މުރަކަ ހުދުވުމާ ގުޅޭގޮތުން ކުރެވުނު އާ ދިރާސާއަކުން، މުރަކަ ފަރުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ޕްރޮޓީންތަކެއް ފެނިއްޖެއެވެ.
ދުނިޔޭގެ މުރަކަ ފަރުތަކަށް ދިރުން ގެނެސްދޭ އަލްގޭ މުރަކައިގެ ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅެނީ، ބޭރުން އަންނަ ނުރައްކާތެރި މާއްދާތައް ނައްތާލުމަށް ސެލްތަކުގައި ހުންނަ ނިޒާމު އޭގެ ބޭނުމަށް ބަދަލުކޮށްލައިގެން ކަމަށް އާ ދިރާސާއަކުން ހާމަވެއްޖެއެވެ. މި އަލްގޭތައް ނައްތާލުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ ތަކެތި ސެލްގެ ކުނި ނައްތާލާ ބަޔަށް ވަދެ، އެއީ އެތަކެތީގެ ދާއިމީ ހިޔާވައްސަކަށް ހަދައެވެ.
މި ހޯދުމުގެ ސަބަބުން، މުރަކައާއި އަލްގޭއާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމާ ބެހޭގޮތުން އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ގަބޫލުކުރެވެމުން އައި ގޮތް ވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. މިއީ ދެފަރާތަށް ފައިދާހުރި އެކުވެރި ގުޅުމަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، އަލްގޭއިން މުރަކައިގެ ސެލްގެ މައްޗަށް ބާރު ފޯރުވައިގެން އުފައްދާ ގުޅުމެއްގެ ގޮތުގައި މިހާރު ބެލެވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، މުޅި ދުނިޔޭގައި މުރަކަ ފަރުތައް ހަލާކުވަމުންދާ “މުރަކަ ހުދުވުމުގެ” މައްސަލައަށް މޮލިކިއުލަރ ފެންވަރުގައި ހައްލެއް ހޯދުމަށް ސައިންސްވެރިންނަށް މިއިން އާ މަގުތަކެއް ފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
މުރަކައިގެ ސެލްގެ ތެރޭގައި
މުރަކައަށް ބޭނުންވާ ގިނަ ކާނާ ލިބެނީ އޭގެ ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ ކުދި އަލްގޭތަކުންނެވެ. ކޮންމެ އަލްގޭއެއް އިންނަނީ “ސިމްބަޔޯސޯމް” ކިޔާ ކުޑަ ކޮތަޅެއްގެ ތެރޭގައެވެ. މިއީ މުރަކައިން އެ އަލްގޭ ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އޭގެ ވަށައިގެން އުފައްދާ ފަށަލައެކެވެ.
އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ބަޔޮލޮޖިސްޓުން ގަބޫލުކުރަމުން އައީ މިއީ ސެލްގެ ދާއިމީ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް، ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ކެލިފޯނިއާ، ބާކްލީގެ އެސިސްޓަންޓް ޕްރޮފެސަރ ފިލިޕް ކްލީވްސްއާއި އޭނާގެ ޓީމުން މިހާރު ބުނަނީ މީގެ އަސްލު މާ ތަފާތު ކަމަށެވެ.
މި ކޮތަޅު ނުވަތަ ފަށަލަ އުފެދިފައިވަނީ ކޮން އެއްޗަކުންތޯ ބެލުމަށްޓަކައި، ސައިންސްވެރިން ވަނީ “އައިޕްޓޭސިއާ” ކިޔާ ސީ-އެނެމޯނީއަކުން މި ސިމްބަޔޯސޯމްތައް ވަކިކޮށް، އޭގައި ހުރި ޕްރޮޓީންތައް ދެނެގަނެފައެވެ. މިގޮތުން ގާތްގަނޑަކަށް 200 އެއްހާ ޕްރޮޓީން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ޕްރޮޓީންތަކަކީ “ލައިސޯސޯމް” ގައި ހުންނަ އާދައިގެ ޕްރޮޓީންތަކެވެ. ލައިސޯސޯމްއަކީ ސެލްގެ ތެރެއަށް ވަންނަ ތަކެތި ކާލައި، ނައްތާލުމަށް ބޭނުންކުރާ އެސިޑް ގަދަ ބައެކެވެ. ސިމްބަޔޯސޯމްގެ ތެރެއިން މިފަދަ ޕްރޮޓީންތަކެއް ފެނުމަކީ ސައިންސްވެރިންނަށް ލިބުނު ބޮޑު ހައިރާންކަމެކެވެ. އެއީ ކުރިން ބެލެވިފައި އޮތީ ސިމްބަޔޯސޯމް އުފެދެނީ ލައިސޯސޯމްއާ އެކުނުވެ ސަލާމަތްވެގެން ކަމަށްވާތީއެވެ.
އެސިޑްގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅުން
ލައިސޯސޯމްއަކީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ތަނެކެވެ. އޭގައި އެސިޑްގެ މިންވަރު (ޕީއެޗް) ހުންނަނީ ހަތަރެއްގައެވެ. މީގެ މާނައަކީ އަލްގޭ ދިރިއުޅެމުންދަނީ ސެލްގެ “ބަނޑުގެ” ތެރޭގައި ކަމެވެ. ނަމަވެސް އެއަށް ހަޖަމުނުވެ ސަލާމަތްވެވޭނެ ގޮތެއް އަލްގޭ ވަނީ ހޯދާފައެވެ.
ކްލީވްސް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އަލްގޭތައް ސެލްގެ ކާނާ އުފައްދާ މަރުކަޒުތަކަށް ބާރުފޯރުވައި، ދުވަހަކުވެސް ހަޖަމުނުވާ ކާނާގެ ގޮތުގައި އެތަނުގައި ދެމިތިބެއެވެ.
އަލްގޭއަށް ކާނާ ފޯރުކޮށްދިނުން
މި ދިރާސާއިން ފެނުނު 200 ޕްރޮޓީންގެ ތެރެއިން އެއް ޕްރޮޓީން ވަރަށް ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މިއީ މުރަކައިގެ ސެލްގެ ތެރޭގައި ބަންދުވެފައި ހުންނަ އަލްގޭއަށް ފޮޓޯސިންތެސިސް (ގަސްގަހާގެހި އޭގެ އަމިއްލަ ޒާތުގައި ކާބަނޑައިއޮކްސައިޑް، ފެން އަދި އިރުގެ އަލި ބޭނުންކޮށްގެން ކާނާ އުފެއްދުން) ހެދުމަށް ބޭނުންވާ ކާބަން ޑައިއޮކްސައިޑް ލިބޭ ގޮތް ކިޔައިދޭ ޕްރޮޓީނެކެވެ. މި ޕްރޮޓީނުން ބައިކާބަނޭޓް ސިމްބަޔޯސޯމްގެ ތެރެއަށް ގެންގޮސްދެއެވެ. އަދި އެތަނުގައި ހުންނަ އެސިޑްގެ އެހީގައި މި ބައިކާބަނޭޓް ކާބަން ޑައިއޮކްސައިޑަށް ބަދަލުވެ، އަލްގޭގެ ކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވެއެވެ.
ސައިންސްވެރިން ވަނީ “ކްރިސްޕަރ” ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން މި ޕްރޮޓީން އުފައްދާ ޖީން ނައްތާލައިގެން ޓެސްޓުތަކެއް ކޮށްފައެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެ ޕްރޮޓީން ނެތް ނަމަ އަލްގޭތަކަށް ދިރިނުއުޅެވޭކަން ވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ. މިއީ މުރަކައެއްގެ ވަކި ޖީނެއް ނައްތާލައިގެން މިފަދަ ދިރާސާއެއް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ކުރެވުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
މުރަކަ ހުދުވުމުގެ މައްސަލައަށް ލިބޭ އިޝާރާތެއް
މި ޕްރޮޓީންތަކުގެ މައުލޫމާތަކީ މުރަކަ ފަރުތައް ހުދުވާއިރު ވާގޮތް ދެނެގަތުމަށް ލިބޭ ވަރަށް މުހިންމު ހެއްކެކެވެ. ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ހޫނުވުމުން، މުރަކަތަކުން އަލްގޭތައް ބޭރުކޮށްލައެވެ. މީގެ ސަބަބުން މުރަކައަށް ކާނާ ނުލިބި ބަނޑަށްޖެހި މަރުވެއެވެ.
ކްލީވްސް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މުރަކަ ހުދުވަނީ އަލްގޭއިން ސެލްގެ ތެރޭގައި ކާނާގެ ގޮތުގައި އަމިއްލަ ނަފްސު “ފޮރުވައިގެން” ހުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބުވުމުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ.
މި ދިރާސާގެ ސަބަބުން، މުރަކައާއި އަލްގޭއާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ޕްރޮޓީންތައް މިހާރު ވަނީ އެނގިފައެވެ. މިއީ ކުރިމަގުގައި ކަނޑުތައް ހޫނުވަމުންދާއިރު، މުރަކަ ފަރުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށް ސައިންސްވެރިންނަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު އެހީއަކަށް ވާނެއެވެ.
