ކުޑަކުޑަ ރަށެއްގެ ހިމޭން ކަނެއްގައި، ގޮނޑުދޮށުން ޖެހޭ ފިނި ރޯޅިތަކާއި ރާޅުތަކުގެ މިއުޒިކީ އަޑުތަކުގެ ތެރޭގައި، ދުވަސްވީ ކުޑަ ގެއެއް ހުއްޓެވެ. އަވިދީ ވާރޭވެހި، ފާރުތައް ބާވެފައިވީ ނަމަވެސް، އެ ގޭގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ތޫފާނަކަށް ގުޑުވައިނުލެވޭ ފަދަ ވަރުގަދަ އަޒުމެއްގެ ވެރިއަކު ދިރިއުޅެމުން ދިޔައެވެ. އެއީ ޒީނާގެ ގެއެވެ.
ޒީނާއަކީ ތަނަވަސްކަމާއި އަރާމުގެ ބަދަލުގައި، ކެތްތެރިކަމުން ދިރިއުޅުން ބިނާކޮށްފައިވާ އަންހެނެކެވެ. އޭނާއަށް ބަލައިލާ މީހަކަށް ފެންނާނީ އޭނާ އުފުލަމުންދާ ތަކުލީފުތަކެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ މަޑުމައިތިރިކަމާއި، ހިތްތިރިކަމެވެ. އޭނާގެ ދިރިއުޅުމުގައި ކިތަންމެ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވި ނަމަވެސް، އޭނާގެ ހިތް ވަނީ އަމާންކަމާއި ހަމަޖެހުން ޚިޔާރުކޮށްފައެވެ.
ޒީނާއަކީ ހަތަރު ކުދިންގެ މަންމައެކެވެ. އެ ކުދިންނަށް އޭނާގެ އަޅާލުމާއި އެހީތެރިކަން ކޮންމެ ވަގުތަކު ބޭނުންވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބަލި އެނދުގައި އޮތް އޭނާގެ މުސްކުޅި މަންމަވެސް ބަލަނީ ޒީނާއެވެ. އެ މަންމައަކީ އެއްދުވަސްވަރެއްގައި ޒީނާއަށް އީމާންތެރިކަމާއި، އަބުރުވެރިކަމާއި، ކެތްތެރިކަން ދަސްކޮށްދިން މީހާއެވެ.
މިއަދު ޒީނާ ވަނީ އޭނާގެ މަންމަ އެދުވަހު އަދާކުރި ދައުރުގެ ބުރަ އުފުލާފައެވެ. އޭނާއަކީ އެ އާއިލާގެ ބަލަދުވެރިޔާއެވެ. އެންމެންގެ ހިތްހަމަޖެހުމާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ހިޔާވައްސެވެ.
ކޮންމެ ދުވަހަކު ފަތިހު، ރަށުތެރެ ހޭލުމުގެ ކުރިން އެ ކުޑަ ގޭގެ ތެރެއިން ވަރަށް ފުރިހަމަ އަޑެއް އިވެއެވެ. އެ މަޑުމައިތިރި، އިޚްލާޞްތެރި އަޑުން ޤުރުއާން ކިޔަވާ އަޑު އިވުމުން، މަގުމަތިން ހިނގާފައިދާ މީހުންނަށް މަޑުޖެހިލެވެއެވެ. އެ އަޑުން ހިތްތަކަށް ގެނެސްދެނީ ބުނެދޭން ނޭނގޭ ފަދަ ހަމަޖެހުމެކެވެ.
މީހުން މަޑުޖެހިލާފައި “ސުބުޙާނަﷲ، ކިހާ ރީތި ކިޔެވުމެއް ހެއްޔޭ” ބުނެ އޭނާއަށް ތަޢުރީފު ކުރާއިރު، އެ ރީތި އަޑުގެ ސާހިބާއަކީ ރޭގައި ނުކައި ހުރި މީހެއްކަމެއް އެކަކަށްވެސް ނޭނގެއެވެ. ޒީނާ ދުވަހަކުވެސް އޭނާގެ ދަތިޙާލު މީހުންނަކަށް ނުދައްކައެވެ. އޭނާގެ އުނދަގޫތަކަކީ އޭނާއާއި ﷲ އާ ދެމެދުގައިވާ ސިއްރު ވާހަކަތަކެކެވެ.
އާއިލާ ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި އޭނާ އަވަށްޓެރި ކުދިންނަށް ޤުރުއާން ކިޔަވައިދޭން ފެށިއެވެ. އޭނާގެ ފަޤީރު ގޭގެ ބިމުގައި ކުދިން ބައިތިއްބައިގެން، ކެތްތެރިކަމާއި ލޯތްބާއެކު އޭނާ އުނގަންނައިދެމުން ދިޔައެވެ. އެކަމުން ލިބޭ ކުޑަ އާމްދަނީއިން އޭނާ ދިރިއުޅުން ފުއްދަމުން ދިޔައީ ނުހަނު ބަރަކާތްތެރިކަމާއެކުގައެވެ.
އޭނާގެ ދަރިންވެސް ބޮޑުވަމުން އައީ މަންމަގެ އެ ސާބިތުކަމުގެ ހިޔަލުގައެވެ. އެކުދިންނަކީ އަދަބުވެރި، ކިޔަމަންތެރި އަދި ޝުކުރުވެރި ކުދިންނެވެ. ޝަކުވާކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އެކުދިންގެ މޫނުމަތިން އަބަދުވެސް ފެންނަނީ ހިނިތުންވުމެވެ.
އެއްދުވަހެއްގެ އިރުއޮއްސުނު ވަގުތެވެ. ޒީނާ ހުރީ ބަދިގޭގައި ރޭގަނޑުގެ ކެއުން ތައްޔާރުކުރާށެވެ. ވަރުބަލިވެފައި ހުރި ނަމަވެސް އޭނާގެ ހަރަކާތްތަކުން އެކަން ނުދައްކާ ވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. އޭނާ ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ހަނޑޫކޮޅު މިންކުރިއެވެ. ކުޑަވެސް އެތިކޮޅެއް ބޭކާރުވިޔަ ނުދިނުމަށެވެ. އާދައިގެ ހަނޑުލުގެ ބަތާއެކު ކުޑަ ގަރުދިޔަ ކޮޅެއްވެސް އޭނާ ކެއްކިއެވެ. ދެން އެއާއެކު މިރުހާއި ފިޔާ, ލުނބޯ އަދި ކަޅު ސައިތައްޓެކެވެ.
ކެއުން ތައްޔާރުވުމުން އޭނާގެ ދަރިންނަށް ގޮވައިލިއެވެ. އެކުދިން އުފަލާއެކު އައިސް ކެއުމަށް އިންސާފުކުރަން ފެށިއެވެ. ޒީނާ އިނީ އެކުދިން ކައި ނިންމަންދެން ބަލާށެވެ. އެކުދިން ކެއީ އެއީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ މީރު ކެއުން ކަމުގައި ދެކިގެންނެވެ.
ނަމަވެސް އެރޭ އޭނާގެ ދޮށީ ދަރިފުޅަށް ކަމެއް ފާހަގަވިއެވެ. ހުސްވެފައިވާ ބަތް ތަވައަށް ބަލައިލުމަށްފަހު، އެ ކުއްޖާ މަޑުމަޑުން އަހައިލިއެވެ. “މަންމާ.. މަންމަ ކައިފިންތަ؟”
ޒީނާގެ ލޮލުން ވަރުބަލިކަން ފެނުނު ނަމަވެސް، ވަގުތުން ހިނިތުންވެލާފައި ބުންޏެވެ. “ދަރިފުޅާ ކަންބޮޑުނުވޭ.. މަންމަ ފަހުން ކާންވެގެން އެއްޗެއް ރައްކާކޮށްފައި ބެހެއްޓިން.” އޭނާ އިޝާރާތް ކުރީ އުނދުނާ ކައިރީގައި ހުރި ދަގަނޑު ފޮށްޓަކަށެވެ. މަންމަގެ ބަހަށް އިތުބާރުކޮށް ދަރިފުޅު އެކަން ޤަބޫލުކުރިއެވެ.
މިކަން އާދައަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ. ދަރިންނަށް ކާންދިނުމަށްފަހު، އޭނާގެ ބައިގެ ވާހަކަ އެހުމުން އަބަދުވެސް ދައްކަނީ އެ ދަގަނޑު ފޮށްޓެވެ.
މަޑުމަޑުން ޒީނާގެ ބާރު ދެރަވާން ފެށިއެވެ. ހިނގުން ލަސްވެ، އަތްފައިގެ ބާރު ދަށްވާން ފެށިއެވެ. އެންމެ ފަހުން، އެއްދުވަހެއްގެ ފަތިހު އެ ގޭގެ ތެރެއިން ޤުރުއާނުގެ އަޑެއް ނީވުނެވެ. ޒީނާ ބަލިވީއެވެ.
މަންމަ ބަލިވުމުން، ދޮށީ ދަރިފުޅު ގޭގެ ޒިންމާތަކާ ހަވާލުވިއެވެ. ކެއްކުމާއި، ކޮއްކޮމެން ބެލުމާއި، މާމައަށް އެހީތެރިވުމުގައެވެ. އެއްދުވަހަކު، އެ ކުއްޖާގެ ލޯ އެ ދަގަނޑު ފޮށްޓަށް ހުއްޓުނެވެ. އަބަދުވެސް މަންމަ އެ ފޮށްޓެއްގެ ވާހަކަ ދައްކާ ފޮށްޓެވެ.
ހިތުގައި އުފެދުނު ޝައުޤުވެރިކަމާއެކު، އެ ކުއްޖާ މަޑުމަޑުން ގޮސް އެ ފޮށި ހުޅުވައިލިއެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ތެރޭގައި ފެންނާކަށް ކާއެއްޗެއް ނެތެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ހުރީ ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ފަށްޖަހާފައިވާ ކުދިކުދި ކަރުދާސްކޮޅުތަކެކެވެ.
އަތް ތުރުތުރުލާ ހާލުގައި އެ ކުއްޖާ އެއިން ކަރުދާސްކޮޅެއް ނިއުޅާލިއެވެ. އޭގައި ލިޔެފައިވެއެވެ. “ޔާ ﷲ! އަޅުގަނޑު ކިތަންމެ ދުވަހަކު ބަނޑަށް ހުއްޓަސް އެންމެ ރަނގަޅެވެ. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުގެ ދަރިން ބަނޑުހައިކަންމަތީ ނިންޖަށް ދިޔަ ނުދެއްވާށި އެވެ. އަދި އެކުދިންގެ ހިތްތަކުގައި ފުދުންތެރިކަމާއި ހަމަޖެހުން ލައްވާށި އެވެ.”
އަނެއް ކަރުދާސްކޮޅުގައި އޮތެވެ. “ޔާ ﷲ! އަޅުގަނޑުގެ ހިތް ކިތަންމެ ދެރަވެފައި ވީނަމަވެސް، ދަރިންގެ ކުރިމަތީގައި ހިނިތުންވެ ހުރުމުގެ ހިތްވަރު އަޅުގަނޑަށް ދެއްވާށި އެވެ.”
އަދި އެހެން ކަރުދާސްކޮޅެއްގައި އޮތެވެ. “މި ގޭގައި ބަނޑުހައިހޫނުކަމެއް ވާނަމަ، އެއީ ހަމައެކަނި އަޅުގަނޑުގެ ބައިކަމުގައި ލައްވާށި އެވެ.”
އެވަގުތު ހުރިހާ ހަޤީޤަތެއް ހާމަވިއެވެ. އެ ދަގަނޑު ފޮށްޓަކީ ކާން ބަހައްޓާ ފޮށްޓެއް ނޫނެވެ. އެއީ މަންމައެއްގެ ދުޢާތަކާއި، ޤުރުބާނީތަކާއި، ސިއްރު ކެކުޅުންތައް ރައްކާކުރި ފޮށްޓެވެ. ކޮންމެ ލިޔުމަކީވެސް ބަނޑުހައިކަންމަތީގައި ހުރެ، އިީމާންތެރިކަމާއެކު ލިޔެފައިވާ އުންމީދީ ދުޢާތަކެކެވެ.
އެރޭ ބަލި މަންމަގެ ކައިރީގައި އިށީނދެ، އެ އަތުގައި ހިފަހައްޓައިގެން އިނދެ ދަރިފުޅު ރޮމުން ބުންޏެވެ. “މަންމާ.. މަންމަ ހުރީ ބަނޑަށް.. މިހާ ދުވަސްވީއިރުވެސް..”
ޒީނާ މަޑުމަޑުން ލޯ ހުޅުވައިލިއެވެ. އަދި ހިނިތުންވެލާފައި ބުންޏެވެ. “ދަރިފުޅާ، މަންމަގެ ދަރިން ތިބީ ބަނޑަކަށް ނޫނެވެ.”
އެ ޖަވާބުގައި އެކުލެވިގެންވަނީ ބުނެދޭން ނޭނގޭ ފަދަ މަތިވެރި ލޯތްބާއި އަމިއްލަ އެދުމެއްނެތް ޤުރުބާނީއެކެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ބަހަކުން ބަޔާންކޮށްދެވޭނެ ނުވަތަ އެފަދަ ހާލަތެއް ތަހައްމަލު ނުކުރާ މީހަކަށް ފަހުމްވާނޭ އިޙުސާސެއް ނޫނެވެ.
ޒީނާ އޭނާގެ ދަރިން ބޮޑުކުރީ ހަމައެކަނި ލިބުނު މަދު ކާއެތިކޮޅަކުންނެއް ނޫނެވެ. އޭނާ އެކުދިން ބޮޑުކުރީ އޭނާގެ އީމާންތެރިކަމާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، ﷲ އަށް އޮތް ބަދަލެއްނެތް ވަރުގަދަ އިތުބާރުގެ މަތީގައެވެ.
އެ ދަގަނޑު ފޮށީގެ ތެރޭގައި ހުރި ކަރުދާސްތައް ބާވެ، އޭގެ އަކުރުތައް ފަނޑުވެގެން ދިޔަ ނަމަވެސް، އަދި އެ ދުވަސްވަރުގެ ބަނޑުހައިހޫނުކަން ފިލައިދިޔަ ނަމަވެސް، ބާކީ އޮތީ މާ މަތިވެރި އަސަރެކެވެ. އެއީ ހިމޭންކަމާއެކު އުފުލި ކެތްތެރިކަމާއި ލޯތްބެވެ. ތަކުލީފުތައް ހިތްވަރަށް ބަދަލުކޮށްލި އީމާންތެރިކަމެވެ.
އަދި އެއީ އެންމެ ވަރުގަދަ ދުޢާތަކަކީ އަބަދުވެސް ބާރަށް ކިޔާ ދުޢާތައް ނޫންކަން ހަނދާންކޮށްދޭ ދިރިހުރި މިސާލެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެންމެ އިޖާބަ ލިބުން އަވަސް ދުޢާތަކަކީ ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ތެރޭގައި ލިޔެވި، އުންމީދުގެ ތެރޭގައި ފަށްޖަހާލެވި، އަދި އަޅުގަނޑުމެން ލޯބިވާ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ތެރެއިން އޭގެ ޖަވާބު ފެންނަ ދުޢާތަކެވެ.
