މިއަދުގެ ޑިޖިޓަލް ދުނިޔޭގައި އޮންލައިންކޮށް ރައްކާތެރިވެ ތިބުމަކީ ކުރިއަށްވުރެ މާ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ސައިބަރ ހަމަލާތަކާއި އޮންލައިންކޮށް މީހުން ހައްދައިގެން ފޭރުން ފަދަ ކަންކަން އިތުރުވަމުންދާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ސައިބަރ ސެކިއުރިޓީގެ އަސާސީ ކަންކަން ދެނެގަތުމަކީ ކުރިމަތިވެދާނެ އެތައް ގެއްލުމަކާއި މައްސަލަތަކުން ތިބާ ސަލާމަތްކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. މި އުސޫލުތަކަކީ ތަންފީޒުކުރަން ފަސޭހަ، އެހެންނަމަވެސް އަމިއްލަ ޒާތީ މަޢުލޫމާތާއި ޑިޖިޓަލް ވަސީލަތްތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ވަރަށް ނަތީޖާ ރަނގަޅު އުކުޅުތަކެކެވެ. އޮންލައިން ދުނިޔޭގައި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ކޮންމެހެން އެނގެންޖެހޭ އަސާސީ ފަސް ކަމެއް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.
1 – ވަރުގަދަ އަދި ތަފާތު ޕާސްވޯޑް ބޭނުންކުރުން
ހުއްދަނެތި އެކައުންޓްތަކަށް ވަނުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން ދިފާޢުވުމަށް އެޅޭ އެންމެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކީ ވަރުގަދަ އަދި ތަފާތު ޕާސްވޯޑްތަކެއް ހެދުމެވެ. ރަނގަޅު ޕާސްވޯޑެއްގައި މަދުވެގެން 8 އަކުރު ހުންނަންވާނެއެވެ. އަދި އޭގައި އަކުރާއި، ނަންބަރާއި، ޚާއްސަ ނިޝާންތައް އެކުލެވިގެންވާ ގޮތަށް ހެދުން މުހިންމެވެ. އުފަންދުވަސް ނުވަތަ އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ލަފުޒުތައް ފަދަ ފަސޭހައިން ލަފާކޮށްލެވޭ މަޢުލޫމާތުތައް ޕާސްވޯޑެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުން ދުރުހެލިވާންވާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެއް އެކައުންޓަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބުނަސް އަނެއް އެކައުންޓް ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި، އެއް ޕާސްވޯޑެއް ތަފާތު އެކި އެކައުންޓްތަކުގައި ދުވަހަކުވެސް ތަކުރާރުކޮށް ބޭނުންނުކުރާށެވެ.
2 – ޓޫ-ފެކްޓަރ އޮތެންޓިކޭޝަން (2FA) ބޭނުންކުރުން
ޓޫ-ފެކްޓަރ އޮތެންޓިކޭޝަން (2FA) އަކީ ޕާސްވޯޑްގެ އިތުރުން ދެވަނަ ވެރިފިކޭޝަނެއް ބޭނުންކުރުވައި، އެކައުންޓަށް އިތުރު ރައްކާތެރިކަމެއް ގެނެސްދޭ ނިޒާމެކެވެ. މިއީ ފޯނަށް އަންނަ ޓެކްސްޓް މެސެޖް ކޯޑަކަށް ނުވަތަ އޮތެންޓިކޭޝަން އެޕަކުން ލިބޭ ނޯޓިފިކޭޝަނަކަށް ވެދާނެއެވެ. މި ޚިދުމަތް ލިބެން ހުރި ކޮންމެ އެކައުންޓެއްގައި 2FA އެކްޓިވޭޓް ކުރުމަކީ، ތިބާގެ ޕާސްވޯޑް އެހެން މީހަކަށް ލިބުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، ހުއްދަނެތި އެކައުންޓަށް ވަނުމުގެ ފުރުސަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.
3 – ސޮފްޓްވެއަރތައް ޤަވާއިދުން އަޕްޑޭޓްކުރުން
އަމިއްލަ ޑިވައިސްތަކުގެ ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ސޮފްޓްވެއަރތައް ޤަވާއިދުން އަޕްޑޭޓް ކުރުމަކީ ނުހަނު މުހިންމު ކަމެކެވެ. ސޮފްޓްވެއަރ އަޕްޑޭޓްތަކަކީ ހެކަރުން ފައިދާ ނަގައިފާނެ ފަދަ ސެކިއުރިޓީ ބަލިކަށި ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް (ޕެޗް ކުރުމަށް) ދޫކުރާ އެއްޗެކެވެ. ވީވަރަކުން ޑިވައިސްތައް އޮޓޮމެޓިކުން އަޕްޑޭޓްވާ ގޮތަށް ސެޓިންގްސް ހަދާށެވެ. އަދި އޮޓޮމެޓިކް އަޕްޑޭޓް ނުހުންނަ ހާލަތްތަކުގައި އަމިއްލައަށް ޗެކްކޮށްގެން އަޕްޑޭޓް ކުރާށެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އެންމެ ފަހުގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ތިބާގެ ޑިވައިސްއަށް ލިބިގެންދާނެއެވެ.
4 – ޕަބްލިކް ވައިފައި ނެޓްވޯކްތަކަށް ސަމާލުވުން
އާންމު ނުވަތަ ޕަބްލިކް ވައިފައި ނެޓްވޯކްތަކަކީ ބޭނުންކުރަން ފަސޭހަ ނަމަވެސް، އަމިއްލަ ނެޓްވޯކްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ރައްކާތެރިކަން ކުޑަ، ނުރައްކާތެރި އެއްޗެކެވެ. މިފަދަ ޕަބްލިކް ނެޓްވޯކްތަކަށް ގުޅިގެން ހުންނަ ވަގުތުތަކުގައި، ބޭންކިންގ މަޢުލޫމާތު ފަދަ ނާޒުކު އަދި މުހިންމު މަޢުލޫމާތުތައް ބޭނުންކުރުމުން ދުރުހެލިވާންވާނެއެވެ. ކޮންމެހެން ޕަބްލިކް ވައިފައި ބޭނުންކުރަން ޖެހިއްޖެ ހާލަތެއްގައި، ޑިވައިސްއާއި ނެޓްވޯކާ ދެމެދު މުޢާމަލާތްތައް އެންކްރިޕްޓްކޮށް، އިތުރު ރައްކާތެރިކަމެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ވާޗުއަލް ޕްރައިވެޓް ނެޓްވޯކެއް (ވީޕީއެން) ބޭނުންކުރުން ބުއްދިވެރިއެވެ.
5 – ފިޝިންގ (Phishing) މެސެޖުތައް ދެނެގަތުން
ފިޝިންގ ހަމަލާތަކަކީ އާންމުގޮތެއްގައި އިތުބާރުހުރި ރަސްމީ ފަރާތަކުން ފޮނުވާފައިވާ ކަމަށް ދައްކައިގެން، ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ވަގަށް ނެގުމަށް ނުވަތަ ޑިވައިސްއަށް ވައިރަސް ފޮނުވުމަށް ކުރާ ކަމެކެވެ. މިއީ އީމެއިލް ނުވަތަ މެސެޖްގެ ޒަރީއާއިން ކުރާ ކަމެކެވެ. އަމިއްލަ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް އެދި އަންނަ، ނުވަތަ ލިންކުތަކަށް ފިތުމަށާއި އެޓޭޗްމަންޓްތައް ޑައުންލޯޑް ކުރުމަށް އަންގާ ކޮންމެ ނުދަންނަ މުޢާމަލާތަކާމެދު ފާރަވެރިވާށެވެ. އަދި އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގެ ކުރިން، އެ މެސެޖެއް ފޮނުވި ފަރާތަކީ އަސްލުވެސް އެ ބުނާ ފަރާތްތޯ އަބަދުވެސް ޔަޤީންކުރަންވާނެއެވެ.
އޮންލައިންކޮށް ރައްކާތެރިވެ ތިބުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. ބޭނުންވަނީ ކަންކަމަށް ސަމާލުވެ، ހޭލުންތެރިކަމާއެކު ޑިޖިޓަލް ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމެވެ. މަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު އަސާސީ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަކީ އޮންލައިން ސްކޭމްތަކާއި އެކި ކަހަލަ ސައިބަރ ނުރައްކާތަކުން ތިމާއާއި ތިމާގެ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ރައްކާތެރިކޮށްދޭނެ އެންމެ ހަރުދަނާ އައްޑަނައެވެ.
