އިޙުސާސް ކުރެވުނު ގޮތުގައި، މިނިވަންކަމަކީ ތޫފާނީ ވިލާގަނޑެއްގެ ތެރެއިން ކުއްލިއަކަށް ފާޅުވާ އިރުގެ އަލިކަމެއް ފަދަ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އަދި ފިނި، ހިތްހަމަނުޖެހޭ ހަތަރުފާރުގެ އެތެރޭގައި ހޭދަކުރި ނިދިނެތް ރޭތަކުގައި އަހަރެން ތަޞައްވުރު ކުރި ފަދަ ކާމިޔާބު އެނބުރި އައުމެއްގެ އިޙުސާސެއް ވެސް އެއަކު ނެތެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެ މިނިވަންކަން އައީ ވަރަށް ހިމޭންކަމާއެކުގައެވެ. ކަނު އަނދިރީގައި އެއްވެސް އަޑެއްބަޑެއް ނެތި ބަނދަރަށް ބީއްސާލާ ބާންޏެއް ފަދައިންނެވެ. އެއާއެކު، ހަށިގަނޑުގެ ކަށިތަކުގެ އެންމެ ފުނަށް ވާސިލުވި ފަޅުކަމެއްގެ އިޙުސާސް އަހަރެންގެ ނަފުސާ ވަކިވާން އިންކާރު ކުރިއެވެ.

ފަތިހުގެ ފަނޑު އަލިކަމުގެ ތެރޭގައި ފެރީން މާލެއަށް ފޭބިއިރު، މުޅި ރަށް އޮތީ ހޭލައެވެ. އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކުގެ އަޑާއި، ދުރުން އިވޭ އިންޖީނުގެ އަޑާއި، ކަނޑުގެ ލޮނުވަހާއި ޑީސަލް އަދި ހެނދުނުގެ ސައިގެ ވަސް މުޅި މާހައުލުގައި ހިފާލާފައި ހުއްޓެވެ. ނަމަވެސް، އެ ހުރިހާ ކަމަކާ އަހަރެން ހުރީ މުޅިން ބޭރުވެފައެވެ. ހީވަނީ ދުރުގައި ހުރެގެން ދިރިއުޅުމުގެ މަންޒަރުތައް ބަލަމުންދާ މީހަކުހެންނެވެ. އެ ދިރިއުޅުމުގެ ތެރެއަށް ފުރިހަމައަށް ވަނުމުގެ ޤާބިލުކަން އަހަރެންގެ ކިބައިގައި ނެތް ކަހަލައެވެ.

ތިން އަހަރެވެ.

ބަންދުގައި، ހިމޭންކަމުގައި، އަދި އަހަރެންގެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ބޭކާރުކޮށްލި ކުށެއްގެ ބަރުދަން އުފުލުމުގައި ހޭދަވި ތިން އަހަރެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، އެ ހުރިހާ ތަކުލީފެއްގެ ތެރޭގައިވެސް، އަހަރެން މުޅިން ހަލާކުވެގެން ދިޔަނުދީ ހިފަހައްޓައިދިން އެއް ކަމެއް އޮތެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ބައްޕައެވެ. ބައްޕަގެ ހަނދާންތަކަކީ އަހަރެންގެ ފުރާނައިގެ ނާރު ފަދަ މުގައްދަސް އެއްޗެކެވެ. ބައްޕަގެ ހިމޭން ހިނިތުންވުމާއި، ހަވީރު ގަޑީގައި ބޭރުގައި އިށީނދެގެން އިނދެ އުދަރެހަށް ބަލަން ހުންނަގޮތް އަހަރެން ތަކުރާރުކޮށް ހިތަށް ގެނައީމެވެ. އަހަރެންގެ ސަބަބުން ބައްޕަ މާޔޫސްވި ވަގުތުތަކުގައިވެސް، އެ އަޑުގައި ހުންނަ މަޑުމައިތިރިކަން އަހަރެން ހަނދާން ކުރީމެވެ.

އަހަރެން ޤަބޫލުކުރި ގޮތުގައި ބައްޕަ އަބަދުވެސް ހުންނާނީ އަހަރެންގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. އަބަދުވެސް އަހަރެން ޤަބޫލުކުރާނެއެވެ. އަބަދުވެސް އެތަނުގައި ހުންނާނެއެވެ.

އެހެންކަމުން، އަހަރެން މާލޭގައި މަޑެއް ނުކުރަމެވެ. ރާ އަތޮޅުގައި އޮންނަ އަހަރެމެންގެ ރަށަށް ދިއުމަށްޓަކައި ފުރި ފުރަތަމަ ލޯންޗަށް އެރީމެވެ. ބިރުވެރިކަމާއި އުންމީދުން ފުރިގެންވީ ހިތަކާއެކުގައެވެ. ކޮންމެ ރާޅަކާއެކު އަހަރެން ކައިރިވަމުން ދިޔައީ ވަރަށް ނާޒުކު ކަމަކަށެވެ. އެއީ އަތްލާ ފަހަރު ކުދިކުދިވެދާނެ ފަދަ ކަމެކެވެ.

ރަށުގެ ފަސްގަނޑުގައި ފައި ބީހުމާއެކު، އަހަރެންގެ ހިތަށް ޖެހިލުންވުމެއް ވަނެވެ. އެއީ ކުރީގެ އެ ރަށެއް ނޫނެވެ. ރަށަށް އައިސްފައިވާ ކުދިކުދި ބަދަލުތަކުން ހިތަށް ނުތަނަވަސްކަން ވެރިވިއެވެ. ހީވަނީ އަހަރެން ނެތް ދުވަސްތަކުގައި ވަގުތު އެ ރަށް މުޅިން ބަދަލުކޮށްލާފައިވާ ހެންނެވެ. ބަނދަރުގެ ފާލަން ވަނީ އަލުން ހަދާފައެވެ. ބައްޕަ ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނު ކަޅުސައި ބޯން އިންނަ ހޮޓަލުގައި ވަނީ އާ ކުލައެއް ލާފައެވެ. އެ ކުލަތައް އެތަނާ ނުގުޅޭހެން ހީވެއެވެ.

އަދި އަހަރެމެންގެ ގެ..

ގެއާ ގާތްވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް އަހަރެންގެ ފިޔަވަޅުތައް މަޑުވިއެވެ. ދުރުން ފެނުނު މަންޒަރުންވެސް ކޮންމެވެސް ކަމެއް ގޯސްވެއްޖެކަން އިޙުސާސް ކުރެވުނެވެ. ފާރުތަކުގައި ވަނީ ހުދުކުލަ ލާފައެވެ. އެއީ ކުރިން އެ ގޭގައި ހުރި ދިރުން ފޮރުވާލާ ފަދަ ފިނި ކުލައެކެވެ. ބައްޕަ އަމިއްލަ އަތުން އިންދި ރުއްތައް ވަނީ ކަނޑާލާފައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ހުރީ ދިރުމެއް ނެތް ޒީނަތްތެރި ގަސްތަކެކެވެ. ގޭގެ ދޮރޯށި ހުޅުވާލުމުން އިވުނު އަޑުވެސް ތަފާތެވެ. ހީވަނީ އެ ދޮރޯށިވެސް އަހަރެން ބަލައިނުގަތްހެންނެވެ.

އަދި އެ ދޮރު.. ބައްޕަ އަމިއްލައަށް ކުލަލީ ގަދަ ނޫކުލައިގެ ދޮރުގެ ބަދަލުގައި މިހާރު ހުރީ ފަނޑު އަޅިކުލައިގެ ދޮރެކެވެ. ފިނި، ބީރައްޓެހި ދޮރެކެވެ. ދޮރުމަތީގައި އޮތް ފައިފުހީގައި ލިޔެފައިވެއެވެ: “ވެލްކަމް ހޯމް”. އެ ލަފުޒުތައް ކިޔާލުމުން ހިތަށް ތަދުވިއެވެ.

އަހަރެން ދޮރުގައި ޓަކި ޖެހީމެވެ. ބާރަށެވެ. އެއީ މެހެމާނެއްގެ ނުވަތަ ބީރައްޓެއްސެއްގެ ޓަކިޖެހުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެނބުރި އައުމަށްޓަކައި ކޮންމެ ސިކުންތެއް ގުނަމުންދިޔަ ދަރިއެއްގެ ޓަކިޖެހުމެވެ.

ލަސްލަހުން ދޮރު ހުޅުވުނެވެ. ދޮރުން ދުވީ ބައްޕަގެ ވަހެއް ނޫނެވެ.

އެއީ އެ މީހާއެވެ. ރަމީޒާއެވެ. އަހަރެންގެ ދޮންމަންމައެވެ.

އޭނާ ހުރީ ވަރަށް ހަމަޖެހިލައިގެންނެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން އެއްވެސް ހައިރާންކަމެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. “ދެން، ތިހިރީ ސަލާމަތްވެފާ ދޯ.” އޭނާ ވަރަށް ފަރުވާކުޑަ ރާގަކަށް ބުންޏެވެ.

“ކޮބާ ބައްޕަ؟” އަހަރެން އަހާލީމެވެ. އަޑު ތުރުތުރުލިޔަ ނުދިނުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

އޭނާ އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް ނެތި ބުންޏެވެ. “އަހަރެމެން ބައްޕަ ވަޅުލައިފިން މީގެ އަހަރެއް ކުރިން.”

މުޅި ދުނިޔެ ހުއްޓުނު ކަހަލައެވެ. ވަށައިގެންވި ހުރިހާ އަޑެއް ކެނޑި، ބޮލުގެ ތެރޭގައި ހުސްކަން ރަސްކަން ކުރަން ފެށިއެވެ. “ވަޅުލީ..؟”
އަހަރެންނަށް ބުނެވުނެވެ. އެންމެ ސިޓީއެއް، މެސެޖެއް، ނުވަތަ އަލްވަދާއު ކިޔުމުގެ ފުރުސަތެއްވެސް ނެތެވެ.

އަހަރެން އޭނާގެ މޫނަށް ބަލަން ހުރީމެވެ. އެއީ ބޮޑު ގޯހެއް ކަމަށް ބުނާނެ ވަގުތަކަށެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އެހެންނެއް ނުބުންޏެވެ. “މިހާރު މިގޭގައި އުޅެނީ އަހަރެމެން. އެހެންވީމާ މިތަނުން ދިޔުން މާ ރަނގަޅުވާނެ.” އޭނާ ވަރަށް ފިނިކޮށް ބުންޏެވެ.

އަހަރެންގެ އެތެރެހަށިން ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ބިނދިގެން ދިޔަ ކަހަލައެވެ. ދުވަހަކުވެސް ރަނގަޅު ނުވާނެ ފަދަ ރިހުމަކާއެކުގައެވެ. “އަހަރެން ބޭނުންވަނީ ބައްޕަގެ މަހާނަ ދެކެން.” އަހަރެން ބުނީމެވެ. އޭނާގެ ލޮލުން ބިރުވެރިކަމުގެ ކުލަވަރެއް އަހަރެން ދުށީމެވެ. “ކަލެއަށް ފެންނާނެ އެއްވެސް އެއްޗެއް އެތަނަކު ނެތް.” އޭނާ އަވަސްއަވަހަށް ބުންޏެވެ. އަދި އަހަރެން އިތުރު އެއްޗެއް ބުނުމުގެ ކުރިން، އަހަރެންގެ މޫނުމައްޗަށް ދޮރު ލެއްޕިއެވެ.

ސަހަރާއަށް ދެވުނު ގޮތެއް އަހަރެން ހަނދާނެއް ނެތެވެ. ހަމައެކަނި އެނގެނީ އަހަރެންގެ ފައިތިލަ އެ ދިމާއަށް ދިޔަކަމެވެ. ސަހަރާގެ ހިމޭންކަމުގެ ތެރޭގައި އަހަރެން ކޮންމެ މަހާނައެއް ބަލަމުން ދިޔައީމެވެ. ނަމަވެސް ބައްޕަގެ ނަމެއް އެތަނަކުން ނުފެނުނެވެ.

“ކާކުތަ ތި ހޯދަނީ؟” ފަހަތުން އިވުނީ ސަހަރާ ބަލަހައްޓާ ހަސަންބޭގެ އަޑެވެ.

“ބައްޕަ.. އިބްރާހީމް ދީދީ.” އަހަރެން ބުނީމެވެ.

އެ ނަން ބުނުމާއެކު ހަސަންބޭގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ބަދަލުވިއެވެ. “އޭނާ މިތަނަކު ނެތް.” އޭނާ ބުންޏެވެ. “ބައްޕަ މި ސަހަރާއަކު ވަޅެއް ނުލާ.”

އަހަރެންގެ ބޯ އެނބުރިގަތެވެ. ބައްޕަ ވަޅުނުލާ ނަމަ، ވީ ކޮންތާކު ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ އެހެން ބުނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟

އެރޭ ނިދި އަހަރެންނާ ބީރައްޓެހިވިއެވެ. އަހަރެން އަތިރިމަތީގައި އެކަނި އިށީނދެގެން އިނީމެވެ. ގޮނޑުދަށަށް ބީއްސާލާ ކޮންމެ ރާޅަކާއެކު ކަނޑުގެ ރާގު އިވެމުން ދިޔައީ، ކަނޑަށް އެނގޭ ބޮޑު ސިއްރެއް އަހަރެންގެ ކަންފަތްދޮށުގައި ސިއްރުން ބުނެދޭން އުޅޭ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. އެވަގުތު، އަހަރެންގެ ހަނދާނުގެ ފުންމިނުން ކަމެއް ފާޅުވިއެވެ. ބައްޕަގެ ކޮޓަރީގައި ހުންނަ ދޫވެފައިވާ ތަޅުމުގެ ލަކުޑިގަނޑެވެ. އެއީ ބައްޕަގެ ސިއްރު ފޮރުވާ ތަނެވެ.

ފަތިސްވުމާއެކު އަހަރެން އެ ގެއަށް ދިޔައީމެވެ. މުޅި ގޭތެރެ އޮތީ ހިމޭންވެފައެވެ. އަހަރެން ވަގަށް ގޭތެރެއަށް ވަދެ، ސީދާ ބައްޕަގެ ކޮޓަރިއަށް ދިޔައީމެވެ. ހިތް އޮތީ ބާރަށް ތެޅިތެޅިއެވެ. އެ ލަކުޑިގަނޑު އަދިވެސް އޮތީ އެގޮތަށެވެ. އަހަރެން ތުރުތުރުލާ އަތަކުން އެ ނަގައި ބެލިއިރު، އޭގެ އަޑީގައި ކުޑަ ދަގަނޑު ފޮށްޓެއް އޮތެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އޮތީ ސިޓީއަކާއި ދުވަސްވީ ތަޅުދަނޑިއެކެވެ.

އަހަރެން އެ ސިޓީ ނިއުޅާލީމެވެ. ބައްޕަގެ އަތުލިޔުން ފެނުމުން ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބައިގަތެވެ. “މި ސިޓީ ދަރިފުޅަށް ފެނިއްޖެނަމަ، އޭގެ މާނައަކީ އަހަރެންނަށް ދެން ދަރިފުޅު ސަލާމަތެއް ނުކުރެވުނެވެ. އަހަރެންނަށް އިތުބާރު ކުރެވުނީ ނުބައި މީހަކަށެވެ. އެމީހުން ދައްކާ ވާހަކަ ޤަބޫލުނުކުރާށެވެ. ހަޤީޤަތް ވަނީ ވަޅުލެވިފައެއް ނޫނެވެ. ހަޤީޤަތް ފޮރުވިފައިވަނީ ކަނޑާއި ހިމޭންކަން ބައްދަލުވާ ތަނުގައެވެ. މި ތަޅުދަނޑިން އެ މަގު ދައްކައިދޭނެއެވެ.”

އިރުއޮއްސުނު ވަގުތު، އަހަރެން ހުރީ ރަށުގެ ފަރު ކައިރީގައި ހުރި ފަޅުވެފައިވާ ކުޑަ ގެގަނޑެއްގެ ކުރިމަތީގައެވެ. ދަބަރު ޖަހާފައިވާ އެ ގޭގެ ތަޅަށް ތަޅުދަނޑި ހެޔޮވަރުވިއެވެ. އެތެރޭގައި ވަނީ ކުނިވަހާއި ބާވެފައިވާ ތަކެތީގެ ވަހެވެ. އަހަރެން ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ހޯދަމުން ގޮސް، ބާ ފޮށިތަކެއްގެ އަޑީގައި ފޮރުވާފައިވާ ބިމަށް ފައިބާ ދޮރެއް ހޯދީމެވެ.

އަހަރެން އެތަނަށް ފޭބުމާއެކު، ހުރިހާ ކަމެއް ސާފުވިއެވެ. ނަމަވެސް މާ ލަސްވެއްޖެއެވެ. ބައްޕަގެ ހަށިގަނޑުގެ ބައިތައް އޮތީ އެތަނުގައި ފޮރުވާފައެވެ. ބައްޕަ ވަޅުލާފައެއް ނުވެއެވެ. ބައްޕައަށް އިޙުތިރާމެއް ނުކުރެއެވެ. ބައްޕަ ވަނީ ދުނިޔެއިން ފޮހެލާފައެވެ. އެއީ މީހަކަށް ފެނިގެން ނުވާނެ ފަދަ ނުރައްކާތެރި އެއްޗެއް ފޮރުވާލާ ފަދައިންނެވެ.

އެވަގުތު އަހަރެންގެ ހިތަށް ވެރިވީ ހައިރާންކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ވެރިވީ ބިރުވެރި އިޙުސާސެކެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ހިތުގެ ފުނުގައި މި ހަޤީޤަތް ކުރިންވެސް އެނގޭ ފަދަ އިޙުސާސެކެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ބޮޑު ބިރުވެރިކަމަކީ އެތަނުން ފެނުނު މަންޒަރެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފުސުގެ ތެރެއިން ފެނުނު ބަދަލެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުގައި ހިތާމައާއި، ރުޅިވެރިކަމާއި، އަދި އެއަށްވުރެ ފިނި އިޙުސާސެއް އުފެދުނެވެ.

ބައްޕަ އެ ސިޓީ ލިޔުނު ސަބަބު މިހާރު އަހަރެންނަށް ވިސްނިއްޖެއެވެ. ބައްޕަ އަހަރެންނަށް އިންޒާރު ދިނީ ހަމައެކަނި އެ އަންހެނާއާ ބެހޭގޮތަކުން ނޫނެވެ. އެ ހަޤީޤަތް އެނގުމުން އަހަރެންގެ ނަފުސަށް ވާނެ ގޮތާ މެދުގައެވެ.

އަހަރެން އެ ގެގަނޑުން ބޭރަށް ނުކުތްއިރު، އުޑުމަތި ވަނީ އަނދިރިވާން ފަށާފައެވެ. އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އަހަރެން ކުރަންވީ ކަމަކީ ފުލުހަށް ދިއުމެވެ. ހަޤީޤަތް ކިޔައިދީ އިންސާފު ހޯދުމެވެ. ނަމަވެސް، އެނބުރި ހިނގައިގަތް ވަގުތު އަހަރެންގެ ހިތުގައި ސުވާލެއް އުފެދުނެވެ. އިންސާފު އެކަނި ފުދޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ހަޤީޤަތް ހާމަކުރިޔަސް، ބާރުގަދަ މީހުން އެ ހަޤީޤަތް އަލުން ވަޅުނުލާނެ ބާވައެވެ؟

އަހަރެންގެ ކައިރީގައި ކަނޑު އޮތީ ގުގުމާލަ ގުގުމާލައެވެ. އެވަގުތު އަހަރެންނަށް އެނގުނު ކަމަކީ، ކަނޑަކީ އެއްވެސް ކަމެއް ހަނދާން ނައްތާލާ ތަނެއް ނޫން ކަމެވެ. ކަނޑު ހަމައެކަނި އިންތިޒާރު ކުރަނީއެވެ.

އަހަރެން ގެއާ ހަމައަށް ދިޔައިރު، ގޭގެ ބޮކިތައް ހުރީ ދިއްލާފައެވެ. އެމީހުން އެނބުރި އަތުވެއްޖެއެވެ. އަހަރެން ދޮރޯށި ކައިރީގައި މަޑުކޮށްލީމެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުގެ ތެޅުން މިހާރު ވަނީ މަޑުވެފައެވެ. މުޅި ނަފުސު ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. ނުރައްކާތެރި މިންވަރަކަށް ހަމަޖެހިފައެވެ.

އަހަރެން ދޮރޯށި ހުޅުވާލީމެވެ. ވަރަށް ސާފުކޮށް އަހަރެންނަށް މިހާރު ކަންކަން އެނގެއެވެ. އަހަރެން މިއައީ ބައްޕަ ހޯދާށެވެ. އަހަރެންނަށް ބައްޕަ ފެނިއްޖެއެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ އިތުރުން އެހެން ކަމެއްވެސް ފެނިއްޖެއެވެ. އެއީ ދުވަހަކުވެސް އަނބުރާ ނާދެވޭނެ ފަދަ މަގަކެވެ. ބައެއް ހަޤީޤަތްތަކަކީ އިންސާނާ މިނިވަންކޮށްދޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިންސާނާ މުޅިން ބަދަލުކޮށްލާ، ކުދިކުދިކޮށްލާ، އަދި ދުނިޔެ ބަލައިގަންނަން ތައްޔާރު ނޫން ފަދަ މީހަކަށް ހަދާލާ އެއްޗެކެވެ.

އަހަރެން އަލުން އެ ދޮރުގައި ޓަކިޖެހުމަށް އަތް އުފުލާލީމެވެ. އެއީ އެއްވެސް ވިސްނުމެއް ނެތި އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި ލެއްޕި ދޮރެވެ. މިފަހަރު އަހަރެން މިއައީ ސުވާލު ކުރާކަށް ނޫނެވެ. އަހަރެން މިއައީ، ކަނޑަށް މި ސިއްރު ދެން ދުވަހަކުވެސް ހިފަހައްޓަން ނުޖެހޭނެކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށެވެ.

އަހަރެން އެމީހުންގެ ހާލަތު ބައްޕައަށް އެމީހުން ކުރިވަރަށްވުރެން އެތައް ގުނަ ބިރުވެރިކޮށް އެމީހުންނަށް އިޙުސާސް ކުރުވައި މި ދުނިއެއިން ފޮހެލީމެވެ.

އަދި މިފަހަރު 3 އަަހަރެއް ނޫނެވެ.

މުޅި އުމުރަށް ޖަލަށް ދިޔައީމެވެ.

(ނިމުނީ)