އެއްޒަމާނެއްގައި “ބުލީކުރުން” ނުވަތަ ގަނާކުރުމަކީ ވަކިކުރަން ފަސޭހަ ކަމެކެވެ. އެއީ ބޭނުންކުރެވޭ ހަރުކަށި ބަސްތަކާއި، ފެންނަން ހުންނަ ހިތްދަތިކަމާއި، ޙައްޤާއި ބާތިލުގެ މެދުގައި އޮންނަ ސާފު ރޮނގަކުންނެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު މިކަން މިވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. މިހާރު މިކަން މިފެންނަނީ ވަރަށް “ސްޓައިލިޝް” ކޮށް، ރީތި ފިލްޓަރުތަކާއި، މަޖާ ކަންކަމުގެ ނަމުގައެވެ. “ލައިވް” ތަކުގެ ނިވާފަތްގަނޑުގައި ތިބެގެން ކުރާ މިކަންކަމަކީ މިއަދު ބަލާ މީހުން ގިނަ، އަދި ބައެއް ފަހަރު އަތްޖަހައި ހިތްވަރުދޭ މުނިފޫހިފިލުވުމަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ.
ދިވެހި ޓިކްޓޮކް މާހައުލުން މިއަދު ފެންނަނީ ދޫކޮށްލެވޭވަރަށްވުރެ ބޮޑު، ނުރައްކާތެރި އާދައެކެވެ. އެއީ ޒީނަތްތެރިކޮށްފައިވާ ގަނާކުރުމެވެ. މިތަނުގައި ހަމަނުޖެހުންތަކަކީ އުފައްދާ “ކޮންޓެންޓް” އެވެ. އަދި އަނިޔާވެރިކަމަކީ މީހުންގެ ސަމާލުކަން ހޯދުމަށް ބޭނުންކުރާ ހިތްގައިމު ހަތިޔާރެކެވެ.
ބަލާލުމަށް މި ލައިވްތަކަކީ ހިތްވަރުގަދަ ވާހަކަތަކެއް ނުވަތަ “ހަޤީޤަތަށްޓަކައި ތެދުވުން” ކަމަށް ހީވި ނަމަވެސް، މިއީ ހަމައެކަނި އަޑުގަދަކުރުމާއި، އެކަކު އަނެކަކުގެ އައިބުތައް ބޭޒާރުކުރުމެވެ. މާޒީގައި ހިނގާފައިވާ ކަންކަން ހާވައި، ބެލުންތެރިން ވަކި ފަރާތަކަށް ޖެއްސުމަކީ މި މީހުންގެ އާދައެވެ. މިއީ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ތަކުރާރުވަމުންދާ ބުރެކެވެ. ސައިކަލްއެކެވެ.
ހަމަ އެއް ނަންތަކެވެ.
ހަމަ އެއް މައްސަލަތަކެވެ.
ހަމަ އެއް ފިތުނައެވެ.
ނަމަވެސް ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް ފެންނަނީ ތަފާތު ސިފައެއްގައެވެ.
މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ މެދުގައި ތިބީ ބެލުންތެރިންނެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު މި މަންޒަރުތައް ބަލައި، ކޮމެންޓްކޮށް، އަދި ޝެއާކުރާ މީހުންނެވެ. ނޭނގި ނަމަވެސް، އެމީހުން އެ ހިތްހަމަނުޖެހޭ ފިތުނައިގައި ތެޔޮ އަޅައި، އެކަން އިތުރަށް ގޯސްކުރުމުގައި ބައިވެރިވެއެވެ. މިއީ ބެލުންތެރިން ހަމައެކަނި ބަލަން ތިބޭ ތަނެއް ނޫނެވެ. އެމީހުންނަކީ ޖަޒުބާތާއި، ފޯރިގަދަ، “ޑްރާމާ” ތަކުގެ ސަބަބުން ނޭނގި ތިބެ ހަރަކާތްތެރިވާ ބައިވެރިންނެވެ.
މިކަމުގައި އެންމެ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމަކީ، މިއީ ވަރަށް ބޮޑު ސީރިއަސް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްކުމެވެ. “ހަޤީޤަތް ހާމަކުރުން”، “އަމިއްލަ ނަފުސުގެ ދިފާޢުގައި ވާހަކަދެއްކުން” ނުވަތަ “އިންސާފަށް މަސައްކަތްކުރުން” ފަދަ ނަންނަން މިކަމަށް ދެއެވެ. ޒިންމާދާރުވުމާއި ޙައްޤު ބަސް ބުނުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް ނަމަވެސް، އޭގެ ނަތީޖާއަކީ މެދުނުކެނޑި ހިނގާ ހަމަނުޖެހުމާއި، މީހުން ބަދުނާމުކުރުން ކަމުގައިވާނަމަ، ހާސިލުވަނީ ކޮން ކަމެއްތޯ ސުވާލުކުރަން ޖެހެއެވެ. ސަބަބަކީ ހަޤީޤަތަކީ ތަމްސީލު ކުޅެންޖެހޭ އެއްޗަކަށް ނުވާތީއެވެ. އަދި ހަމަނުޖެހުމުގެ ތެރެއަކުން އިންސާފެއް ނުލިބޭނެއެވެ.
މިވަގުތަކީ ގަނާކުރުމުގެ މައްސަލައާ މެދު ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ބަހުސްކުރެވެމުންދާ ވަގުތެކެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވަނީ ގަނާކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައި، ޑިޖިޓަލް މާހައުލުގައި ހިނގާ މިފަދަ ނުރައްކާތެރި އަމަލުތައް ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑެއް އެކުލަވައިލުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ. މިއީ ޒިންމާދާރުކުރުވުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. ނަމަވެސް، މިއާއެކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަނީ އިދިކޮޅު މަންޒަރެކެވެ. އެއްފަރާތުން ރަސްމީ ނިޒާމުތަކުން ރައްކާތެރިކަން ހޯދައިދޭން މަސައްކަތްކުރާއިރު، އަނެއްފަރާތުން އިންޓަނެޓުގެ މާހައުލުގައި މީހުން ބަދުނާމުކުރުމާއި، މަލާމާތްކުރުމާއި، ބައިބައިވުން އުފެއްދުމުގެ އާދަ ކުރިއަށްވުރެ ބާރަށް އަދި ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ދަނީ ކުރިއަށެވެ.
މިފަދަ އަމަލުތަކާ މެދު އަޅުގަނޑުމެން ވިސްނާލަން ޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދީން އުނގަންނައިދެނީ އިންސާނީ ކަރާމާތް ހިމާޔަތްކުރުމަށާއި، ކެތްތެރިވުމަށާއި، ދޫ ރައްކާތެރިކުރުމަށެވެ. މީހުން ބަދުނާމުކުރުމާއި، ފުރައްސާރަކުރުމާއި، މެދުނުކެނޑި ޒުވާބުކުރުމަކީ ވަރުގަދަކަމުގެ ނިޝާނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ނުރައްކަލުގެ ރަނގަބީލެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، މުއުމިނަކީ މީހުންނަށް ފުރައްސާރަކޮށް، ލައުނަތްދީ، ހުތުރުބަސް ބުނެ އުޅޭ މީހެއް ނޫނެވެ. މީހަކު އަނިޔާއެއް ކުރި ނަމަވެސް، އެކަމަށް ރައްދުދޭންވާނީ ހިކުމަތްތެރިކަމާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، އަމިއްލަ ނަފުސުގެ މައްޗަށް ބާރު ފޯރުވުމާއެކުގައެވެ.
އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެން މި ބަލަނީ ހަމައެކަނި “މުނިފޫހިފިލުވުމެއް” ނޫނެވެ. މިއީ މުޖުތަމަޢުގެ ތަރުތީބު ގެއްލި، ބަދަލުވަމުންދާ ނުރައްކާތެރި މިސްރާބެކެވެ. އަދި ފާހަގަނުކުރެވޭ މުހިންމު ހަޤީޤަތެއް އެބައޮތެވެ. އެއީ އަބަދު ފިތުނައާއި ހަމަނުޖެހުމުގެ ތެރޭގައި އުޅޭ މީހުންނަކީ ހަމައެކަނި އޭގެ ޝިކާރައަކަށްވާ މީހުންނެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެމީހުންނަކީ އެކަމަށް ޝައުގުވެރިވެ، އެކަމުގެ ތެރެއަށް ދަމައިގަނެވޭ މީހުންނެވެ. ހަމަނުޖެހުމަކީ އެމީހުންގެ މާހައުލަށްވެ، އަޑުގަދަކުރުމަކީ އެމީހުންގެ ސިފައަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. އަދި ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާއިރު، އެ މާހައުލަށް ވަންނަ ކޮންމެ މީހަކީ އޭގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ވުމުގެ ބިރު އޮވެއެވެ.
އެހެންކަމުން، މިކަމަށް ދެވޭނެ އެންމެ ވަރުގަދަ ރައްދަކީ އަޑުގަދަކޮށް ޒުވާބުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެފަދަ ކަންކަމާ ދުރުހެލިވުމާއި، ބުއްދީގެ ބޭނުންކޮށްގެން ކަންކަން ވަކިކުރަން ދަތުމެވެ. ހަމަނުޖެހުމަށްވުރެ ބާރަށް ހަޅޭއްލަވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަން ހުއްޓުވޭނީ އެކަމަށް ދޭ ސަމާލުކަން ކަނޑާލައިގެންނެވެ.
މީގެ މާނައަކީ:
• ލައިވްތަކުގައި ކުރާ ޒުވާބުތަކުގައި ބައިވެރިނުވުން.
• ފިތުނަ އާއި ހަމަނުޖެހުމުން ނަފާ ހޯދާ މީހުން ބެލުން ހުއްޓާލުން.
• ނުރައްކާތެރި ކޮންޓެންޓްތަކަށް ރިއެކްޓް ނުކުރުމާއި، ޝެއާ ނުކުރުން.
• އަޅުގަނޑުމެން ފޮލޯކުރާ، ބަލާ އަދި އަޑުއަހާ މީހުންނަކީ ކޮބައިކަން ބަލައި ފަރުވާތެރިވުން.
ސަބަބަކީ އަޅުގަނޑުމެން ބަލާ އެއްޗެއްގެ ނުފޫޒު ވަރަށް ބޮޑެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ބަލައި އުޅޭ އެއްޗެއްގެ ސިފަ މަޑުމަޑުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިބައިން ފެންނަން ފަށާނެއެވެ. މިފަދަ ދަނޑިވަޅުތަކުގައި ހަނުހުރުމަކީ ނިކަމެތިކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކެތްތެރިކަމާއި، ހޭލުންތެރިކަމާއި، އަމިއްލަ ނަފުސު ރައްކާތެރިކުރުމެވެ. ހަޅޭއްލެވުމާއި އަޑުގަދަކުރުމަށް ހިތްވަރުދޭ ޑިޖިޓަލް ދުނިޔެއެއްގައި، މަސްލަހަތާއި ހަމަޖެހުން އިޚްތިޔާރުކުރުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ހިތްވަރެކެވެ.
ދިވެހި ޓިކްޓޮކް މުޖުތަމަޢަކީވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގެ މޫނުބަލާ ލޯގަނޑެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި ދާއިރާގެ މިސްރާބު ބަދަލުކުރުމުގެ ބާރު އޮތީ މަދު، އަޑުގަދަ ބައެއްގެ އަތަކު ނޫނެވެ. އެ ބާރު އޮތީ ބަލަން ތިބި ގިނަ މީހުންގެ އަތުގައެވެ.
އެހެންކަމުން، އުފައްދަންޖެހޭ އަސްލު ސުވާލަކީ އެ މީހުން އެހެން އެ އުޅެނީ ކީއްވެގެންތޯ އެއް ނޫނެވެ. އަހަރުމެން އަދިވެސް އެ މަންޒަރުތައް ބަލާ އަޑު އަހަނީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ.
