ކުޑަކުދިންގެ ހެދިބޮޑުވުމާއި ނިއުރޯސައިންސްގެ ދާއިރާއިން ކޮށްފައިވާ އާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ކުދިންގެ ކިބައިގައި އިޚުލާސްތެރި ޝުކުރުވެރިކަމެއް އުފެއްދުމަށްޓަކައި ހަމައެކަނި “ޝުކުރިއްޔާ” ބުނަން ދަސްކޮށްދިނުމަކުން ފުދޭކަށް ނެތެވެ. ހާވަޑް ސެންޓަރ އޮން ދަ ޑިވެލޮޕިންގ ޗައިލްޑް (އެމެރިކާ، 2023) އާއި ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ކެލިފޯނިއާ، ބާކްލީގެ ގްރޭޓަރ ގުޑް ސައިންސް ސެންޓަރ (އެމެރިކާ، 2022-2024) އިން ހެދި ދިރާސާތަކުން ހާމަވާ ގޮތުގައި، ކުދިންގެ ކިބައިގައި ހަޤީޤީ ޝުކުރުވެރިކަން އަށަގަންނަނީ، އެކުދިންނަށް ލިބޭ ހަދިޔާއެއް ނުވަތަ އެހީތެރިކަމެއްގެ ފަހަތުގައިވާ ބުރަ މަސައްކަތާއި، އޯގާތެރިކަމާއި އަދި އެކަން ކޮށްދިން މީހާގެ މަޤުސަދު ރަނގަޅަށް އިޙުސާސް ކުރެވުމުންނެވެ.
މާހިރުން ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި ކުދިން ޝުކުރުވެރިވާން ދަސްކުރަނީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބެލެނިވެރިންގެ އަމަލުތަކަށް ބަލައިގެންނެވެ. މައިންބަފައިންނާއި ބެލެނިވެރިން ކުރާ މަސައްކަތާއި، އެމީހުންވާ ޤުރުބާނީތަކާއި، އެހެން މީހުންނަށް އެހީތެރިވާ މަންޒަރު ފެނުމުން، ދީލަތިކަމަކީ ވަގުތާއި ހަކަތަ ހޭދަވާ ކަމެއްކަން ކުދިންނަށް ވިސްނެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ޝުކުރުވެރިވުމަކީ މަޖުބޫރުވެގެން ކުރާ އާދައަކަށް ވުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ އަމިއްލަ ނަފުސުގެ ތެރެއިން އުފަންވާ އަގުހުރި ސިފައެއްގެ ގޮތުގައި ކުދިން ބަލައިގަނެއެވެ.
ނިއުރޯސައިންސްގެ ހޯދުންތަކުން އިތުރަށް ހާމަވާ ގޮތުގައި، ވަކި ކަމެއް ކޮށްދިނީ ކީއްވެގެންކަމާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނުމަކީ، އެހެން މީހުންގެ އިޙުސާސްތައް ދެނެގަތުމާއި އަދި ޖަޒުބާތުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާ ގުޅޭ ސިކުނޑީގެ ބައިތައް ވަރުގަދަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. މިއީ ދިގު މުއްދަތަކަށް ބަލާއިރު ކުއްޖާގެ ޖަޒުބާތީ ޤާބިލިއްޔަތު ނުވަތަ އިމޯޝަނަލް އިންޓެލިޖެންސް ކުރިއެރުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
ދިރާސާވެރިން އިރުޝާދު ދެނީ އަމަލީ ގޮތުން ކުދިން މިފަދަ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިކުރުމަށެވެ. އެގޮތުން، އެހެން މީހުންނަށް ހަދިޔާ ދިނުމާއި އެހީތެރިވުމުގެ ކަންކަމުގައި ކުދިން ބައިވެރިކުރުމާއި، ކޮންމެ ދުވަހަކު ލިބޭ އަރާމާއި ފަސޭހަތަކުގެ ފަހަތުގައިވާ ބުރަ މަސައްކަތް ކުދިންނަށް ކިޔައިދިނުމުގެ އިތުރުން، އެހެން މީހުންގެ ހެޔޮކަމާމެދު ފިކުރުކުރަން ހިތްވަރު ދިނުން މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.
ޝުކުރުވެރިވުމަކީ އީމާންތެރިކަމާއި އަމަލާ ވަރަށް ފުންކޮށް ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މާތްﷲ ވަނީ “އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އެންގެވި ހިނދު ހަނދުމަކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން ޝުކުރުކޮށްފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް އިތުރުކޮށްދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ޝުކުރުނުކޮށް ކާފިރުވެއްޖެނަމަ (ދަންނާށެވެ!) ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޢަޛާބު ގަދަފަދަވެގެންވާކަން ކަށަވަރެވެ.” (އިބްރާހީމް ސޫރަތުގެ 7 ވަނަ އާޔަތުގައި) މިފަދައިން ވަހީކުރައްވާފައެވެ. ހަމައެއާއެކު، މީސްތަކުންނަށް ޝުކުރުވެރި ނުވާ މީހަކު، މާތްﷲ އަށް ޝުކުރުވެރި ނުވާނޭކަމަށް ކައު އިތުރު ރަސޫލާ މުޙައްމަދު (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ވަނީ އުނގަންނައިދެއްވާފައެވެ. މިއިން އެނގެނީ ޝުކުރުވެރިވުމަކީ ހަމައެކަނި ދުލުން ބުނެލާ ބަހެއްގެ ބަދަލުގައި، އެއީ އަމަލުން ދައްކަންޖެހޭ އަދި އޭގެ ފުން މާނަ ދެނެގަންނަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމެވެ.
މާހިރުންގެ ނިންމުމަކީ، ހަޤީޤީ މާނައިގައި ކަންކަމުގެ އަގުވަޒަންކުރާ ކުދިންތަކެއް ބިނާކުރުމަށްޓަކައި، ހަމައެކަނި ބަސްތަކަކަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި، ހޭލުންތެރިކަމާއި، އެހެން މީހުންގެ އިޙުސާސްތައް ދެނެގަތުމާއި، އަދި ދިރިއުޅުމުގެ ޢަމަލީ ތަޖުރިބާތަކުގެ މައްޗަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހޭ ކަމެވެ.
