މާލޭގެ ހޫނުގަދަ އިރުއޮއްސުނު ވަގުތެކެވެ. އުދަރެހުން އިރު އޮއްސި، އުޑުމަތި އޮރެންޖު އަދި ފަނޑު ނޫކުލައަކަށް ބަދަލުވެފައިވާއިރު، މާލޭގެ މާޙައުލު އޮތީ އޭގެ އާންމު ހަލަބޮލިކަމުގެ ތެރޭގައެވެ. ހުއްޓުމެއް ނެތް ދުވެލީގައެވެ.
ހަނި މަގުތަކުން ދުއްވާ ސައިކަލުތަކުގެ އަޑާއި، ކަނޑުމަތިން އިވޭ ފެރީގެ އަޑުތައް މާޙައުލުގައި ގުގުމަމުންދެއެވެ. ކުރިން ވެހުނު ވާރޭގެ ސަބަބުން ތެމިފައިވާ މަގުތަކަށް، އަލި އެޅިފައިވާއިރު، މާލޭގެ ދިރިއުޅުމަކީ ދުވަހަކުވެސް މެދުކެނޑޭނެ ކަމެއް ނޫންކަން އިޙުސާސްވެއެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ވަގުތަށް އަންނަ ބަދަލެކެވެ.
މަޖީދީމަގުގެ ކުލަގަދަ ހަލަބޮލިކަމުގެ ތެރޭގައި، މީހުންތައް ބާޒާރުކޮށްގެންނާއި، ވަރުބަލިވެފައިވާ ހަށިތަކާއެކު ގެއަށް ދިޔުމަށް އަވަސްވެގަނެފައިވާ ވަގުތެކެވެ. އެވަގުތު ޒަޔާން ޝާކިރުގެ ހަނދާނަށް އައީ އޭނާއަށް ކުރިން ފެނިފައިވާ އަންހެން ކުއްޖެކެވެ. އޭނާގެ ހަނދާނުގައި އެކުއްޖާ ހަރުލާފައި ހުރީ އެކުއްޖާގެ ޚާއްޞަ ސިފައެއް ހުރެގެންނެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އެކުއްޖާގެ ކިބައިން ފެނުނު ސާބިތުކަމާއި، އޭނާގެ ހަނދާނުން އެ ސޫރަ ފިލައިގެން ނުދިޔުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
އެއީ ގާތްގަނޑަކަށް ފަނަރަ އަހަރުގެ ކުއްޖެކެވެ. ހިކި އަނަރޫފަވެ، ވަރުބަލިކަން މޫނުމަތިން ފާޅުވާން ހުއްޓެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ނިދިމަދުވުމަކުން އައިސްފައިވާ ވަރުބަލިކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޅައުމުރުގައި އުފުލަންޖެހިފައިވާ ބުރަ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުގެ ސަބަބުން އައިސްފައިވާ ވަރުބަލިކަމެކެވެ. އޭނާގެ އިސްތަށިގަނޑު އޮތީ އާދައިގެ ގޮތަކަށް އައްސާލެވިފައެވެ. ގަޔަށް ދޫ ސްވެޓަރެއް ލާފައި ހުރިއިރު، ބާވެފައިވާ ބޫޓުގެ ފުންނާބު އޮތީ ކުޑަކޮށް ފަޅައިން ގޮސްފައެވެ. ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއް އަޅަނީ ވަރަށް ބަލައިގެންނެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި އޮތީ ބޭނުންކޮށްފައިވާ ވާހަކަ ފޮތްތަކެއް އެޅި ކަރުދާސް ފޮށިގަނޑެކެވެ.
އޭނާ އެ ފޮތްތަކުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ހުރީ ވިއްކާ މީހަކު ނުވަތަ ސަލާންޖަހާ މީހަކު ހިފަހައްޓާނެ ފަދަ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އެއީ އޭނާގެ އަތުން ބީވެގެންދާން ފަށާފައިވާ ދުނިޔެއެއްގެ އެންމެ ފަހުގެ ނިޝާންތައް ހިމާޔަތްކުރަން އުޅޭ މީހަކު ފަދައިންނެވެ.
މަޑުމައިތިރި، އެހެނަސް ސާބިތު އަޑަކުން އޭނާ އަހާލިއެވެ. “ސާރ.. ބޭނުންކޮށްފައި ހުރި ވާހަކަ ފޮތެއް ގަންނަން ބޭނުންފުޅުތޯ؟ ވަރަށް އަގުހެޔޮކޮށް؟”
ގިނަ މީހުން އޭނާއަށް ސަމާލުކަމެއް ނުދީ ދަނީއެވެ. ބައެއް މީހުން އުނދަގޫވެގެން އިޝާރާތް ކުރެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އެތަނުން ދާކަށް ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. އޭނާ އަނެއްކާވެސް ތަންކޮޅެއް ބާރަށް ބުނެލިއެވެ. “މި ފޮތްތައް ހުރީ ރަނގަޅު ފެންވަރުގައި.. އަޅުގަނޑު މަންމަ ބަލިވެ, މަންމަ ނުކައި ހުންނަތާ ތިން ދުވަސް ވެއްޖެ.”
އެ ޖުމްލައަކީ މީހުންގެ ހަމްދަރުދީ ހޯދަން ބުނި ޖުމްލައެއްހެން ހިއެއްނުވެއެވެ. އެއީ އޭނާގެ ހިތުގެ ތެރޭގައި އެތައް ފަހަރަކު ކިޔާފައިވާ، އޭނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޙަޤީޤަތެއްކަން އިޙުސާސްވެއެވެ.
އެވަގުތު ކަޅުކުލައިގެ އެސް.ޔޫ.ވީ ކާރެއް އެތަނަށް މަޑުކޮށްލިއެވެ. އެ ކާރުގައި އިނީ ރާއްޖޭގެ ނުފޫޒުގަދަ ވިޔަފާވެރިއެއް ކަމަށްވާ ޒަޔާން ޝާކިރެވެ. އާންމުންގެ ކުރިމަތީގައި އޭނާއަކީ ކާމިޔާބީގެ ރަމްޒެކެވެ. ރިސޯޓުތަކާއި، ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި، ތަޢުލީމީ ފަންޑުތަކުގެ ވެރިޔާއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އޭނާއަކީ އަބަދުވެސް ކޮންމެވެސް މުހިންމު ކަމަކަށް ލަސްވެފައިވާ މީހެކެވެ.
ޒަޔާން އެކުއްޖާއާ ދިމާއަށް ބަލާލިއެވެ. އެކުއްޖާގެ ކިބައިން ފެނުނު ކެތްތެރިކަމާއި އަބުރުވެރިކަން އޭނާގެ ސަމާލުކަން ދަމައިގަތެވެ. ކާރުގެ ޑްރައިވަރު މަޑުމަޑުން ބުނެލިއެވެ. “ސާރ، މިނިސްޓްރީގެ މީޓިންގް އޮތް ގަޑި..”
ޒަޔާން ކާރުގެ ބިއްލޫރިގަނޑު ތިރިކޮށްލިއެވެ. އެކުއްޖާ ވަގުތުން ކައިރިވެލިއެވެ. “ސާރ، ފޮތެއް ގަނެލަން ބޭނުންތޯ؟”
“މިވަގުތު ނުވާނެ.” ގަޑިއަށް ބަލާލަމުން ޒަޔާން ބުންޏެވެ. “އަހަރެން ވަރަށް ލަސްވެއްޖެ.”
ނަމަވެސް އެކުއްޖާ ދުރަށް ދިޔުމުގެ ބަދަލުގައި ކާރާއެކު ހިނގައިގަތެވެ. “އަހަރެން މިއީ ސަލާންޖަހާ މީހެއް ނޫން. ފޮތަކަށް ފަންސާސް ރުފިޔާ. މަންމަ ކުރިން މި ފޮތްތައް ކިޔާނެ.. މަންމަ ބުނަނީ ދިރިއުޅުން ބުރަވާއިރު، ކާނާއަށްވުރެ ފޮތް މާ މުހިންމޭ.”
އެ ޖުމްލައިން ޒަޔާންގެ ހިތަށް އަސަރުކުރިއެވެ. “ކިތައް ފޮތް އެބައޮތް؟” ޒަޔާން އެހިއެވެ.
“ބާރަ ފޮތް.”
ޒަޔާން ވޮލެޓު ނެގިއެވެ. އޭގައި ކުދި ނޫޓެއް ނެތެވެ. އޭނާ އެކުއްޖާއަށް އެއްހާސް ރުފިޔާ ދިނެވެ. އެކުއްޖާ ހައިރާންވެފައި ހުއްޓެވެ. “ސާރ، އަހަރެން އަތުގައި ބާކީ ދޭނެ ފައިސާއެއް ނެތް.”
“އެންމެ ރަނގަޅު.”
އެކުއްޖާ ފޮށިގަނޑު ދިނުމުގެ ކުރިން އަހާލިއެވެ. “މި ފޮތްތަކަށް ރަނގަޅަށް ބަލާނަންތަ؟”
ޒަޔާން މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. “އާނ، ބަލާނަން.”
އެރޭ ޒަޔާން އޭނާގެ އަގުބޮޑު އެޕާޓްމަންޓަށް ގޮސް، އެ ކަރުދާސް ފޮށިގަނޑު މޭޒުމަތީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. އެ ފޮށިގަނޑު އެތަނާ އެއްގޮތަކަށްވެސް ނުގުޅެއެވެ. އޭނާ ފޮށިގަނޑު ހުޅުވާލިއެވެ. ބާ ފޮތްތަކުގެ ވަސް މުޅި ތަނަށް ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. ފުރަތަމަ ފޮތް ހުޅުވާލި ވަގުތު، އޭގެ ތެރެއިން ފަށްޖަހާފައިވާ ކުޑަ ކަރުދާސްކޮޅެއް ވެއްޓުނެވެ.
އެއީ އަންހެނެއްގެ އަތުލިޔުމެކެވެ. އޭގައި ލިޔެފައިވެއެވެ. “އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު މި ކިޔާ ދުވަހަކުން، އެނގެން ބޭނުމީ އަހަރެން އޭނާއަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރިކަން. ދުނިޔެ އަހަރެންގެ ކިބައިން ބޭނުންވި ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށްދިނުމުގެ ކުރިން އަހަރެންގެ ހަކަތަ ހުސްވީކަން.”
ޒަޔާންގެ ހިތަށް ބާރުވެގެން ދިޔައެވެ. އޭނާ އިތުރު ލިޔުންތައް ކިޔަން ފެށިއެވެ. “އަހަރެން އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި ހިނިތުންވަނީ އަހަރެންގެ ބިރުވެރިކަން އޭނާއަށް ވާރުތަވެދާނެތީ. ނަމަވެސް ބިރުވެރިކަމަކީ ހިމޭންކަމުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ އެއްޗެއް.”
އެންމެ ފަހު ފޮތުގެ ތެރެއިން ފެނުނީ ދިގު ސިޓީއެކެވެ. އޭގައި ލާމު އަތޮޅުގެ ސްކޫލެއްގެ ވާހަކައާއި، އެހީގެ ޕްރޮގްރާމްތަކެއްގައި ހިނގާފައިވާ ބައެއް ނޭދެވޭ ކަންކަމުގެ ވާހަކަ ހުއްޓެވެ. އެއީ ރީމާ ނަމަކަށް ކިޔާ ޓީޗަރެއްގެ ވާހަކައެވެ.
ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ޒަޔާން އަމިއްލައަށް އެކަންކަން ހޯދަން ފެށިއެވެ. އާކައިވްތަކާއި ސްކޫލް ރެކޯޑުތައް ބެލިއެވެ. ރީމާއަކީ ދަރިވަރުންނަށްޓަކައި އަމިއްލަ މުސާރައިން ފޮތް ގަނެދިން، ހިތްހެޔޮ ޓީޗަރެއްކަން އެނގުނެވެ. ނަމަވެސް ބަލިވުމުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ވަޒީފާ ގެއްލި، ރެކޯޑުތަކުން އޭނާގެ ނަން ފޮހެވިގެން ދިޔައީއެވެ.
ދެ ހަފުތާ ފަހުން، ޒަޔާން އެކުއްޖާ ހޯދިއެވެ. އޭނާ އޭރުވެސް ހުރީ ފެރީ ޓާމިނަލް ކައިރީގައި ފޮތް ވިއްކާށެވެ. ޒަޔާން ފެނުމުން އެކުއްޖާ ބުންޏެވެ. “ފޮތްތައް..”
“އާނ.” ޒަޔާން ބުންޏެވެ. “އަހަރެން ކިޔައިފިން މަންމަ ލިޔެފައިވާ ލިޔުންތަކެއްވެސް ފެނުނު..”
އެކުއްޖާގެ މޫނުމަތިން ފެނުނީ ހިތާމައަށްވުރެ ބޮޑަށް ހަނދާންތަކެކެވެ. ކުޑަ ތަންކޮޅެއް ލަސްވީއެވެ. ރަނގަޅު ބޭސްފަރުވާ ނުލިބުމުންނާއި ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ސަބަބުން އޭނާ މަންމަ ނިޔާވެއްޖެެއެވެ. ޒަޔާން އެކުއްޖާއަށް އެހީތެރިވާން ނިންމިއެވެ. އެހީތެރިވާން ނިންމީ ހަމައެކަނި ހެޔޮ އަމަލެއްގެ ގޮތުންނެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އޭނާގެ މައްޗަށް އޮތް ޒިންމާއެއް ކަމުގައި ދެކިގެންނެވެ.
ޒަޔާން އެކުއްޖާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ތެރެއަށް ވަނީ ވަރަށް ވިސްނުންތެރިކަމާއެކުގައެވެ. އޭނާ އެކުއްޖާއަށް އުނދަގޫތަކެއް ނެތި ތަޢުލީމު ލިބޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދީ، ދިރިއުޅުމުގެ ޙާލަތު ރަނގަޅުކޮށްދިނެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، އޭނާ އެކުއްޖާގެ ވާހަކަތަކަށް ކަނުލައި އެހުމެވެ. އެކުއްޖާގެ ހިތުގައިވާ ނުތަނަވަސްކަމާއި، ހިމޭންކަމާއި، އަދި ދިރިއުޅުމުގެ ހަނގުރާމައިގައި ފޮރުވިފައިވާ އޭނާގެ އުނދަގޫތައް ޒަޔާން ދެނެގަތެވެ. އަދި އެކުއްޖާވެސް، ދިއްކޮށްލެވޭ ކޮންމެ އަތަކީ އެއްޗެއް އަތުލަން ދިއްކޮށްލާ އަތެއް ނޫންކަން މަޑުމަޑުން ޤަބޫލުކުރަން ފެށިއެވެ.
އަހަރުތައް ފާއިތުވެގެން ދިޔައެވެ. މާލެއަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައެވެ. އެއާއެކު އެ ދެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމަށްވެސް ބަދަލުތައް އައެވެ. ނަމަވެސް ބަދަލުނުވެ އޮތް އެއްޗަކީ އެ ފޮތް ފޮށިގަނޑެވެ. ރީމާގެ ލިޔުންތަކާއެކު އެ ފޮތްތައް އޭރުވެސް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބެލެހެއްޓެމުން ދިޔައެވެ.
އެއް ދުވަހެއްގެ ހަވީރު، އެ ދެމީހުން އެންމެ ފުރަތަމަ ބައްދަލުވި ފެރީ ޓާމިނަލް ކައިރިއަށް ދިޔައެވެ. އޭރު އެކުއްޖާއަކީ ކުޑަކުއްޖެއް ނޫނެވެ. އޭނާއަކީ ދިރިއުޅުމުގެ ތޫފާންތަކާ ކުރިމަތިލައި، ކާމިޔާބީއާ ހަމައަށް ވާޞިލުވެފައިވާ ހިތްވަރުގަދަ އަންހެނެކެވެ.
“އަދިވެސް އެ ފޮތްތައް ކިޔަންތޯ؟” އޭނާ ޒަޔާންއާ ސުވާލުކުރިއެވެ.
“އަބަދުވެސް.” ޒަޔާން ޖަވާބުދިނެވެ.
“ކީއްވެ؟”
ޒަޔާން އޭނާއަށް ބަލާލުމަށްފަހު ބުންޏެވެ. “އެ ފޮތްތަކުން އަހަރެންނަށް ހަނދާންކޮށްދެނީ، ކާމިޔާބީއަކީ އެހެން މީހުންގެ ތަދާއި ވޭނާ ދުރުގައި ހުރުން ކަމަށް އަހަރެންނަށް ހީވި ހީވުމަކީ ކިހާ ބޮޑު ކުށްހީއެއްކަން.”
އޭނާ ފަނޑު ހިނިތުންވުމަކާއެކު އަހާލިއެވެ. “އަދި އެ ފޮތްތަކުގައި މިހާރު ލިޔެފައިވަނީ ކީކޭ؟”
ޒަޔާން ފަސްޖެހުމެއް ނެތި ބުންޏެވެ. “އަހަރެން ތިބާ ހޯދަން ޖެހޭނެކަން.”
އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. “ނޫނީ އަހަރެން ހޯދެންދެން ސަލާމަތުން ހުންނަން ޖެހޭނެކަން.”
އެ ދެމީހުންގެ ކައިވެންޏަކީ މާ ބޮޑު ހަފުލާއެއް ނޫނެވެ. ނޫސްތަކުގެ ސުރުޚީއަކަށްވެސް ނުވެއެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ދިރިއުޅުމުގެ ނިމުމާއި ފެށުން ދުށް މަދު ބަޔަކާއެކު ބޭއްވުނު އާދައިގެ ޚާއްޞަ ރަސްމިއްޔާތެކެވެ. އެ ދުވަހުވެސް އެމީހުންގެ މޭޒުމަތީގައި އެ ފޮތް ފޮށިގަނޑު އޮތެވެ. އޭގައިވާ ލިޔުންތަކަކީ މިހާރު ހިތާމައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހިތްދަތި ފެށުމަކުންވެސް އުފާވެރި މަންޒިލަކަށް ދެވިދާނެކަމުގެ ދިރިހުރި ހެއްކެކެވެ.
މާލޭގެ އިރުއޮއްސުނު ވަގުތުގެ އަލިތައް ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑަށް އެޅިފައިވާއިރު، އެއްކަމެއް ސާފުވިއެވެ. ބައެއް ވާހަކަތަކަކީ ލޯބިން ފެށޭ ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދިރިއުޅުމުގެ ހަނގުރާމައިން ފެށޭ ވާހަކަތަކެވެ. ނަމަވެސް އެ ވާހަކަތައް ރަނގަޅަށް ކިޔައިފިނަމަ، ބައެއް ފަހަރު އޭގެ ނިމުން އުފާވެރިކަމާ ހަމައަށް ވާޞިލުކޮށްދެއެވެ.
(ނިމުނީ)
