ޖެހިގެން އައި ދުވަސްތަކަކީ ވިރްދާންގެ ދިރިއުޅުމުގައި އައި އެންމެ ހަލަބޮލި ދުވަސްތަކެވެ. އޭނާގެ ހުރިހައި ވަގުތެއް ހޭދަކުރަމުން ދިޔައީ ސަލީމާއި އިސްމާއިލްބޭގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން “މިޝަން” އަށް ތައްޔާރުވުމުގައެވެ. އޭނާއަށް ދަސްކޮށްދެމުން ދިޔައީ ކޮންމެފަދަ ގުރުބާނީއެއްވެސް ވާންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، އަމިއްލަ ލޭގެ ގުޅުމަށްވުރެ “އަޤީދާގެ” ގުޅުން މާ މަތިވެރިވާނެ ކަމަށެވެ.
ގޭގެ ހާލަތު ދިޔައީ ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ގޯސްވަމުންނެވެ. އާމިނަތު ވަޒީފާއަށް ނުދާތީ، އަތުގައި ހުރި މަދު ފައިސާކޮޅު ހުސްވިއެވެ. ކަރަންޓު ބިލާއި ފެން ބިލު ނުދެއްކި ބިކަވިއެވެ.
“ދަރިފުޅާ ވިރްދާން، މިއަދު ގޭގައި ކާނެ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނެތް. މަންމަ އަތުގައި އެންމެ ލާރިއެއްވެސް ނެތް،” އެއްދުވަހަކު ހަވީރު އާމިނަތު ވަރަށް ދެރަވެފައި ބުންޏެވެ.
ވިރްދާން ފޮތެއް ކިޔަން އިނދެފައި އިސްއުފުލާލިއެވެ. “ކެތްތެރިވޭ މަންމާ. މިއީ އިމްތިހާނެއް. މަންމަ ބޭނުންވަނީ އަނެއްކާވެސް އެ ޖާބިރުގެ ގާތަށް ގޮސް ސަލާން ޖަހަންތަ؟”
“ނޫން ދަރިފުޅާ، މަންމަ އެހެންނެއް ނުބުނަން. އެކަމަކު އަހަރެމެން ދިރިތިބެން ބޭނުންވާނެއެއްނު؟” އާމިނަތު ރޮމުން ބުންޏެވެ.
ވިރްދާން ޖީބުން ސަތޭކަ ރުފިޔާ ނަގައި މޭޒުމައްޗަށް އެއްލިއެވެ. “މިހިރީ. މިއަދު މިސްކިތުން ދިން އެއްޗެއް. މީގެން ކާއެއްޗެއް ގެނޭ.”
އާމިނަތު އެ ފައިސާގައި އަތްލާކަށް ނުކެރުނެވެ. އޭނާގެ ދަރިފުޅު މިހާ ބޮޑަށް ބަދަލުވީ ކީއްވެގެން ބާވައެވެ؟ ކުރިން އޭނާއަށް އޯގާތެރިވި، ބަސްއަހާ ކުއްޖާ މިއަދު މިހާ ހަރުކަށިވީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
އެރޭ ދަންވަރު، ވިރްދާން ސިއްރުން ގެއިން ނުކުތެވެ. އޭނާ ދިޔައީ ސަލީމްމެންގެ ބައްދަލުވުމަށެވެ. މިރެއަކީ ޖާބިރުގެ އޮފީހަށް “ހަމަލާދޭން” ނިންމާފައިވާ ރެއެވެ. އެމީހުންގެ ރޭވުމަކީ އެތަނުގެ ތެރެއަށް ވަދެ، އެތަނުގައި ހުރި “ފާސިދު” ތަކެތި ހަލާކުކޮށް، އެތަނުގައި ހުޅުޖެހުމެވެ.
“ވިރްދާން، ތިބާގެ ޒިންމާއަކީ ވަލު ދޮރުން ވަދެ ސެކިއުރިޓީ ސިސްޓަމް ނިއްވާލުން،” ސަލީމް އަމުރުކުރިއެވެ.
ވިރްދާންގެ އަތްފައި ތުރުތުރުލަމުން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތުގައި އޮތީ މަންމައަށްޓަކައި އުފެދިފައިވާ ރުޅިވެރިކަމެވެ. އޭނާ ގަބޫލުކުރީ އެ އޮފީސް ހަލާކުކޮށްލުމުން އޭނާގެ މަންމަ އެ ނުބައި މީހާގެ ކިބައިން ސަލާމަތްވާނެ ކަމަށެވެ.
އެމީހުން އޮފީހާ ގާތްވިއިރު، މުޅި ސަރަހައްދު އޮތީ ހަމަހިމޭންކޮށެވެ. ވިރްދާން ސިއްރުސިއްރުން ފަހަތު ދޮރުން ވަނެވެ. އޭނާ ދަންނަ މަގުތަކުން ގޮސް، ކަރަންޓު ބޯޑު ހުރި ތަނަށް ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް، ކުއްލިއަކަށް އޭނާއަށް އަޑެއް އިވުނެވެ.
“ކާކު ތިތަނުގައި؟” އެއީ ޖާބިރުގެ އަޑެވެ.
ވިރްދާން ގަނޑުވި ކަހަލައެވެ. އޭނާ ފަރުދާއެއްގެ ފަހަތުގައި ނިވާވިއެވެ. ޖާބިރު އޭނާގެ ކެބިނުން ނުކުމެގެން އައީ ފޯނެއްގައެވެ.
“އާނ، މާދަމާ ހެނދުނު އާމިނަތު ފޮނުވާލާ. އަހަރެން އޭނާއަށް ދޭން އޮތް ފައިސާ ތައްޔާރުކޮށްފިން. އޭނާގެ ދަރިފުޅަށް ކިޔަވަން ބޭނުންވާ ހުރިހާ އެހީއެއް އަހަރެން ވާނަން. އެއީ މަރުވި އަހަރެންގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާގެ އާއިލާއެއްނު؟ އަހަރެންގެ މައްޗަށް އޮތް ވާޖިބެއް އެއީ،” ޖާބިރު ފޯނުން ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔައެވެ.
ވިރްދާންގެ ކަންފަތަށް އިވުނު ބަސްތަކުން އޭނާގެ މުޅި ދުނިޔެ އެނބުރިގަތް ކަހަލައެވެ. ޖާބިރު އެ ބުނީ ކީކޭ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާގެ ބައްޕައަކީ ޖާބިރުގެ އެކުވެރިއެއް ހެއްޔެވެ؟ މަންމަ ޖާބިރުގެ ގާތަށް ދަނީ އެހީ ހޯދަން ހެއްޔެވެ؟ އެއްވެސް ނުބައި ގުޅުމެއް ނެތީ ހެއްޔެވެ؟
އެވަގުތު ބޭރުން ބޮޑު ގޮވުމެއްގެ އަޑު އިވުނެވެ. ސަލީމްމެން ހުޅުޖަހަން ފެށީއެވެ. ދުންތައް އެތެރެއަށް ވަންނަން ފެށިއެވެ. ޖާބިރު ހާސްވެގެން ދުވަން ފެށިއެވެ.
“އަލިފާން! އަލިފާން!” ޖާބިރު ހަޅޭއްލަވަމުން ދިޔައެވެ.
ވިރްދާން ނިވާވެގެން ހުރި ތަނުން ނުކުތެވެ. އޭނާއަށް ފެނުނީ އޮފީހުގެ މައިދޮރުގައި ރޯވެފައި ހުރި ތަނެވެ. ޖާބިރު އަލިފާނުގެ ތެރޭގައި ތާށިވިއެވެ.
“ސަލާމަތް ކުރޭ! މީހެކޭ … މަ ސަލާމަތްކުރޭ؟” ޖާބިރު ކެއްސަމުން ހަޅޭއްލަވަމުން ދިޔައެވެ.
ވިރްދާންގެ ހިތުގައި ދެ ޚިޔާލެއް އުފެދުނެވެ. އެއްކޮޅުން ސަލީމްމެން ބުނި “ޖިހާދެވެ”. އަނެއްކޮޅުން، އޭނާގެ ބައްޕަގެ އެކުވެރިޔާގެ ފުރާނައެވެ. އޭނާ ފުންމައިގެން ގޮސް ޖާބިރުގެ އަތުގައި ހިފިއެވެ.
“އަހަރެންގެ ފަހަތުން އާދޭ!” ވިރްދާން ބުންޏެވެ.
އޭނާ ޖާބިރު ގޮވައިގެން ވަލު ދޮރުން ބޭރަށް ނުކުތެވެ. ބޭރުގައި ސަލީމްމެން ދުވެފައި ދާތަން ފެނުނެވެ. ވިރްދާން ޖާބިރު ގޮވައިގެން ކައިރީގައި އޮތް ގޯޅިގަނޑަކަށް ވަނެވެ.
“ދަރިފުޅާ… ތިއީ އާމިނަތުގެ ދަރިފުޅު ދޯ؟” ޖާބިރު ނޭވާލާން އުނދަގޫވެފައި ހުރެ އަހާލިއެވެ.
ވިރްދާން ބޯ ޖަހާލިއެވެ. އޭނާގެ ލޮލުން ކަރުނަ އަންނަން ފެށިއެވެ.
“ޝުކުރިއްޔާ ދަރިފުޅާ. ބައްޕަ ދުނިޔޭގައި ހުރިނަމަ މިއަދު ވަރަށް އުފާވީސް،” ޖާބިރު ބުންޏެވެ. “ބައްޕަ މަރުވުމުގެ ކުރިން އަހަރެން ގާތު ބުނި އާއިލާއަށް ބަލައިދޭށޭ. އެކަމަކު އާމިނަތު އަބަދުވެސް އުޅުނީ އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވާން. އޭނާ އެހީއެއްގައި ހިފީވެސް މިފަހުން ދަރިފުޅުގެ ކިޔެވުމުގެ ޚަރަދު ބޮޑުވީމަ.”
ވިރްދާންއަށް ރޮވުނެވެ. އޭނާގެ މަންމައަށް އޭނާ ކުރި ޝައްކާއި، ދިން އަނިޔާތަކުގެ މަތިން ހަނދާންވިއެވެ. އޭނާ މަގުފުރެދުނީ ދީނުގެ ނަމުގައި ކަންކަން ކުރަން އުޅުނު ބައެއްގެ މަކަރުވެރިކަމުގައެވެ.
އެރޭ ފަތިސްވީއިރު، ވިރްދާން ހުރީ ގޭގެ ދޮރުމަތީގައެވެ. އޭނާގެ ހެދުން ވަނީ ދުމާއި އަޅިން ކިލަނބުވެފައެވެ. ދޮރު ހުޅުވާލިއިރު، އާމިނަތު އިނީ ނަމާދު މުސައްލަ މަތީގައި ދުޢާ ކުރާށެވެ.
“މަންމާ…” ވިރްދާން މަޑުމަޑުން ގޮވާލިއެވެ.
އާމިނަތު އެނބުރި ބަލާލިއެވެ. ވިރްދާންގެ ހާލު ފެނުމުން އޭނާ ދުވެފައި އައިސް ދަރިފުޅު ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ.
“ދަރިފުޅާ! ކިހިނެއްވީ؟ ކޮންތާކުން ތިއައީ؟”
“މަންމާ، އަހަންނަށް މައާފުކުރޭ. އަހަރެން ހީކުރީ މަންމަ…” ވިރްދާންއަށް ވާހަކަ ކުރިއަކަށް ނުގެންދެވުނެވެ.
އާމިނަތު އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލިއެވެ. “ދަރިފުޅާ، ބަންދުވެފައި ހުރި ދޮރުތަކުގެ ފަހަތުގައި ހުންނަ ކަންކަން ނޭނގި، އަހަރެމެން މީހުންނަށް ފާޑުކިޔައިގެން ނުވާނެ. ހަގީގަތަކީ އަބަދުވެސް އަހަރެމެން ހީކުރާ ވަރަށްވުރެ ތަފާތު އެއްޗެއް.”
އެދުވަހަށްފަހު ވިރްދާންގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުވިއެވެ. އޭނާ އިސްމާއިލްބޭމެންގެ ގްރޫޕުން ވަކިވިއެވެ. ފުލުހުން އެ މައްސަލަ ތަހުގީގު ކުރަން ފެށުމުން، ޖާބިރު ވަނީ ވިރްދާން ސަލާމަތްކޮށްދީފައެވެ. ވިރްދާން އަނެއްކާވެސް ކިޔެވުމަށް ސަމާލުކަން ދޭން ފެށިއެވެ.
މިއަދު ވިރްދާންއަކީ ކާމިޔާބު ޒުވާނެކެވެ. އޭނާ ދަސްކުރި އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ، ދީނަކީ ހަރުކަށިކަމާއި ނަފުރަތު ނޫންކަމެވެ. އެއީ ލޯތްބާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، އަދި އެހެން މީހުންނަށް އިހުތިރާމް ކުރުންކަމެވެ. އަދި ހުރިހާ ދޮރެއް ބަންދުވެފައި ހުއްޓަސް، މަންމަގެ ލޯތްބަކީ އަބަދުވެސް ހުޅުވިފައިވާ ދޮރެއްކަމެވެ.
– ނިމުނީ –
