ފަރުވާގެ ތެރެއިން ދަސްކުރި އުކުޅުތަކުގެ އެހީގައި ޒިމާން މަޑުމަޑުން ނޭވާލަމުން ކަންކަން ހަމައަކަށް އެޅެމުން ދިޔައެވެ. ރޭގަނޑުގެ ހަމަހިމޭންކަން ދެމިއޮތެވެ. ހުޅުވާފައިވާ ކުޑަދޮރުން ކަނޑުގެ ފިނި ރޯޅިތައް މަޑުމަޑުން ވަންނަމުން ދިޔައެވެ. ކުޑަ އިރުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ޒިމާންގެ ހަށިގަނޑު ހަމައަކަށް އެޅި، ނޭވާލުން މަޑުޖެހި، ނިދީގެ ތެރެއަށް ގެނބުނެވެ.

އެއީ އެންމެ އަރާމު ފުރިހަމަ ރެއެއް ނޫނެވެ. އެއްފަހަރު ހޭލެވި، ހުސްކޮށް އޮތް ބާލީހާ ދިމާލަށް އެނބުރުނު ހިނދު، ކުރީގެ އެ ފުން ހިތާމަ އަލުން އިޙުސާސްވިއެވެ. ނަމަވެސް، މިފަހަރު އޭނާ މީރާ ދިޔައީތީ އެކަމުގެ އިލްޒާމް މީރާގެ ބޮލަކު ނާޅުވައެވެ. ފޯނަށް އަތެއް ދިއްކޮށްނުލައެވެ. އަދި މީރާގެ ބަދަލުގައި އެހެން މީހަކު ހޯދާކަށްވެސް މަސައްކަތެއް ނުކުރެއެވެ. އޭނާ ހަމައެކަނި މީރާގެ މަތިން ހަނދާންވާކަން ޤަބޫލުކޮށް، އެ އިޙުސާސްތައް ފާއިތުވެދާން ދޫކޮށްލުމަށްފަހު އަލުން ނިދޭތޯ އޮށޯތީއެވެ.

ފަތިސްވީއިރު އޭނާއަށް އޮތީ ބައެއް ގަޑިއިރު ނިދިފައެވެ. ހޭލެވުނުއިރު، އޭނާ ދޫކޮށް ދިޔަ އަންހެންމީހާ ދެކެ ރުޅިވެރިކަމެއް ޝަކުވާއެއް ނެތެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެއްދުވަސްވަރެއްގައި އޭނާގެ ގާތުގައި ހުރި އަންހެންމީހާއަށްޓަކައި ހިތުގައި އޮތީ ޝުކުރުވެރިކަމެވެ.

*****

ފިނިހާގައި މީރާ އޮތީ މާކުރިން ހޭލައެވެ. އޭނާ ބޭރަށް ނުކުމެ ހެނދުނުގެ ފަތިހުގެ އަލިކަމުގެ ތެރޭގައި މަޑުކޮށްލިއެވެ. އަވަށްޓެރި ގެއެއްގެ ބަދިގެއިން ތާޒާ ރޮށީގެ މީރުވަސް ދުވަމުން ދިޔައެވެ. އަދި މަހަށް ގޮސް އެނބުރި އަންނަ ދޯންޏެއްގެ އަޑު ކަނޑު ހުރަސްކޮށް އިވެމުން ދިޔައެވެ.

ސަޔަށް އައުމަށް މީރާގެ މަންމަ ގޮވާލިއެވެ. މީރާ ހިނިތުންވުމަކާއެކު އެތެރެއަށް ވަނެވެ. ޒިމާނަށް ރަނގަޅަށް ނިދިފައި އޮތްކަމެއް އޭނާއަކަށް ނޭނގެއެވެ. ޒިމާން އަދިވެސް އޭނާގެ މަތިން ހަނދާންކުރާ ކަމެއްވެސް ނޭނގެއެވެ. އަދި އެތައް އަހަރަކަށްފަހު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، އެކަންކަން އެނގެން ބޭނުން ނުވާކަން މީރާއަށް އިޙުސާސްކުރެވުނެވެ.

އޭނާގެ ހަޔާތަކީ ދެން އެހެން މީހެއްގެ ލޯތްބަށް އިންތިޒާރުކުރަން އޮތް ތަނެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް އެބަހުއްޓެވެ. ލޯބިދޭނެ އާއިލާއެއް އެބައޮތެވެ. ފުރިހަމަކުރަން ބޭނުންވާ ހުވަފެންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އަދި އަމިއްލަ އުފަލަށްޓަކައި އެހެން މީހެއްގެ ހުއްދައަށް އެދެން ނުޖެހޭނެ މުސްތަޤުބަލެއް ބިނާކުރެވޭނެއެވެ. އޭނާ އުއްމީދުކުރި ފަދަ ލޯބީގެ އިޤުރާރެއް އޭނާއަށް ނުލިބެއެވެ. ބާރުގަދަ ވިޔަފާވެރިއެއްގެ އަނބިމީހާއަކަށް އޭނާ ނުވިއެވެ.

ދިހަ އަހަރު ވަންދެން، ހަމައެކަނި ފެންނަ މޫނަކަށްވުރެ ބޮޑު މަގާމެއް ލިބޭނެކަމުގެ އުއްމީދުގައި އުޅުނު އެ ރީތި ގެއަކަށްވެސް އޭނާ އެނބުރި ނުދެއެވެ. ނަމަވެސް، އޭނާ ހަނދާން ނެތިފައި އޮތް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް މިއަދު ވަނީ އާވެފައެވެ. އެއީ، ތިމާގެ ކިބައިގައި ހުރި ސިފަތަކުގެ ސަބަބުން ބޭނުންވަނީތޯ ނުވަތަ ތިމާގެ ފަރާތުން ލިބޭ ޚިދުމަތްތަކަށް ބޭނުންވަނީތޯ ސުވާލު އުފައްދަން ނުޖެހޭ ފަދަ މިނިވަން ދިރިއުޅުމެކެވެ.

ހިންދުކަނޑުގެ އުދަރެހުން އިރު އަރަމުންދިޔަ މަންޒަރު ބަލަން ހުރެ މީރާ ހިނިތުންވެލިއެވެ. މާލޭގެ ކޮންމެވެސް ހިސާބެއްގައި، ފިިރިހެނަކު އެކަނި ނިދަން ދަސްކުރަމުން ދަނީއެވެ. ފިނިހާގައި، އަންހެނަކު އިންތިޒާރުކުރުމެއް ނެތި ދިރިއުޅެން ދަސްކުރަމުން ދަނީއެވެ.

މީގެ ކުރިން އެމީހުން ބޭނުންވި ފަދަ ނިމުމެއް ދެމީހުންކުރެ އެކަކަށްވެސް ނުލިބެއެވެ. ނަމަވެސް، ފާއިތުވި ދިހަ އަހަރު ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި ފޮރުވިފައި އޮތް ހަޤީޤަތެއް ދެމީހުންނަށްވެސް މިއަދު ވިސްނެން ފަށައިފިއެވެ.

މީހަކީ އާދަޔަކަށް ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ހިތުގެ ހަމަޖެހުމަށް ނުވެދާނެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު، އެންމެ ބޮޑު އެކަނިވެރިކަމަކީ ބޮޑު އެނދެއްގައި އެކަނި ނިދުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެތައް އަހަރަކު މީހެއްގެ ގާތުގައި އޮންނައިރުވެސް، އެމީހަކު މަޑުކުރުމަށް އެދޭނެ ހިތްވަރު ނެތުމެވެ.

*****

ލޯތްބަކީ އެއްބަސްވުމެއް ނޫން

މުއްސަނދިކަމަކީ އުފާވެރިކަން ކަމަށް ބަލައި، އަދި މާއްދީ ތަނަވަސްކަމަކީ ލޯބީގެ ހެއްކެއް ކަމަށް ދެކޭ ދުނިޔެއެއްގައި، ގުޅުންތައް މާނަވީކޮށްދޭ އިޙުސާސްތަކަށް ފަރުވާކުޑަކުރެވުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެކެވެ.

ރީތި ގެއެއްގެ ތެރޭގައި އުޅޭ މީހުންނަށް ލޯބި ލިބޭކަމުގެ އެއްވެސް ޔަގީންކަމެއް ނޯވެއެވެ. އަގުބޮޑު ހަދިޔާއަކުން، ތެދުވެރި ވާހަކަދެއްކުމެއްގެ މަގާމެއް ފުރައެއް ނުދެވޭނެއެވެ. އަދި މާލީ ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރި މީހަކަށް، އަނެކާގެ އެކަނިވެރިކަން އިޙުސާސްކުރަން އޮޓޮމެޓިކުން އެނގޭކަށް ނޯވެއެވެ.

މީރާއާއި ޒިމާންގެ ވާހަކައަކީ ހަމައެކަނި، ބޭނުންވި ގޮތަށް ލޯބިނުދިން ފިރިހެނަކުދެކެ ލޯބިވި އަންހެނެއްގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ނޫނީ އަންހެނަކު ދިއުމުން ނޫނީ އޭނާގެ އަގު ވަޒަންނުކުރެވުނު ފިރިހެނެއްގެ ވާހަކައެއްވެސް ނޫނެވެ. މިއީ، ހިތުގައި ހުންނަ އުއްމީދުތައް ހާމަނުކޮށް ގުޅުމެއްގެ ތެރޭގައި ދެމިއޮތުމުން ކުރިމަތިވާ ނުރައްކަލުގެ ވާހަކައެވެ. އެފަދަ ހާލަތެއްގައި އެކަކު ދޭން ނުކުޅެދޭ މިންވަރަށް އަނެކަކު އެކަންކަން ހޯދުމަށް އާދަވެދާނެއެވެ.

ޒިމާންގެ ހިތާމައާއި ނިދިނައުމުގެ މައްސަލައަކީ ހަޤީޤަތެކެވެ. އަދި މީރާގެ ފަރާތުން ލިބުނު އޯގާތެރިކަމުން އޭނާއަށް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބުނެވެ. ނަމަވެސް، ޒިމާންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އެ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން، މީރާގެ އަމިއްލަ އިޙުސާސްތައް ޤުރުބާންކުރުމަކީ މީރާގެ ޒިންމާއެއް ނޫނެވެ.

ހަމަ އެފަދައިން، މީރާ ދާން ނިންމި ނިންމުމަކީ ޒިމާން މީގެ ކުރިން ދިން ހެޔޮކަންކަން ފޮހެލާނެ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. އެހީތެރިކަމަށްޓަކައި ޝުކުރުވެރިވުމާއެކުވެސް، އެ ގުޅުމުގެ ތެރެއިން އޭނާ ބޭނުންވާ ދިރިއުޅުން ނުލިބޭކަން ޤަބޫލުކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

މި ތަފާތު ދެނެގަތުމަކީ، އާއިލީ ޒިންމާތަކާއި، މާލީ ދަތިތަކާއި، އަބުރާއި، އަދި މީހުން ދައްކާފާނެ ވާހަކައަކަށް ބިރުގަތުން ފަދަ ކަންކަން އަމިއްލަ ނިންމުންތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާ މުޖުތަމައުތަކުގައި ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.

ބައެއް ފަހަރު، އުނދަގޫ ދަނޑިވަޅެއްގައި އެހީތެރިވި މީހަކަށްޓަކައި އޮންނަ ދަރަންޏެއްގެ އިޙުސާސުން، ނަފްސާނީ ގޮތުން ހިތްހަމަނުޖެހޭ ގުޅުންތަކުގައި މީހުން ދެމިތިބެއެވެ.

ބައެއް ފަހަރު، މީހަކަށް ބޭނުންވުމާއި ލޯބިވުމަކީ އެކައްޗެއް ކަމަށް ހީކުރެވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު، އެކަހެރިވެއްޖެނަމަ އެއީ ނުކިޔަމަންތެރި، އަމިއްލަ އެދުން ބޮޑު ނުވަތަ ވަފާތެރިކަމެއް ނެތް މީހެއް ކަމަށް ބެލެވިދާނެތީ އެކަމަށް ބިރުން މަޑުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް، ޝުކުރުވެރިވުމަކީ ތިމާގެ އަމިއްލަ އުފާވެރިކަން ޤުރުބާންކުރުމެއް ނޫނެވެ. އަދި އޯގާތެރިކަމަކީ، އޭގެ ބަދަލުގައި ނިމުމެއް ނެތް ނަފްސާނީ މަސައްކަތްތަކެއް މަޖުބޫރުކުރުވާ ފޮރުވިފައިވާ އެއްބަސްވުމަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ.

ލޯތްބަށްޓަކައި ހަމައެކަނި ދަންނަ މީހަކަށް ވުމަށްވުރެ ބޮޑު ކަންތައްތަކެއް ބޭނުންވެއެވެ. އެއީ އެކަކު އަނެކަކަށް އަޑުއެހުމާއި، ތެދުވެރިކަމާއި، އިޙުތިރާމްކުރުމެވެ. އަދި ތިމާގެ ގާތުގައި ހުރި މީހަކީ، އޭނާގެ ބޭނުންތަކަށް އިޖާބަދޭން އުނދަގޫވާ ވަގުތުތަކުގައިވެސް، އަޅާލުން ޙައްޤުވާ އިޙުސާސްތަކެއް ހުރި މީހެއްކަން ޤަބޫލުކުރުމެވެ.

އޭގެ މާނައަކީ، ހުރިހާ ކަމެއް ރަނގަޅޭ ހީކޮށް ހަނުހުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އެމީހަކު އުފަލުގައި ހުރިތޯ ސުވާލުކުރުމެވެ. އެއީ މީހަކު ވަރުބަލިވެފައި ހުންނައިރު ދެނެގަތުމާއި، ހިނިތުންވުމުގެ ފަހަތުގައިވާ މާޔޫސްކަން އިޙުސާސްކުރުމެވެ. އަދި މީހަކު ކެތްތެރިކަމާއެކު ހުންނަ ހުރުމަކީ، އެމީހަކު ދުވަހަކުވެސް ދޫކޮށް ނުދާނެކަމުގެ ހެއްކެއް ކަމަށް ނުބެލުމެވެ.

އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، ލޯބި ހޯދުމަށްޓަކައި މީހަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި (ނެތި ނުދާނެ) މީހަކަށް ވާން ނުޖެހޭނެކަން ދެނެގަތުމެވެ. ސަބަބަކީ އެއްބަސްވުން ނިމުމުން، ފައިސާގެ ބޭނުން ކެނޑުމުން، އާދަވެފައިވާ ކަންކަން ބަދަލުވުމުން، އަދި އެނދުގެ އަނެއް ފަރާތް ހުސްވުމުން، ދެން އުފެދޭނެ އެންމެ މުހިންމު ސުވާލަކީ ތިބާގެ ދިރިއުޅުން ފަސޭހަކޮށްދިނީ ކާކުތޯއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތިބާގެ ގާތުގައި ހުރި މީހާއަކީ އަގުވަޒަންކުރެވޭ، އިޙުތިރާމް ލިބޭ، އަދި ލޯބިވާ މީހެއްކަން އެމީހަކަށް އިޙުސާސްކޮށްދެވުނުތޯއެވެ. ޒިމާނަށް އެ ފިލާވަޅު ދަސްވީ، އޭނާގެ ރޭތައް ހަމަޖައްސައިދިން އަންހެންމީހާގެ ވަކިވުމުންނެވެ.

މީހަކު ދެކެ ލޯބިވުމަކީ، އެމީހަކަށް ތިމާގެ އަގު ވަޒަންކުރެވޭނެ އިރެއްގެ އިންތިޒާރުގައި މުޅި އުމުރު ހޭދަކުރުން ނޫންކަން މީރާއަށް ދަސްވިއެވެ.

ހަޤީޤަތުގައި، އެމީހުންގެ ވާހަކައިން ލިބޭ އެންމެ މުހިންމު ފިލާވަޅަކީ މިއީއެވެ. މީހަކު ހުރުމަށް ދޭ އަހައްމިއްޔަތުކަމަކީ، އެމީހެއްގެ ހުރުން އެއީ އާދައިގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލުމަށް ލިބޭ ހުއްދައެއް ކަމަށް ދެކެގެން ނުވާނެއެވެ. ސަބަބަކީ، ތިބާގެ އެންމެ އަނދިރި ރޭތަކުގައި ތިބާއަށް ހިތްވަރުދިން މީހާ، އެންމެ ފަހުން އަމިއްލަ އުޖާލާ ހެނދުނަކަށް ދަތުރުކުރުމުގެ ހިތްވަރު ހޯދާފާނެއެވެ. އަދި އެ ދުވަސް އައުމުން، ކިތަންމެ ފައިސާއެއް، ބާރެއް، ހިތާމައެއް ނުވަތަ އެދުމެއް އޮތް ނަމަވެސް، އެމީހަކު އެނބުރި އަންނާނެކަމުގެ އެއްވެސް ޔަގީންކަމެއް ނޯންނާނެއެވެ.

ބައެއް ފަހަރު ބާކީވަނީ ހަމައެކަނި ހުސް ބާލީހަކާއި، ހަނދާންތަކަކާއި، އަދި ތިމާގެ ގާތުގައި އަބަދު ހުންނާނެ ކަމަށް ހީކުރި މީހާއަކީ ތިމާގެ މިލްކެއް ނޫންކަން ދޭހަވާ ރިހުމެކެވެ. ބައެއް އާދަތަކަކީ ހުއްޓާލަން އުނދަގޫ ކަންކަމެވެ. ބައެއް ގެއްލުންތަކަކީ އަނބުރާ ހޯދޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ބައެއް މީހުންނަކީ، އެމީހުންނާ ނުލައި ދިރިއުޅެން ދަސްކޮށްދިނުމަށްފަހު، ލޯބީގެ ހަޤީޤީ މާނަ ދަސްކޮށްދޭ މީހުންނެވެ.

(ނިމުނީ)