަ ރިހުމެއް ވީ ނަމަވެސް، މަރިޔަމްގެ އައު ޙަޔާތަށް ބަރަކާތް ލެއްވުމަށް އެދި އޭނާ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ހިތުގެ އަޑިން ދުޢާކުރިއެވެ. މަރިޔަމްގެ ފިރިމީހާ އަޙްމަދާ ސަލާމްކޮށް، މަރުޙަބާ ކިޔުމުގައި ޒައިދުގެ ހިތުގައި އެއްވެސް ޙަސަދަވެރިކަމެއް ނުވަތަ ނުރުހުމެއް ނެތެވެ.
އޭގެ މަސްތަކެއް ފަހުން، ޒައިދާއި ސާރާގެ ކައިވެނި ވެސް ކުރެވިގެން ދިޔައެވެ. އިސްލާމީ ރިވެތި އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް، ބޭކާރު ޚަރަދުތަކުން ދުރުހެލިވެ، ބަރަކާތްތެރި ސާދާ ޙަފުލާއެއްގައެވެ.
ދުވަސްތައް ހަފުތާތަކަށް، އަދި ހަފުތާތައް މަސްތަކަށް ބަދަލުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް، ޒައިދަށް ﷲ ގެ ޙިކްމަތްވަންތަކަން އިޙުސާސްވާން ފެށިއެވެ. ސާރާއަކީ ހެޔޮލަފާ، އޯގާތެރި، އަދި ޒައިދުގެ ހުރިހާ ކަމަކަށް ފަރުވާތެރިވާ ކެތްތެރި އަނތްބެކެވެ. ޒައިދުގެ ހިތުގައި ސާރާއަށްޓަކައި ޚާއްޞަ ލޯތްބަކާއި ކުލުނެއް އުފެދި، އެ ގުޅުން ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ވަރުގަދަވަމުން ދިޔައެވެ. ދެމީހުން އެކުގައި ނަމާދުކޮށް، ދީނީ މަޢުލޫމާތު އުނގެނި، އަޅުކަމުގައި އެކަކު އަނެކަކަށް ހިތްވަރުދޭ ނަމޫނާ ޖޯޑަކަށް އެމީހުން ވިއެވެ.
އެއްދުވަހަކު ހަވީރު، ގޭގެ ގޯތިތެރޭގައި އިންދާފައިވާ މާގަސްތަކަށް ފެންދޭން ހުރި ސާރާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރި ޒައިދުގެ ހިތަށް ވެރިވީ ފުން ޝުކުރުވެރިކަމެކެވެ. އޭނާއަށް ވިސްނުނީ، އިންސާނާގެ ހިތް އެދޭ ހުރިހާ ކަމަކީ އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތް ނޫން ކަމެވެ. ބައެއް ފަހަރު އަހަރެމެން އެދޭ ލޯބި “ނުވެވުނު ލޯތްބެއް”ގެ ގޮތުގައި ނިމިގެންދަނީ، ﷲ ތަޢާލާ އަހަރެމެންނަށް އެއަށްވުރެ މާ ރަނގަޅު، މާ ހެޔޮ ރަޙްމަތެއް މިންވަރުކުރައްވަން އޮތުމުންނެވެ.
ޒައިދު އިސްއުފުލައި އުޑުމައްޗަށް ބަލައިލުމަށްފަހު ހިތުގެ އަޑިން ކިޔައިލިއެވެ. “އަލްޙަމްދުލިއްލާހި ރައްބިލް ޢާލަމީން.”
މާތް ﷲ ގެ މިންވަރުފުޅަށް ރުހި، މައިންބަފައިންގެ ރުހުން ހޯދުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ޒައިދުގެ ދިރިއުޅުމަށް ވަނީ ދުވަހަކުވެސް އުއްމީދު ނުކުރާހާ ބޮޑު އަމާންކަމާއި، ހިތްހަމަޖެހުމާއި، ޙަޤީޤީ ލޯބި ވެރިވެފައެވެ. އެހެންކަމުން، މާޒީގައި ނުވެވުނު އެ ލޯތްބަކީ އޭނާގެ ޙަޔާތް ބާއްޖަވެރިވުމަށް މެދުވެރިވި މަތިވެރި އިމްތިޙާނެއް ކަމުގައި ޒައިދު އަބަދުވެސް ދެކެއެވެ.
މި ވާހަކައިން ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ޢިބްރަތަކީ، އިންސާނާ ހިތުން އެދޭ ހުރިހާ ކަމަކީ އޭނާގެ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތް ކަމުގައި ނުވެދާނެކަމާއި، މާތް ﷲ ގެ މިންވަރުފުޅަށް ރުހި އިސްލާމީ ރިވެތި އުޞޫލުތަކުގައި ހިފަހައްޓައިފިނަމަ ޙަޔާތަށް ބާއްޖަވެރިކަން ލިބިގެންދާނެ ކަމެވެ. ހިތުގެ ޝުޢޫރުތައް ދީނުގެ ޙުދޫދުގެ ތެރޭގައި ހިފަހައްޓައި، މައިންބަފައިންގެ ރުހުން އިސްކުރުމަކީ ދިރިއުޅުމުގައި ބަރަކާތް ލައްވާނެ ކަމެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު އަހަރެމެން އެދޭ ކަމެއް ޙާޞިލުނުވެ ދަނީ، ކެތްތެރިކަމާއެކު ﷲ އަށް ވަކީލުކުރުމުން އެއަށްވުރެ މާ ހެޔޮ ރަޙްމަތަކާއި އުފާވެރިކަމެއް އަޅަމެންނަށް މިންވަރުކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ.
(ނިމުނީ)
