ދިވެހިރާއްޖޭގައި ލޯބީގެ މާނަ ބިނާވެފައިވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދީނާއި، އާއިލީ ގުޅުންތަކާއި އަދި އެކަކު އަނެކަކަށް ވާ އިތުބާރުގެ މައްޗަށެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި ލޯތްބަކީ ހަމައެކަނި ވަގުތީ އިހުސާސެއް ނޫނެވެ. އެއީ އޯގާތެރިކަމާއި، އިހުތިރާމާއި އަދި ސުލްހަމަސަލަސްކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ “އަމާނާތެކެވެ”.
ޚާއްޞަކޮށް ކައިވެންޏަކީ ނަފްސަށް ހަމަޖެހުން ގެނެސްދޭންޖެހޭ މުގައްދަސް ގުޅުމެކެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދުގެ ހަގީގަތަށް ބަލާއިރު، ވަކިން ހާއްސަކޮށް ތޮއްޖެހިފައިވާ މާލޭގެ ދިރިއުޅުމުގެ ތެރޭގައި، ގިނަ ގުޅުންތަކެއް ވަނީ އޮޅުންބޮޅުންވެ، ބުރައަކަށް ވެފައެވެ. ސަބަބަކީ ލޯބީގެ ނަމުގައި ކުރެވޭ ކޮންމެ ކަމަކީ ހަގީގީ ލޯތްބަށް ނުވާތީއެވެ.
ލޯބި ބުރައަކަށް ވާއިރު
އިސްލާމީ އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ގުޅުމަކީ އޭގެ ސަބަބުން ހިތަށް ލުއިކަން ލިބެންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެއީ އަބަދު ނަފުސާނީ ބުރައެއް އުފުލަންޖެހޭ ކަމަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ބައެއް މީހުންނަށް ލޯތްބަކީ މަޖުބޫރުން ކުރަންޖެހޭ ކަމަކަށް ނުވަތަ ހިތްދަތިކަމާއެކު އުފުލަންޖެހޭ ބުރައަކަށް ވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. ކެތްތެރިކަމަކީ މަތިވެރި ސިފައެކެވެ. އެކަމަކު އެކަކު އަނެކަކަށް ދެނެގަތުމާއި، ފުރިހަމަ މުއާމަލާތް ކުރުމާއި އަދި ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަކީ ވެސް ދީނީ ގޮތުންނާއި އިޖުތިމާއީ ގޮތުން ބަލާއިރު ހަމަ އެހާމެ މުހިންމު ކަންކަމެވެ.
ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައިވާ ހިމޭންކަން
ހުރިހާ މައްސަލަތަކަކީ ބާރަށް ހަޅޭއްލަވައިގެން ފާޅުވާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އެއް ފުރާޅެއްގެ ދަށުގައި ދިރިއުޅުނު ކަމުގައިވިޔަސް، އެކަކު އަނެކަކަށް އަމިއްލަ އިހުސާސްތައް ހިއްސާނުކުރެވި، ބީރައްޓެހިވެފައިވާ ކިތަންމެ ބަޔަކު އުޅެއެވެ. ދެކެވޭ ވާހަކަތައް ފެންމަތީގައި އާދައިގެ ގޮތަކަށް ހުރި ނަމަވެސް، ހިތުގެ ފުންމިނުގައިވާ އުދާސްތައް ހުންނަނީ ނުބުނެވިފައެވެ. އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅަނީ ބަސްމަގު އޯގާތެރިކުރުމަށާއި އަނެކާގެ އިހުސާސްތައް ދެނެގަތުމަށެވެ. މިއީ މިއަދު ގިނަ ގުޅުންތަކުން ބޭރުވަމުންދާ މުހިންމު ސިފައެކެވެ.
އަޅާލުން ނޫނީ ނުފޫޒު ފޯރުވުންތަ؟
އަބަދު ފާރަލުމާއި، ޝައްކުކުރުމާއި ނުވަތަ މިނިވަންކަން ހިފެހެއްޓުންތަކަކީ ބައެއް ފަހަރު “ލޯބިން” ކުރެވޭ އަޅާލުން ކަމަށް ހީކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އިސްލާމްދީން އިރުޝާދު ދެނީ އިންސާނީ ކަރާމާތާއި، އިތުބާރާއި އަދި އެކަކު އަނެކަކަށް ކުރާ އިހުތިރާމް ދެމެހެއްޓުމަށެވެ. ލޯތްބަކީ ނޭވާ ހާސްކުރުވާ ކަމަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. އެއީ އަމާންކަން ލިބިދޭ ކަމަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ.
ހިމޭނުން ހުރުމަށް ކުރިމަތިވާ ފިއްތުންތައް
ރާއްޖެ ފަދަ ގާތް ގުޅުންތަކެއް އޮންނަ ކުޑަ މުޖުތަމައެއްގައި، އާއިލީ ގޮތުންނާއި މުޖުތަމައުގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިވާ ފާޑުކިޔުންތަކުގެ ސަބަބުން، ގުޅުމެއްގައި ހުންނަ މައްސަލަތަކުގެ ވާހަކަ ފާޅުގައި ދައްކަން ގިނަ މީހުންނަށް އުނދަގޫވެއެވެ. ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި މީހުން ދައްކާފާނެ ވާހަކަޔަކަށް ބިރުން، އަނިޔާވެރިކަމެއްގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ނަފްސާނީ ބުރައެއްގައި ހިމޭނުން ކެތްކޮށްގެން ހުރުމަކީ އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅާ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ލޯތްބަކީ ކޮބާ؟
އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު ލޯބީގެ އަސާސަކީ ސާދާ ނަމަވެސް ވަރުގަދަ ސިފަތަކެކެވެ: އިހުތިރާމް، އޯގާތެރިކަން، ތެދުވެރިކަން އަދި ހަމަޖެހުން. އެއީ ހަމައެކަނި ދެމީހެއްގެ ހިތް ގުޅުވައިދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ﷲ އާ ކުއްތަންކޮށްދޭ، އަދި ދެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން ހޯދައިދޭ ކަމަކަށް ވާންޖެހެއެވެ.
އަމިއްލަ ނަފްސާ ކޮށްލަންޖެހޭ ސުވާލެއް
ދިވެހި މުޖުތަމައުގައި ގުޅުންތައް ބަދަލުވަމުންދާއިރު، މިހާރު ކުރަންޖެހޭ ސުވާލަކީ “ތިބާ ލޯބިވޭ ހެއްޔެވެ؟” މިއެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ކުރަންވީ ސުވާލަކީ:
“ތިޔަ ގުޅުމުގެ ސަބަބުން ހިތަށް ހަމަޖެހުމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް ގަދަރާއި އަދި ދިރިއުޅުމަށް ބަރަކާތް ލިބޭ ހެއްޔެވެ؟”
